I SAB/Wa 43/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym skargi S. G. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ustalenia i wypłaty zasiłku macierzyńskiego postanawia: odrzucić skargę. S. G. (dalej: "skarżąca") w piśmie z 6 stycznia 2026 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "organ", "zakład") w przedmiocie ustalenia i wypłaty zasiłku macierzyńskiego. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie skargi wskazując, że organ nie dopuścił się przewlekłości postępowania ani bezczynności. Organ przedstawił okoliczności, które skutkowały wydłużeniem terminu do załatwienia sprawy skarżącej oraz oświadczył, że skarżąca była informowana o tych okolicznościach zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu, albowiem sprawa, której dotyczy nie mieści się we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 i 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz.143 ze zm., dalej: "ppsa"). Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ppsa. sądy administracyjne rozpoznają sprawy ze skargi na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie przez nie postępowania wyłącznie w zakresie postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem: decyzji administracyjnych, postanowień w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę, co do istoty oraz postanowień w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, jak również pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, bądź też wydaniem innych aktów lub podjęciem czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wskazać należy, że nie każda bezczynność organu będzie podlegała kognicji sądów administracyjnych. Skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem rozpoznawanej skargi S. G. jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ustalenia i wypłaty skarżącej zasiłku macierzyńskiego. Zgodnie z art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 501 ze zm.) w zw. z art. 83 ust. 1, 2 i 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 863), od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Do właściwości sądów rejonowych należą sprawy o zasiłek chorobowy, wyrównawczy, opiekuńczy, macierzyński oraz pogrzebowy (art. 4778 § 2 pkt 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. 2024, poz. 1568 ze zm., dalej: "kpc") Jeżeli organ rentowy nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu (art. 4779 § 4 kpc). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że poza kognicją sądów administracyjnych pozostają sprawy dotyczące zasiłku macierzyńskiego. Skoro decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku macierzyńskiego podlega kontroli sądów powszechnych, to sądy administracyjne nie są uprawnione do oceny czy organ pozostawał bezczynny w sprawie ustalenia i wypłaty zasiłku macierzyńskiego. Oznacza to, że przedmiotowa skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Właściwym do załatwienia sprawy jest sąd powszechny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ppsa orzeczono jak w sentencji.