I SAB/Wa 411/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi L. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako hip. [...], dz. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz L. K. sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz L. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] lipca 2019 r. L.K. wniosła skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z [...] stycznia 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako hip. [...], dz. nr [...]. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. i art. 36 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. oraz wskazała, że postępowanie toczy się już ponad 8 lat, a organ nie wyznaczył nowego terminu zakończenia postępowania. W związku z powyższym wniosła o stwierdzenie, iż w prowadzonym postępowaniu zachodzi bezczynność mająca miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczenie organowi miesięcznego terminu na załatwienie sprawy, przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] są sprawami skomplikowanymi, a ich złożoność oraz okoliczności jakie powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Organ pismem z [...] października 2019 r. zwrócił się do szeregu instytucji o nadesłanie informacji oraz poinformował skarżącą o przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Pismem procesowym z [...] lipca 2019 r. skarżąca odniosła się do argumentacji organu zawartej w odpowiedzi na skargę i podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, powinien ocenić czy załatwiając sprawę organ administracji podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia. Wynika to z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem pozostaje bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako hip. [...], dz. nr [...] oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając wskazany termin Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych S.N., R.S., L.K., E.Z., B.B., A.B. i D.W. pismem z [...] stycznia 2011 r. wystąpili z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako hip. [...], dz. nr [...]. Prezydent [...] postanowieniem z [...] stycznia 2017 r., nr [...] zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania do czasu rozpatrzenia przez Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] września 1965 r., nr [...], utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1962 r., nr [...], odmawiające dotychczasowym właścicielem przyznania prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 97/17, po rozpoznaniu skargi L.K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie, w związku z wydaniem przez Prezydenta [...] postanowienia z [...] stycznia 2017 r. Wobec wyroku z 20 kwietnia 2017 r., rozpoznając niniejszą skargę na bezczynność, Sąd był władny dokonać oceny postępowania administracyjnego jedynie od momentu wyrokowania, tj. od 20 kwietnia 2017 r. Postępowanie prowadzone przez organ przed tą datą, od momentu jego zainicjowania do 20 kwietnia 2017 r., podlegało już ocenie sądu, która została wyrażona w prawomocnym wyroku z 20 kwietnia 2017 r. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] lipca 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie z [...] stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1494/17 uchylił postanowienie z [...] lipca 2017 r. oraz postanowienie z [...] stycznia 2017 r. Prezydent [...] otrzymał prawomocny wyrok z 5 kwietnia 2018 r., wraz z aktami sprawy w dniu 31 sierpnia 2018 r. Pismem z [...] maja 2019 r. L.K. wystąpiła do Wojewody [...] z zażaleniem (ponagleniem) na niezałatwienie sprawy w terminie. Następnie pismem z [...] lipca 2019 r. wniosła przedmiotową skargę na bezczynność. Organ czynności w sprawie podjął dopiero 1 października 2019 r., kiedy wystąpił do kilku instytucji o nadesłanie informacji i dokumentów oraz poinformował pełnomocnika skarżącej o aktualnym stanie sprawy oraz przewidywanym terminie załatwienia sprawy na dzień 31 stycznia 2020 r. Z akt sprawy wynika, że organ nie rozpoznał wniosku, a prowadząc postępowanie przez tak długi okres czasu, nie zakończył sprawy. W toku postępowania niezasadnie je zawiesił, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem z 5 kwietnia 2018 r. Od momentu otrzymania prawomocnego wyroku z 5 kwietnia 2018 r. wraz z aktami sprawy organ pozostawał w zupełnej bezczynności, a pierwsze czynności w sprawie podjął po wniesieniu przedmiotowej skargi na bezczynność. Z powyższych względów, nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza - w ocenie Sądu - nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Z kolei akceptacja przez Sąd prowadzenia postępowania, które miało miejsce w niniejszej sprawie, powodowałoby obejście jednej z naczelnych zasad k.p.a., tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w przepisie art. 12 k.p.a. Przy czym, pamiętać trzeba, że przepisy art. 35 i art. 36 k.p.a. nie mogą być interpretowane w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP). To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. A contrario - nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, nie zmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy. Podsumowując, powyższe determinuje ocenę, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uwzględnił wniosek skarżącej uznając, że żądanie przyznania od organu na jej rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jest uzasadnione. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że zasadne jest przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 2000 złotych. W ocenie Sądu, przyznanie sumy pieniężnej mogą uzasadniać jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak również obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz strony skarżącej, organ nie podejmie skutecznych działań prowadzących do załatwienia sprawy administracyjnej. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z [...] stycznia 2011 r., a więc ponad 8 lat temu oraz nie czynił odpowiednych działań w sprawie, zmierzających do jak najszybszego jej zakończenia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jt. Dz.U. z 2018 r. poz. 265).