I SAB/Wa 436/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent-stażysta Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. R., W. R. i I. E. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku J. R. z dnia [...] maja 2010 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...],[...] i [...] o pow. [...]m2 nr [...] wydzielonej z nieruchomości hipotecznej "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących J. R., W. R. i I.E. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. R., W. R. i I. E. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...],[...] i [...], oznaczoną hip. jako "Działki wydzielone z nieruchomości [...]"[...], działka nr [...] o pow. [...] m2, objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zarzucili Prezydentowi W. naruszenie prawa poprzez znaczne przekroczenie terminów rozpoznania sprawy i wnieśli o: 1. zobowiązanie Prezydenta W. do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdzenie na podstawie art. 149 p.p.s.a. rażącego naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności i przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego; 3. zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z przepisem art. 200 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazali, że podaniem z dnia 31 maja 2010 roku, złożonym na biurze podawczym Urzędu W. w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych wnieśli o przeprowadzenie postępowania w trybie art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami i przyznanie odszkodowania nieruchomośc [...] położoną w rejonie ulic [...],[...] i [...] oznaczoną nr [...] wydzieloną z nieruchomości hipotecznej pod nazwą "Działki wydzielone z nieruchomości [...]"[...], która na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszła na własność Gminy W., a następnie Skarbu Państwa. W dniu 13 lipca 2010 roku Wydział Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych wystąpił do Urzędu [...] w Dzielnicy [...] o przesłanie akt własnościowych. Pismem z dnia [...] listopada 2011 roku, do sprawy zostało złożone opracowanie geodezyjne geodety uprawnionego mgr inż. A. R. wraz z mapami sytuacyjnymi nieruchomości hipotecznej pod nazwą "Działki wydzielone z nieruchomości [...]"[...], obejmujące wszystkie dawne działki hipoteczne na tle obecnego podziału ewidencyjnego. Wobec braku podejmowania przez organ innych czynności zmierzających do zakończenia postępowania, skarżący wystąpili w dniu 9 stycznia 2012 roku z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższej instancji. Pismem z dnia [...] marca 2012 roku, Prezydent poinformował ich o konieczności zebrania materiału dowodowego i o tym, że decyzja w sprawie wydana zostanie w terminie do dnia 31 lipca 2012 roku. Postanowieniem nr [...], z dnia [...] kwietnia 2012 roku, Wojewoda [...] uznał zażalenie skarżących za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, iż organ co prawda podjął czynności zmierzające do zebrania pełnej dokumentacji w sprawie, jednakże nie informował stron o przebiegu postępowania, przede wszystkim zaś nie powiadomił o przyczynach zwłoki i nie wyznaczył terminu załatwienia sprawy . Termin został wyznaczony dopiero po fakcie złożenia przez stronę zażalenia. 4 miesięczny termin został wyznaczony z uwagi na konieczność zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz ewentualnie konieczność zlecenia sporządzenia operatu szacunkowego w celu ustalenia wysokości odszkodowania dotyczącego przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda stwierdził ponadto, iż niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyby jednak organ pierwszej instancji nadal nie podejmował działań ukierunkowanych na merytoryczne rozstrzygnięcie, wówczas dojdzie do rażącego naruszenia prawa. Pomimo upływu terminu wyznaczonego przez organ nadzorczy , jak również upływu terminu dodatkowego wyznaczonego do dnia 31 lipca 2012 roku przez sam organ , Prezydent Miasta W. nadal nie dokonał rozstrzygnięcia i nie wydał decyzji merytorycznej w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz wyjaśnił, że podejmuje czynności w sprawie. W ocenie Sądu wniesiona skarga jest uzasadniona: Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent miasta W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą wynika co prawda, iż od dnia wystąpienia przez skarżących z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. rejonie ulic [...],[...] i [...] , organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Występowano do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania. Jednakże – co wymaga podkreślenia – działania te podejmowane były chaotycznie , w dużych odstępach czasu , w sposób, który ewidentnie nie prowadził do sprawnego zakończenia sprawy. W szczególności podkreślić wypada, że po dokonaniu zwrotu akt od Wojewody [...], Prezydent miasta W., w celu zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie, wystosował jedynie pismo z dnia 17 maja 2012 r. do Urzędu [...] Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami zaś na pismo z Archiwum Państwowego z dnia 4 lipca 2012 r. informujące o gotowości udostępnienia dokumentów zareagował po upływie niemal 3 miesięcy w piśmie z dnia 7 września 2012 r. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Oczywiste jest, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Przy czym zaznaczyć trzeba, że bezczynności organu - w ocenie Sądu - w żaden sposób nie usprawiedliwiają podnoszone w odpowiedzi na skargę oraz we wcześniejszych pismach organu, okoliczności dotyczące złożonego charakteru postępowania i dużej ilości spraw z zakresu odszkodowań. Zauważyć trzeba, że wyznaczone kolejne terminy rozpoznania sprawy nie zostały przez organ zachowane a do dnia rozprawy przedmiotowa sprawa nie została załatwiona. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że bezczynność organu nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Wniosek skarżących o odszkodowanie za opisaną wyżej nieruchomość warszawską, jest rozpoznawany przez Prezydenta miasta W. z pominięciem ustawowych terminów załatwienia sprawy, organ nie dotrzymał także wyznaczonego przez siebie kolejnego terminu wydania decyzji, jak również zlekceważył zalecenia organu wyższej instancji – Wojewody [...], który wprost stwierdził w uzasadnieniu swojego postanowienia , że chociaż uznał niezałatwienie sprawy przez Prezydenta miasta W. w terminie jako nie noszące cech rażącego naruszenia prawa, to jednak zaznaczył, że jeśli organ pierwszej instancji nadal nie będzie podejmował działań ukierunkowanych na dokonanie merytorycznego rozstrzygnięcia , wówczas dojdzie do rażącego naruszenia prawa. Mając na uwadze charakter sprawy oraz konieczność przeprowadzenia w niej postępowania dowodowego , Sąd zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.