I SAB/Wa 421/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu 10 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P.S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...] ozn. hip. [...], która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezydenta [...] do wydania decyzji; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz P. S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 28 września 2021 r. P. S. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) postępowania w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" dz. [...] z działu [...] bloku [...]. Skarżący wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie toczy się od 11 lat i dotychczas nie zostało zakończone. Wniosek o ustalenie odszkodowania został złożony pismem z 5 marca 2010 r. Wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do wydania decyzji w wyznaczonym przez Sąd terminie, przyznanie od organu sumy pieniężnej, zasądzenie kosztów sądowych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] odmówił m.in. skarżącemu przyznania odszkodowania za wskazaną nieruchomość. Ponadto podniósł, że nie pozostawał w bezczynności a w sprawie podejmowane były czynności zmierzające do jej rozstrzygnięcia, zaś zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wniosek o odszkodowanie nie może zostać rozpoznany dopóki nie zostaną rozstrzygnięte sprawy, w których choć jeden spadkobierca dawnego właściciela zmierza do uzyskania prawa użytkowania wieczystego do tej samej nieruchomości. W niniejszej sprawie dopiero decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] odmówiono przyznania prawa użytkowania wieczystego, co otworzyło drogę do rozpoznania wniosku o odszkodowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności lub przewlekłości w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy z kolei rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu niniejszą skargę należy zakwalifikować jako skargę na bezczynność organu, z uwagi na podniesione w niej zarzuty i tok postępowania przed organem. Z uwagi na wydanie przez organ decyzji, postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do jej wydania jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć. Nie zwalnia to jednak Sądu od rozpoznania sprawy w pozostałym zakresie. Jak wynika z akt sprawy, wniosek inicjujący postępowanie wpłynął do organu 25 lutego 2010 r. Należy przy tym zauważyć, że jednocześnie w stosunku do tej samej nieruchomości prowadzone było postępowanie w przedmiocie wniosku z 13 lipca 1950 r. o przyznanie prawa własności czasowej. Pierwsze czynności w sprawie podjęto [...] marca 2010 r., kiedy organ wystąpił o akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości. O kolejne materiały organ występował [...] lutego 2011 r., [...] czerwca 2012 r., [...] i [...] lipca 2012 r., [...] listopada 2012 r., [...] października 2013 r., [...] września 2017 r. , [...] marca 2018 r., [...] września 2018 r. Decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] odmówiono m.in. skarżącemu przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. O dalsze materiały organ występował przy pismach z [...] maja 2019 r., [...] czerwca 2019 r., [...] lipca 2019 r., [...] listopada 2019 r., [...] i [...] marca 2020 r., [...] kwietnia 2020 r., [...] maja 2020 r. i [...] sierpnia 2020 r. pismem z [...] czerwca organ zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z materiałami sprawy w trybie art. 10 kpa. Decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] prezydent odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że organ nie rozstrzygnął sprawy w terminie ustawowym, jak również nie kierował na bieżąco do stron zawiadomień w trybie art. 36 kpa. W postępowaniu występują wielomiesięczne okresy w których nie podejmowano żadnych czynności. Uzasadnia to przyjęcie, że organ dopuścił się bezczynności w postępowaniu. Wbrew stanowisku organu, usprawiedliwieniem dla braku czynności nie może być toczące się jednocześnie postępowanie z wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Jeżeli organ uznał, że wystąpiła przeszkoda w postępowaniu, winien był je zawiesić. Jeśli tego nie zrobił, pozostaje w bezczynności. W ocenie Sądu bezczynność ta nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. Sądowi z urzędu jest wiadomym, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279) cechują się znacznym stopniem skomplikowania i rozbudowanym stanem faktycznym, wymagają ustalania stanu prawnego nieruchomości na kilkadziesiąt lat wstecz, a organ prowadzi jednocześnie wiele tego rodzaju spraw, co może częściowo tłumaczyć przekroczenie terminów ustawowych. Z urzędu jest również Sądowi wiadomym, że nadal utrzymująca się pandemia koronawirusa spowodowała utrudnienia w pracy organów, co także należy wziąć pod uwagę oceniając charakter naruszenia prawa przez organ. Również toczące się równolegle postępowanie z wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, chociaż nie stanowi usprawiedliwienia dla bezczynności organu, niewątpliwie utrudniło procedowanie w sprawie o przyznanie odszkodowania, co ma wpływ na ocenę naruszenia prawa przez organ. Nie można także pominąć faktu, że pomimo przekroczenia terminu organ wykazał znaczną aktywność w postępowaniu, a ponadto wydał już decyzję. Odnosząc się do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej od organu Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 149 § 2 ppsa jedyną przesłanką warunkującą zastosowanie tej instytucji jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosowanie tego środka wobec organu jest więc uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W niniejszej sprawie obawa taka nie zachodzi, jako że organ wydał już decyzję. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], ozn. hip. "[...] działy [...]" dz. [...] z działu [...] bloku [...]", która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 wyroku), na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji (pkt 2 wyroku), na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 wyroku) oraz na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800) orzekł o kosztach sądowych (pkt 4 wyroku). Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 100 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.