I SAB/Wa 428/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Iwona Kosińska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi F. Spółka z o.o. Spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w [...] na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpoznania wniosku z dnia 4 lipca 2011 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1953 r. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na F. Spółka z o.o. Spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. F. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w [...] (zwana w dalszej części uzasadnienia spółką F.) pismem z dnia 14 marca 2016 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 4 lipca 2011 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1953 r. nr [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Spółka F. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosek z dnia 4 lipca 2011 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1953 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr hip. [...]. Wniosek wpłynął do Kolegium w dniu 11 lipca 2011 r. Spółka F. pismem wniesionym w dniu 22 października 2015 r. wezwała Kolegium do usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezczynności w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] marca 1953 r. W skardze na bezczynność skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności organu przy prowadzeniu postępowania, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczenie Kolegium terminu do merytorycznego załatwienia sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie wskazując, że przeprowadziło postępowanie w celu odnalezienia oryginału, kopii lub odpisu orzeczenia z dnia z dnia [...] marca 1953 r. oraz przeprowadziło rozprawę w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Kolegium zobowiązało Prezydenta [...] do odtworzenia części zaginionych akt – orzeczenia z dnia [...] marca 1953 r. Do dnia dzisiejszego Prezydent nie wywiązał się z tego obowiązku. Kolegium nie może zatem wydać merytorycznego rozstrzygnięcia i orzec o zgodności prawem orzeczenia, którego treści nie zna. W bezczynności pozostaje zatem Prezydent [...], nie zaś Kolegium. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016 r. poz. 23) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Kolegium nie rozpoznało wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1953 r. nr [...] i nie wydało rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] marca 1953 r. należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] marca 1953 r. wpłynął do Kolegium w dniu 11 lipca 2011 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pismami z dnia 2 sierpnia 2011 r., 29 września 2011 r. i 8 lutego 2012 r. Kolegium zwracało się do Prezydenta [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami o nadesłanie akt nieruchomości. Pismem z dnia 1 marca 2012 r. Kolegium zwróciło się do Prezydenta [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami o nadesłanie kompletnych akt nieruchomości, wskazując, że przekazane w dniu 28 lutego 2012 r. akta nie zawierają m.in. orzeczenia z dnia [...] marca 1953 r. Następnie Kolegium podjęło czynności mające na celu odnalezienie brakującej części akt nieruchomości kierując pisma z dnia 23 marca 2012 r. do Wojewody [...] i Prezydenta [...] Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami [...]. Kolegium pismami z dnia 10 maja 2012 r. zwróciło się do Wojewody [...] i Prezydenta [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami o udzielnie informacji. Pismem z dnia 25 czerwca 2012 r. Kolegium zwróciło się do Prezydenta [...] Biura Geodezji i Katastru o sporządzenie mapy zawierającej orientacyjne granice i powierzchnię nieruchomości oraz przesłanie wypisu z rejestru gruntów działek ewidencyjnych. W dniu 30 lipca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przeprowadziło rozprawę administracyjną. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Kolegium nakazało Prezydentowi [...] odtworzenie części zaginionych akt postępowania administracyjnego – orzeczenia administracyjnego z dnia [...] marca 1953 r. Pismem z dnia 19 września 2014 r. Prezydent [...] zwrócił się do Kolegium o uchylenie postanowienia z dnia [...] sierpnia 2013 r. albowiem pomija ono ustalenia zawarte w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 213 r. sygn. akt I OW 15/13 wydanego w analogicznej sprawie. Wskazać należy, że w momencie wystąpienia negatywnego sporu o właściwość w załatwieniu sprawy odtworzenia akt w części dotyczącej orzeczenia z dnia [...] marca 1953 r. (postanowienie Kolegium z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz pismo Prezydenta z dnia 19 września 2014 r.) to właśnie Kolegium, jako organ przed którym toczy się postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] marca 1953 r., winno dążyć do jak najszybszego wyeliminowania sporu. Na Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...], jako gospodarzu postępowania nieważnościowego, ciąży bowiem bezwzględny obowiązek podjęcia czynności nakierowanych na niedopuszczenie do wystąpienia stanu bezczynności, w tym działań nakierowanych na rozwiązanie sporu o właściwość. W przedmiotowej sprawie, Kolegium od otrzymania pisma z dnia 19 września 2014 r. pozostawało bezczynne i nie podjęło żadnych działań zamierzających do zakończenia postępowania. Kolegium nie zajęło żadnego stanowiska w odpowiedzi na pismo Prezydenta, nie podjęło kroków dyscyplinujących Prezydenta do wykonania postanowienia z dnia [...] sierpnia 2013 r., ani nie wystąpiło do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu. Nawet skierowanie do Kolegium wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia 22 października 2015 r. oraz wniesienie przedmiotowej skargi nie skłoniło Kolegium do podjęcia czynności w sprawie. Organ nie zastosował się również do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a., bowiem nie poinformował stron o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że Kolegium pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak podejmowania działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy przez tak znaczny okres czasu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).