I SAB/Wa 428/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi A.M. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia 8 marca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...] ", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. M. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. M. pismem z dnia [...] maja 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...] ". Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Prezydent [...] po rozpatrzeniu wniosków H.O. złożonego dnia [...] lutego 1949 r. oraz W.F. i H. G. złożonych dnia [...] lutego 1949 r. o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. hip. "[...] a) decyzją z dnia z dnia [...] września 2015 r. nr [...] odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego działkę nr [...] w obrębie [...] położonego przy ul. [...]; b) decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego działkę nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] położonego przy ul. [...]; c) decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącej działkę nr [...] w obrębie [...] o pow. 380 m2 położonego przy ul. [...] . K.S., A. M. , S. M. , M.M. , J. M. , J. P. , H. K. , K. M. , P.M. , T. M., T.M., R.P., M. P., Z.P., K. Z. i R. Z. wnioskiem z [...] marca 2016 r. wystąpili do Prezydenta [...] o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" działki nr [...] , [...] i [...]. Pismem z dnia [...] września 2016 r. skarżący wniósł do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez organ sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy w ciągu dwóch miesięcy od dnia otrzymania postanowienia. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na bezczynność skarżący wskazał, że Prezydent pomimo upływu ustawowych terminów nie rozpoznał wniosku z [...] marca 2016 r. W związku z powyższym wniósł o zobowiązanie Prezydenta do bezzwłocznego podjęcia czynności w niniejszej sprawie, stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i wskazał, że wystąpił do Archiwum Państwowego [...] oraz Wydziału Architektury o przesłanie dokumentów dotyczących nieruchomości. W celu zakończenia postępowania konieczne jest ustalenie faktycznej daty utraty władania nieruchomością praz ewentualne wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowić będzie postawę do określenia wysokości należnego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Prezydent [...] nie rozpoznał wniosku z dnia [...] marca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że równolegle do postępowania odszkodowawczego, w odniesieniu do części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" prowadzone jest postępowanie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Postępowanie w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu na zasadzie określonej w wyprzedza postępowanie o odszkodowanie za utratę tej nieruchomości dochodzone w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tylko bowiem negatywny wynik pierwszego postępowania warunkuje możliwość skutecznego ubiegania się o odszkodowanie przez przeddekretowych właścicieli (ich następców prawnych). Istnieje więc bezpośredni związek pomiędzy tymi postępowaniami. Zaznaczenia wymaga, że Prezydent [...] decyzjami z dnia [...] grudnia 2015 r., z dnia [...] września 2015 r. oraz z dnia [...] lutego 2016 r odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego odpowiednio działkę nr [...] (położonego przy ul. [...] ), działkę nr [...] (położonego przy ul. [...] ) oraz działkę nr [...] w (położonego przy ul. [...] ). W zakresie tych nieruchomości (działki nr [...] , [...] i [...] ) z momentem uzyskania przez ww. decyzję przymiotu ostateczności ustała przeszkoda w procedowaniu o odszkodowaniu w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie odszkodowania wpłynął do Prezydenta w dniu 10 marca 2016 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że po otrzymaniu wniosku organ pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że zostanie on rozpoznany po zakończeniu postępowania w sprawie wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do całego gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]". Kolejne czynności w sprawie organ podjął dopiero 10 lipca 2017 r. kiedy zwrócił się do Urzędu [...] Biura Architektury i Budownictwa Delegatury w Dzielnicy M. oraz Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie dokumentów. Jednakże nie sposób nie zauważyć, że powyższą czynność organ podjął dopiero w konsekwencji wniesienia przedmiotowej skargi na bezczynność, co wynika z zestawienia daty podjęcia czynności oraz daty wpływu skargi - tj. 2 czerwca 2017 r. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Zaznaczenia wymaga, że organ dopiero po upływie ponad roku od wpłynięcia wniosku podjął czynności zmierzające do merytorycznego załatwienia sprawy. Brak podejmowana działań ukierunkowanych na załatwienie sprawy przez tak długi okres czasu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny stosowanie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie organowi grzywny na podstawie powołanego przepisu jest bowiem dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z k.p.a. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z tego względu formułowane w tym względzie żądanie skargi nie mogły zostać uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm).