I SAB/Wa 433/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. stwierdza, że Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. przyznaje od Ministra Rozwoju na rzecz [...] sumę pieniężną w kwocie po [...] ([...]) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Ministra Rozwoju na rzecz [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia z dnia [...] września 2019 r. [...] złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury (właściwy w chwili składania skargi: Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnili, że pismem z dnia [...] marca 2009 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...]. Wniosek Spółdzielni nie został rozpatrzony do dnia dzisiejszego, pomimo że od jego wniesienia minęło już ponad dziesięć lat, a zgodnie z informacjami uzyskanymi w Ministerstwie w sprawie nie są podejmowane żadne czynności. Skarżący podali, że wnioskami z dnia [...] listopada 2015 r. oraz z dnia [...] maja 2017 r. wystąpili do organu o przyspieszenie rozpoznania sprawy, a pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. wystąpili z ponagleniem na niezałatwienie sprawy w trybie art. 37 § 1 pkt 1 kpa. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, skarżący wnieśli wskazaną na wstępie skargę, w której zarzucili naruszenie przez Ministra przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 8, 12, 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1, 5 i 6 kpa oraz wnieśli o zobowiązanie Ministra Infrastruktury do wydania decyzji merytorycznie kończącej postępowanie w sprawie w terminie 30 dni od daty doręczenia Ministrowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżących solidarnie sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazał, że przedmiot sprawy wymaga dokonania szczegółowej analizy akt sprawy, a przede wszystkim prawidłowego ustalenia stron postępowania. Podkreślił przy tym, że zasada szybkości postępowania nie jest zasadą nadrzędną w stosunku do innych zasad postępowania wymienionych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jest ona współzależna z zasadą prawdy obiektywnej. Obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz rozpatrzenie sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ rozpoznając sprawę, winien działać z należytą starannością i nie dopuścić, aby którakolwiek ze stron postępowania została pominięta, czy też aby korespondencja była kierowana do osoby nieżyjącej. Ponadto reorganizacje w Ministerstwach, wprowadzenie nowego systemu Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją, bardzo duża liczba spraw prowadzonych przez każdego z referentów oraz fluktuacja kadr uniemożliwia, zdaniem Ministra, wyprowadzenie zaległości w krótkim czasie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1, art. 35 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność czy też przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej bądź przewlekłości postępowania staje się bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Sąd, skoro organ w bezczynności lub przewlekłości już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organ do rozpatrzenia w zakreślonym terminie złożonego wniosku. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, przed rozpatrzeniem skargi Minister Inwestycji i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W związku z wydaniem z urzędu postanowienia o zawieszeniu postępowania do czasu nadesłania przez strony odpowiednich postanowień spadkowych lub aktów poświadczenia dziedziczenia, orzekanie przez Sąd zgodnie z żądaniem skargi o zobowiązaniu organu do rozpatrzenia złożonego wniosku stało się bezprzedmiotowe. Zawieszenie postępowania administracyjnego powoduje bowiem, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego, a tym samym zobowiązania przez Sąd organu do rozstrzygnięcia sprawy w zakreślonym przez Sąd terminie. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 103 kpa zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego po wyczerpaniu przez stronę administracyjnego toku instancji. Na gruncie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw, aby w ramach skargi na bezczynność organu dokonywać kontroli prawidłowości zawieszenia postępowania administracyjnego. Dokonanie przez Sąd w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu oceny prawidłowości zawieszenia postępowania prowadziłoby w istocie do oceny zgodności z prawem stosowania przez organ norm prawa w prowadzonym przed nim postępowaniu, co jest w takim postępowaniu nieuprawnione. Z tych też względów, mając na uwadze wydane w sprawie postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ orzeczenia po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie Sąd jest zobowiązany dokonać oceny działania organu. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd doszedł do przekonania, że prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie, organ dopuścił się przewlekłości, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Analiza akt sprawy wskazuje, że od daty wpływu wniosku z dnia [...] marca 2009 r. wszczynającego postępowanie w sprawie o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] do czasu wydania przez Ministra Inwestycji i Rozwoju postanowienia z dnia [...] lutego 2020 r. [...] upłynęło prawie 11 lat. Tak długi okres w sposób oczywisty świadczy o rażącym naruszeniu prawa strony do załatwienia sprawy administracyjnej w terminach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Takie działanie, nawet biorąc pod uwagę stopień skomplikowania sprawy, wskazuje, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Brak podejmowania przez znaczny okres czasu działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 kpa. W tej sytuacji Sąd uznał za uzasadnione przyznanie sumy pieniężnej w wysokości po [...] dla każdego ze skarżących, która to wysokość mieści się w zakresie określonym w art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do podjęcia działań na postawie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.