I SAB/Wa 408/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. S. i W. S.-S. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 18 października 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ozn. hip. jako "[...]" rej. hip. [...], działka nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżących M. S. i W. S.-S. solidarnie kwotę 374 (trzysta siedemdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 18 października 2013 r. M.S. i W. S. wystąpili do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...]. Pismem z dnia 17 stycznia 2014 r. wnioskodawcy wystąpili do organu o bezzwłoczne podjęcie czynności mających na celu rozpoznanie wniosku o odszkodowanie. Żądanie ponowili pismem z dnia 26 lutego 2014 r. Pismem z dnia 23 kwietnia 2014 r. wnioskodawcy złożyli do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu powołanego wniosku. Pismami z dnia 31 lipca 2014 r. Prezydent [...] wystąpił do [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości, kopii mapy ewidencyjnej i wypisu z rejestru gruntów. Pismem z dnia 31 lipca 2014 r. organ wezwał pełnomocnika wnioskodawców do uzupełnienia wniosku z dnia 18 października 2013 r. poprzez dostarczenie prawomocnych i czytelnych postanowień Sądu Powiatowego [...] z dnia [...] marca 1975 r., sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie praw do spadku po J. S. oraz Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] stycznia 1984 r., sygn. akt [...] stwierdzającego nabycie praw do spadku po S. S. Jednocześnie został poinformowany, że nie dostarczenie ww. dokumentów w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania spowoduje zawieszenie postępowania w sprawie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy do trzech miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z ww. postanowieniem Wojewody zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 13 sierpnia 2014 r. W dniu 20 sierpnia 2014 r. wpłynęły do organu dokumenty, o które wezwał pełnomocnika wnioskodawców pismem z dnia 31 lipca 2014 r. W dniu 3 września 2014 r. wpłynęły do organu akta własnościowe opisanej nieruchomości, a w dniu 24 września 2014 r. kolejne dokumenty o które organ wystąpił pismami z dnia 31 lipca 2014 r. Pismami z dnia 26 listopada 2014 r. Prezydent [...] zwrócił się do [...] o przesłanie dokumentów dotyczących zagospodarowania nieruchomości. M. S. i W. S., reprezentowani przez adwokata J. S., pismem z dnia 27 listopada 2014 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia 18 października 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...]. Skarżący podnieśli, że organ nie rozpoznał ww. wniosku w terminie ustawowym, ani nie dotrzymał terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. W tym stanie rzeczy skarga jest zasadna. Pismami z dnia 20 maja 2014 r. Prezydent [...] zwrócił się do [...] o przesłanie kolejnych dokumentów dotyczących zagospodarowania nieruchomości. Pismem z dnia 20 maja 2015 r. Prezydent [...] poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że ze względu na konieczność zebrania dodatkowej dokumentacji oraz dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie określonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2014 r. W sprawie niezbędne jest jeszcze ustalenie, czy w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 21 października 1945 r. działka przy ul. [...] mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Dodatkowych wyjaśnień wymaga również kwestia daty, w której poprzedni właściciele utracili faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością. Jednocześnie organ poinformował, że decyzja kończąca postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia 31 grudnia 2015 r. Odpowiadając na skargę, pismem z dnia 20 maja 2015 r., Prezydent [...] wskazał, że pełnomocnik wnioskodawców został poinformowany, iż po zebraniu kompletu dokumentów decyzja kończąca postępowanie w sprawie zostanie wydana bez zbędnej zwłoki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "k.p.a.") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku M. S. i W. S. z dnia 18 października 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...]. Przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu 22 października 2013 r. i od tego momentu rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu prawie dwóch lat od złożenia przez skarżących opisanego wniosku, Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd (mając też na względzie wyznaczenie przez Prezydenta terminu wydania rozstrzygnięcia) zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin czteromiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Prezydent [...] nie zastosował się do terminów załatwienia sprawy przepisanych art. 35 kpa, jak również do terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Z akt administracyjnych wynika, iż pierwsze czynności w sprawie (pisma z dnia 31 lipca 2014 r. o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości, kopii mapy ewidencyjnej i wypisów z rejestru gruntów) Prezydent [...] podjął po ponad 9 miesiącach od złożenia przez strony wniosku odszkodowawczego. Zatem zauważyć należy, że dopiero w dniu 31 lipca 2014 r. organ rozpoczął kompletowanie materiału dowodowego, w sytuacji gdy powinien już rozpoznać wniosek odszkodowawczy. Kolejne czynności w sprawie organ dokonał w dniu 26 listopada 2014 r. Dalsza aktywność Prezydenta nastąpiła natomiast w dniu 20 maja 2015 r., tj. po 9 miesiącach od wydania przez Wojewodę [...] powołanego postanowienia i zwrotu akt do organu I instancji oraz po prawie sześciu miesiącach od wystąpienia przez wnioskodawców z przedmiotową skargą do Sądu. Jednocześnie podkreślić także należy, że organ do uzupełnienia wniosku z dnia 18 października 2013 r. wezwał strony dopiero pismem z dnia 31 lipca 2014 r., a więc po upływie ponad dziewięciu miesięcy od złożenia tego wniosku. Natomiast ww. pismo mogło być wystosowane niezwłocznie po wpływie wniosku do organu. Ponadto, do obowiązku wyznaczonego przepisem art. 36 k.p.a. Prezydent zastosował się również dopiero pismem z dnia 20 maja 2015 r., czyli po ponad półtora roku od złożenia wniosku odszkodowawczego i po prawie sześciu miesiącach od wniesienia przez wnioskodawców skargi na bezczynność organu. Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2000 r., sygn. akt IV SA 105/00, publ. Lex 53462). W ocenie Sądu, postępowanie Prezydenta [...] niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. bowiem czynności, które organ wykonał na przestrzeni prawie dwóch lat powinien był wykonać w momencie wszczęcia postępowania lub bezpośrednio później. W konsekwencji, zdaniem Sądu, postępowanie Prezydenta [...] prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a.