I SAB/Wa 413/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I.S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] , ozn. hip. "[...]", dz. [...] , rej hip. [...] – w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych. 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej I. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. S. (dalej: skarżąca) reprezentowana przez radcę prawnego M. pismem z dnia 12 maja 2017 r. wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...] " [...]". Skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta do rozpoznania przedmiotowego wniosku oraz stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto wniosła o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W wyniku wniesionego zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] trzymiesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że pismem z dnia 20 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącego został poinformowany o aktualnym stanie sprawy. Ponadto wskazał, że zgodnie z przepisem art. 215 ust. 2 ustawyo gospodarce nieruchomościami jedną z przesłanek badanych w postępowanu odszkodowawczym w sprawie ww. nieruchomości jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką. W celu powyższego wystąpiono o nadesłanie stosownych informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania została wyodrębniona z dotychczasowego pojęcia bezczynności, w celu rozszerzenia ochrony prawnej stron przed naruszaniem przez organy terminowego załatwiania spraw. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwiając sprawy w terminie, nie pozostaje jednak w bezczynności, a podejmowane przez organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a."), ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy (por wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12; wyrok NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt II OSK 891/13; wyrok NSA z 7 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2595/1). Zatem, przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Wobec czego organ prowadzi postępowanie przewlekle, gdy działania organu są opieszałe, niesprawne i nieskuteczne, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1181/13). Sąd badając przewlekłość postępowania kontroluje czynności podejmowane przez organy, ich terminowość w zakresie przepisów wynikających z art. 35 - 36 k.p.a. Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Prezydent [...] przy rozpoznawaniu wniosku skarżących czynił to opieszale, a swoje czynności podejmował bez należytej ich koncentracji wynikającej z okoliczności sprawy. To z kolei doprowadziło do przekroczenie terminu załatwienia sprawy, określonego w art. 35 § k.p.a. Pozostawanie w zwłoce kwalifikowanej jako przewlekłość wynika przy tym zarówno z zestawienia dat poszczególnych czynności procesowych jakie po wpłynięciu wniosku podejmował organ, jak też oceny ich celowości. Pierwsze czynności w sprawie ukierunkowane na jej merytoryczne rozpoznanie organ podjął dopiero po ponad dwóch miesiącach po wpłynięciu wniosku. Pierwsze czynności polegały wówczas na wystąpieniu do Archiwum Państwowego w W., Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami i Biura Geodezji i Katastru o archiwalne dokumenty niezbędne dla oceny materialnoprawnych przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, warunkujących ustalenie odszkodowania (vide pisma BGN Urzędu [...] z [...] grudnia 2014 r., pisma z [...] maja 2015 r.). Kolejną czynnością organu, było wystąpienie w dniu [...] listopada 2015 r. do Wydziału Architektury i Budownictwa dla [...] o nadesłanie stosownych informacji dotyczących nieruchomosci położonej przy ul. [...]. Pismami z dnia [...] grudnia 2014 r., [...] maja 2015 r., [...] marca 2016 r., [...] czerwca 2017r. organ poinformował pełnomocnika skarżącej o nowych terminach zakończenia postępownia. W wyniku wniesionego zażalenia Wojewoda [...] postanowieniami z dnia [...] lipca 2015 r nr [...] i [...] grudnia 2016 r. uznał wniesione zażalenia za uzasadnione. W ocenie Sądu opisane wyżej działania organu potwierdzają, że organ prowadził przedmiotowe postępowanie przewlekle. Sąd uznał również, iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Ustawodawca nie zdefiniował, kiedy taka sytuacja ma miejsce. Sąd podziela pogląd, iż prawo takiego zakwalifikowania bezczynności lub przewlekłości zostało pozostawione uznaniu sądu orzekającego. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Ogólnie rzecz ujmując, taka kwalifikacja będzie zasadna, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na tę ocenę rzutuje z kolei m. in. zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 2234/15, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo). Zdaniem Sądu, taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Nawet uwzględniając czas trwania postępowania (3 lata ) jest oczywiste, że sprawa o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość nie powinna trwać tak długo. Godzi się podkreślić, że Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę nie podjął nawet próby wskazania, że takie okoliczności – w jego ocenie – miały miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto w sprawie stwierdzono długotrwałe okresy niepodejmowania przez organ jakichkolwiek czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Reasumując, stan przewlekłości w niniejszej sprawie jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i standardami wynikającymi z prawa do dobrej administracji. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności stopień naruszenia prawa powstały w związku z długotrwałą bezczynnością Prezydenta, Sąd uznał za zasadne zastosowanie środka w postaci grzyywny w wysokości 500 zł na podstawie art. 154 § 6 P.p.s.a. W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. (pkt 1 i 2 wyroku), art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku) orzekł jak w sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 (pkt 4 wyroku) niniejszej ustawy.