I SAB/Wa 41/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A.K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku A.K. z [...] lutego 2017 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...]", rej. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A.K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1- sentencja wyroku A.K. pismem z [...] stycznia 2019 r. wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...] nr [...]", rej. hip. [...]. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta [...] do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu wyroku oraz o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto wniosła o wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zwróciła się o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi wskazała, że [...] lutego 2017 r. złożyła wniosek o odszkodowanie - w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pomimo, że od daty złożenia wniosku upłynęły prawie 2 lata organ nie wydał decyzji. Podniosła, że Prezydent [...] nie podjął żadnych czynności mających na celu załatwienie sprawy i nie informował stron o przyczynach zaniechania podjęcia czynności wyjaśniających, jak również o przyczynach przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wskazała, że pismem z [...] lutego 2018 r. wniosła do Wojewody [...] ponaglenie w sprawie. Wojewoda postanowieniem z [...] lipca 2018 r., nr [...] uznał wniesione ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] czteromiesięczny termin na rozstrzygnięcie sprawy - od daty doręczenia postanowienia. Skarżąca zaznaczyła, że pomimo upływu również tego terminu, organ nie podjął żadnych działań w celu merytorycznego rozpoznania sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do organu korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Dodał, że waga tych spraw, ich złożony charakter oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych, które powinny być dokładnie i rzetelnie ustalone, wymagają wielu czynności, co skutkuje długotrwałością działań niezbędnych w toku postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi skarżąca uczyniła przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...] nr [...]", rej. hip. [...]. Zdaniem Sądu Prezydent pozostaje bezczynny w rozpoznaniu wniosku skarżącej. Pod pojęciem przewlekłego prowadzenia postępowania należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 2011, s. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. Przewlekłe prowadzenie postępowania jest stanem obiektywnym, istniejącym niezależnie od ostatecznego załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania wiąże się z sytuacją, gdy organy formalnie nie pozostają w zwłoce w załatwianiu spraw, powołując się na niezależne od siebie przyczyny, a także, gdy podejmują działania pozorowane bądź też działają opieszale. O istocie przewlekłości oraz jej wystąpieniu decyduje więc "element obiektywny" wyrażający się w upływie kilku terminów załatwienia sprawy, opieszałości w wyznaczaniu i przeprowadzaniu czynności procesowych niezbędnych do skonkretyzowania przedmiotu postępowania oraz wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mnożeniu czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy i konieczności ustalenia faktów mających znaczenie prawotwórcze. Natomiast bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. ma miejsce w przypadkach, gdy w terminach określonych w art. 35 kpa organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podejmuje stosownej czynności. Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne wystąpienie dwóch przesłanek: istnienie ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz brak jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. Ich łączne zaistnienie obliguje sąd administracyjny do uwzględnienia skargi i zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań. Oznacza to, że brak działania pomimo takiego obowiązku, przy równoczesnym przekroczeniu terminu załatwienia sprawy, powoduje konieczność uwzględnienia skargi. Zatem, bezczynność występuje wówczas, gdy w ustawowo określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności lub niespiesznie prowadzi postępowanie, nie podejmując rozstrzygnięcia lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie, np. decyzji, czy postanowienia. Przenosząc powyższe do niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że Prezydent pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...] nr [...]", rej. hip. [...]. W przedmiotowej sprawie wniosek z [...] lutego 2017 r. wpłynął do organu [...] lutego 2017 r. i od tego momentu rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Bezspornym jest, że do chwili wyrokowania wniosek nie został rozpatrzony. Prezydent nie wskazał żadnych obiektywnych, z punktu widzenia organu i stron postępowania, powodów tak długiego okresu rozpatrywania wniosku, wiążących się bezpośrednio z rozpatrywaną sprawą. Duża ilość wpływających do organu wniosków o odszkodowanie za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie jest okolicznością zwalniającą organ od terminowego załatwiania sprawy. Zważyć należy, że z punktu widzenia obywatela dochodzącego swych praw przed organem administracji publicznej duża ilość spraw zalegających w organie i związana z tym zwłoka w ich rozpatrywaniu nie jest żadnym argumentem usprawiedliwiającym bezczynność organu. Problemy organizacyjne, techniczne, kadrowe z jakimi boryka się organ nie mogą spowodować obejścia jednej z naczelnych zasad kpa, tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w art. 12 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z akt administracyjnych wynika, że jedynymi czynnościami podjętymi przez Prezydenta [...] było zwrócenie się pismami z [...] maja 2017 r. do Wydziału Nieruchomości dla Dzielnicy [...] oraz do Biura Geodezji i Katastru o nadesłanie dokumentów dotyczących sprawy oraz akt własnościowych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Dokumenty zostały nadesłane przez Biuro Geodezji i Katastru Urzędu [...] [...] sierpnia 2017 r. Dopiero po prawie roku od poinformowania przez Wydział Nieruchomości dla Dzielnicy [...], że akta własnościowe sprawy zostały przekazane do Urzędu Wojewódzkiego w [...] oraz do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], Prezydent zwrócił do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] o nadesłanie akt własnościowych oraz lokalizacyjnych ww. nieruchomości. Niewątpliwie więc Prezydent pozostawał bezczynny w rozpoznaniu wniosku. Sąd uznał, że w niniejszej sprawie należało zobowiązać Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Taki termin - zdaniem Sądu - to realny czas w ramach którego organ będzie miał możliwość załatwienia sprawy. W ocenie Sądu, brak podejmowania przez organ czynności mających na celu zebranie niezbędnej dokumentacji i akt sprawy przez tak znaczny okres czasu świadczy o rażącym naruszeniu prawa przez organ. Z przyczyn powyżej wskazanych Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 kpa. Odnosząc się do wniosku skarżącej o wymierzenie grzywny, wskazać trzeba, że grzywna jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco - represyjnym. Powinien on być stosowany w sytuacjach, gdy oceniając całokształt działań organu istnieje obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nie będzie respektował obowiązków wynikających z kpa. Taka sytuacja na obecnym etapie postępowania nie zachodzi. Dlatego w tej części Sąd skargę oddalił. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy Sąd, w pkt 1 i 2 sentencji wyroku orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a P.p.s.a. W pkt 3 sentencji wyroku orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.