I SAB/Wa 430/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Ostrowska Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2014 r. sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 29 sierpnia 1988 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz R. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 29 sierpnia 1988 r. I. K. wystąpiła o przyznanie odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...], objęty działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Pismem z dnia 28 czerwca 2005 r. R. K. ponowił żądanie zawarte we wniosku. Pismem z dnia 10 sierpnia 2005 r. organ wystąpił do Biura Geodezji i Katastru o udzielenie informacji z ewidencji gruntów oraz nadesłanie mapy. Organ pismem z tego samego dnia, powołując art. 36 k.p.a., poinformował stronę, że postępowanie zostanie zakończone do końca IV kwartału 2005 r. W dniu 6 września 2005 r. nadesłano informację z ewidencji gruntów wraz z mapą. Pismami z dnia 28 sierpnia 2008 r. organ wystąpił do Polskiego Związku Działkowców oraz do Archiwum Państwowego odpowiednio o m.in. udzielenie informacji o wydanych decyzjach lokalizacyjnych i nadesłanie kopii materiałów inwentaryzacyjnych. W dniu 31 października 2008 r. uzyskano odpowiedź z Archiwum Państwowego. Odpowiedź z PZD, po piśmie ponaglającym z dnia 4 listopada 2008 r., nadeszła w dniu 30 lipca 2009 r. W międzyczasie, pismem z dnia 17 listopada 2008 r. organ kolejny raz wystąpił o nowe informacje do Archiwum Państwowego. W dniu 7 września 2009 r. organ zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru o informacje z ewidencji gruntów. Odpowiedź uzyskano przy piśmie z dnia 12 października 2009 r. Pismem z dnia 20 kwietnia 2012 r. organ poinformował stronę, powołując się na art. 36 k.p.a., że konieczne jest wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, w związku z czym postępowanie zostanie zakończone do dnia 31 lipca 2012 r. Pismem z dnia 6 lutego 2013 r. organ, powołując art. 36 k.p.a., poinformował, że sprawa zostanie rozpatrzona do dnia 30 kwietnia 2013 r., albowiem konieczne jest sporządzenie operatu szacunkowego. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu zażalenia z dnia 23 października 2012 r. wniesionego w trybie art. 37 k.p.a. postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin do 30 kwietnia 2013 r. na rozstrzygnięcie sprawy. Pismem z dnia 5 sierpnia 2014 r. organ wystąpił do Biura Geodezji i Katastru o udzielenie informacji z ewidencji gruntów, zaś do Biura Gospodarki Nieruchomościami o nadesłanie decyzji komunalizacyjnych dla działek będących własnością W. Pismem z dnia 5 sierpnia 2014 r. organ, powołując art. 36 k.p.a., poinformował stronę, że z uwagi na bardzo dużą liczbę spraw oraz konieczność sporządzenia operatu szacunkowego, postępowanie zostanie zakończone do dnia 31 grudnia 2014 r. R. K. pismem z dnia 2 kwietnia 2014 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta W. w rozpoznaniu wniosku o ustalenie odszkodowania za działkę położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...] (działka ewidencyjna nr [...]). Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do niezwłocznego wydania decyzji, najpóźniej w terminie 1 miesiąca oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie toczy się od wielu lat. Podał, że od czasu, gdy organ pismem z dnia 20 kwietnia 2012 r. wskazał na konieczność sporządzenia operatu szacunkowego, nie zlecił wykonania operatu i nie dotrzymał wskazanego wówczas terminu, tj. 31 lipca 2012 r. Skarżący zarzucił, że organ nie dotrzymał też terminu wyznaczonego przez Wojewodę. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że prowadzone jest - z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli - postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za grunt nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...] zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone art. 215. Pismami z dnia 5 sierpnia 2014 r. wystąpiono po Biura Geodezji i Katastru po aktualne wypisy z rejestru gruntów oraz do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w dzielnicy [...] po decyzje komunalizacyjne dla działek ewidencyjnych wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości. W przedmiotowej sprawie konieczne jest również wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość ww. nieruchomości. Pismem z dnia 5 sierpnia 2014 r. strony zostały poinformowane o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 k.p.a. oraz że postępowanie zostanie zakończone w terminie do końca grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. W sprawie tej nie ma wątpliwości, że terminy określone w art. 35 § 3 k.p.a. upłynęły, zaś postępowanie z wniosku z dnia 29 sierpnia 1988 r., ponowionego 27 czerwca 2005 r., o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...] nie zostało przez organ zakończone w wymaganej przez przepisy prawa formie do dnia orzekania przez Sąd w sprawie ze skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. miała w niniejszej sprawie charakter rażącego naruszenia prawa. Od dnia złożenia wniosku z dnia 29 sierpnia 1988 r. o odszkodowanie za nieruchomość [...] minęło 26 lat i dotychczas postępowanie nie zostało zakończone. Nawet biorąc pod uwagę czas od ponowienia tego żądania przez R. K. pismem z czerwca 2005 r., stwierdzić należy, że czas trwania postępowania jest niezwykle długi. Z akt sprawy wynika, że organ podejmował w tej sprawie czynności, jednakże działanie to miało miejsce jedynie w 2005 r., następnie przez 4 miesiące 2008 r., 4 miesiące 2009 r. i aktualnie w sierpniu 2014 r. W 2012 r., 2013 r. i 2014 r. organ pojedynczymi pismami informował jedynie stronę o kolejnych wyznaczanych terminach i konieczności sporządzenia operatu szacunkowego, którą to informację zawarto po raz pierwszy w piśmie z dnia 20 kwietnia 2012 r. W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania z wniosku o odszkodowanie, tj. ponad 26 lat, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, iż bezczynność organu w tej sprawie miała charakter rażącego naruszenia prawa. Nie chodzi przy tym o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy przepisu art. 12 k.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 36 k.p.a. Zdaniem Sądu, w sprawie tej doszło do rażącego naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu władzy publicznej, a to z uwagi na to, że organ powołując określoną przeszkodę do zakończenia postępowania (konieczność sporządzenia operatu szacunkowego), nie podejmował działania mającego na celu dopełnienie czynności, która w jego ocenie była warunkiem zakończenia tego postępowania. Nawet stopień skomplikowania sprawy, co Sąd brał pod uwagę, nie usprawiedliwia we wskazanych okolicznościach, braku należytego działania organu przez tak długi czas. Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Nałożony przez ustawodawcę na organ obowiązek stania w toku postępowania na straży praworządności (art. 7 k.p.a.) oznacza konieczność podejmowania wszelkich działań w celu należytego rozpatrzenia sprawy. Powyższe jest również ściśle związane z przestrzeganiem przepisów określających czas trwania postępowania (art. 35 k.p.a.). Także z przepisu art. 12 k.p.a. wynika powinność działania organu w sprawie wnikliwie i szybko. Podmiot wywodzący dla siebie uprawnienie na gruncie prawa administracyjnego materialnego ma prawo oczekiwać, że organ administracji publicznej rozstrzygnie jego sprawę należycie i w możliwie najkrótszym – z uwzględnieniem koniecznego postępowania dowodowego – terminie. Działanie na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) nie może być rozumiane jako prawo organu do niewypełniania roli nałożonej przepisami prawa. Przykład takiego funkcjonowania administracji publicznej przeczy założeniom procedury administracyjnej i stanowi wyraz nieposzanowania podstawowych praw jednostki. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie 3 wyroku, Sąd oparł na przepisie art. 200 P.p.s.a.