I SAB/Wa 419/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] września 2008 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego W. S. sumę pieniężną w kwocie 2.000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego W. S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] pismem z [...] września 2021 r. złożył skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. [...]. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiocie wniosku złożonego przez jego poprzedników prawnych - w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; o stwierdzenie, że Prezydent dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu kosztów postępowania, wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazał, że pismem z [...] września 2008 r. [...] (spadkobiercy właścicielki - [...]) złożyli wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Skarżący oświadczył, że po śmierci wnioskodawców jest jedynym spadkobiercą właścicielki nieruchomości - jej wnukiem, dlatego zgłosił swój udział w postępowaniu. Podniósł, że Prezydent nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie. W piśmie z [...] czerwca 2016 r. organ poinformował skarżącego, że decyzja zostanie wydana bez zbędnej zwłoki. Zaznaczył, że organ naruszył art. 12 § 1, art. 7 i art. 77 § 1, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 § 1 i § 2 kpa. Dodał, że nierozpoznanie sprawy do chwili obecnej narusza konstytucyjne prawo obywatela do uzyskania rozstrzygnięcia w rozsądnym terminie i podważa autorytet oraz zaufanie do władzy publicznej. Skarżący wskazał, że postanowieniem z [...] grudnia 2018 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał złożone przez niego ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył organowi 4-miesięczny termin na podjęcie rozstrzygnięcia, jednakże decyzja nie została wydana. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podjął szereg czynności mających na celu zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego. Podał, że pismem z [...] października 2018 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] o przesłanie kopii z działu I i II dawnej księgi hipotecznej prowadzonej dla tej nieruchomości wraz z umowami, oświadczeniami i wnioskami spisanymi w księdze, a dotyczącymi działów I i II tej księgi. Wskazał, że akta zostały przesłane Wojewodzie [...] przy piśmie z [...] października 2018 r. Pismem z [...] listopada 2018 r. Sąd Rejonowy [...] poinformował, że księga hipoteczna o której przesłanie kopii wnioskowano znajduje się w Archiwum Państwowym w [...]. Pismem z [...] listopada 2018 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie kopii z działu I i II dawnej księgi hipotecznej. Postanowieniem z [...] grudnia 2018 r. Wojewoda [...] uznał wniesione ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi 4 miesięczny termin na podjęcie rozstrzygnięcia, od daty doręczenia postanowienia. Pismem z [...] lutego 2019 r. Archiwum Państwowe w [...] poinformowało, że w celu otrzymania uwierzytelnionych kopii wnioskowanych dokumentów należy opłacić wystawiony rachunek. Przy piśmie z [...] lutego 2019 r. rachunek został przekazany w celu jego realizacji. W związku z nieotrzymaniem uwierzytelnionych kopii dokumentów organ pismem z [...] kwietnia 2021 r. zwrócił się z do Archiwum Państwowego o ich przesłanie. Przy piśmie z [...] maja 2021 r. Archiwum przysłało uwierzytelnioną kopię dokumentów, o które wnioskowano. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 149 § 1 ppsa sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 37 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa (bezczynność), lub gdy postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - do organu prowadzącego postępowanie. Wniesiona skarga jest dopuszczalna, gdyż skarżący dopełnił wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed ich złożeniem, składając [...] września 2018 r. ponaglenie. Wskazać należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 kpa). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Zgodnie z art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z tym że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Zgodnie z art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanej w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. Przewlekłość postępowania administracyjnego została natomiast zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 2 kpa. Wynika z niego, że przewlekłe prowadzenie postępowania wystąpi wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Jest to brak należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy. Przewlekłość postępowania obejmuje takie przypadki prowadzenia postępowania, jak np.: wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy, stan zastoju procesowego wynikający z zaniechania lub wadliwości działań organu. Skarżący zarzucił organowi zarówno bezczynność, jak i przewlekłe prowadzenie postępowania. Zarzuty te są zasadne. Wniosek o odszkodowanie złożony został [...] września 2008 r. Zatem jednomiesięczny termin do rozpoznania wniosku upływał 30 października 2008 r., a w przypadku uznania sprawy za szczególnie skomplikowaną 30 listopada 2008 r. Pismami z [...] listopada 2008 r. organ wystąpił do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o przesłanie wydruku informacji z rejestru gruntów dla nieruchomości oraz odbitki z mapy sytuacyjnej z naniesionymi granicami działek ewidencyjnych oraz granicami hipotetycznymi oraz wystąpił do Archiwum Państwowego [...] o udzielenie informacji jakie było przeznaczenie terenu przed dniem wejścia w życie dekretu [...] w Ogólnym Planie Zabudowania [...]. Informacje z ewidencji gruntów przesłane zostały przy piśmie z [...] listopada 2008 r. Natomiast Archiwum Państwowe [...] przesłało dokumenty przy piśmie z [...] grudnia 2008 r. Pismem z [...] stycznia 2009 r. organ zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o udzielenie informacji dotyczących, m.in. objęcia terenu przedmiotowej nieruchomości decyzją lokalizacyjną oraz kiedy inwestycja została zrealizowana. Pismem z [...] marca 2009 r. wystąpił do Biura Gospodarki Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] o przesłanie akt lokalizacyjnych nieruchomości. W odpowiedzi Biuro pismem z [...] maja 2009 r. poinformowało, że przedmiotowych akt w archiwum nie odnaleziono. Następnie po upływie pięciu miesięcy - pismem z [...] października 2009 r. wystąpił do Biura Gospodarki Nieruchomościami o informację w jaki sposób Miasto [...] włada powyższą nieruchomością oraz jaki jest sposób aktualnego wykorzystania powyższego terenu. Z kolei pismem z [...] sierpnia 2010 r., tj. po upływie 10 miesięcy organ wystąpił do [...] z zapytaniem, czy działka była ogrodzona i na jakie cele była wykorzystywana. Następnie pismem z [...] stycznia 2011 r. zwrócił się do ww. osób z zapytaniem w jakiej dacie weszli oni w posiadanie nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy organ dopiero po pięciu miesiącach (pismem z [...] kwietnia 2009 r.) zawiadomił strony, że wniosek zostanie rozpatrzony do 30 września 2009 r. Kolejnymi pismami informował o przedłużaniu terminów załatwienia sprawy. Pismo z [...] czerwca 2016 r. jest ostatnim pismem informującym skarżącego o terminie załatwienia sprawy. Od 2013 r. do 2018 r. Prezydent nie podejmował żadnych czynności w sprawie, co oznacza, że pozostawał bezczynny. Dopiero po złożeniu przez skarżącego ponaglenia organ wystąpił do Sądu Rejonowego [...] o przesłanie kopii z działu I i II dawnej księgi hipotecznej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości oraz do Archiwum Państwowego w [...] i w [...]. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent [...] pozostaje w bezczynności oraz prowadził postępowanie przewlekle. Organ pomimo, że po złożeniu wniosku podejmował czynności w sprawie, to jednakże następnie przez prawie pięć lat był bezczynny, po złożeniu ponaglenia podejmował czynności w znacznych odstępach czasu, a od maja 2021 r. ponownie pozostaje w bezczynności. Z przyczyn powyżej wskazanych uznać należy, że bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybierają postać kwalifikowaną, tj. rażąco naruszają prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 kpa. Z przyczyn wyżej wskazanych stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, tj. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w określonym terminie. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia postępowania. Zdaniem Sądu trzymiesięczny termin od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy jest terminem, w jakim możliwe jest zakończenie postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Niewątpliwie znacznie przekroczone zostały terminy przewidziane dla rozpoznania sprawy, wskazane w przepisach art. 35 kpa. Organ pozostawał bezczynny, a także działał opieszale, nie koncentrował dowodów, a przez długie okresy czasu nie podejmował żadnych czynności. Konieczność dotarcia do akt postępowania oraz zgromadzenia całej dokumentacji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości przez tak długi okres czasu nie stanowi usprawiedliwionego uzasadnienia tak dużej zwłoki w rozpatrywaniu sprawy. Dlatego Sąd z mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa orzekł jak pkt 2 sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd uznał, za zasadny wniosek skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej. Zważyć należy, że znaczna zwłoka w rozpoznaniu wniosku, przy opieszałym podejmowaniu czynności w sprawie świadczą o rażącym lekceważeniu norm prawnych i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia, bez jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przyczyn mogących ten stan rzeczy usprawiedliwiać. Świadczy także o lekceważeniu prawa strony postępowania do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Zasadnym jest więc przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej, które znajduje podstawę w art. 149 § 2 ppsa. Biorąc pod uwagę stan sprawy, w tym długotrwałość postępowania, zasadne było przyznanie sumy pieniężnej w kwocie [...]. Celem jej jest przeciwdziałanie bezczynności oraz stanowi zadośćuczynienie dla skarżącego za trwającą bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ rażąco naruszający prawo. Przyznana suma pieniężna w powiązaniu z zobowiązaniem organu do rozpoznania wniosku oraz stwierdzeniem, że Prezydent dopuścił się rażącej bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania powinny skłonić organ do zaniechania dalszego naruszania prawa i rozpoznania sprawy. Mając na uwadze wszystkie powyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.