I SAB/Wa 438/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. O. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 lipca 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 438/111 w sprawie ze skargi J. O. na bezczynność Wójta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia odmówić przyznania J. O. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 438/11 odrzucił skargę J. O. na bezczynność Wójta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku. W tej sytuacji J. O. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Powyższy wniosek rozpoznany został odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 lipca 2012 r., sygn. akt. I SAB/Wa 438/11. W dniu [...] sierpnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw J. O. od przedmiotowego postanowienia z dnia 30 lipca 2012 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną J. oraz dwiema małoletnimi córkami. Skarżący zaznaczył, że z końcem maja 2012 r. stracił pracę i obecnie znajduje się na zasiłku chorobowym w wysokości [...] zł. Córki wnioskodawcy uczą się i nie uzyskują żadnego dochodu. Żona skarżącego jest zaś osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wnioskodawca podkreślił, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wskazał także, że rodzina korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej. Wnosząc sprzeciw wnioskodawca opisał swoja trudną sytuację życiową i osobistą podkreślając, że rodzina ponosi znaczne koszty związane z naprawą centralnego ogrzewania, które zostało uszkodzone i które jest stopniowo remontowane oraz koszty związane z utrzymaniem mieszkania i rodziny (gaz, energia, woda, telefon, Internet, wywóz nieczystości), nauką córek oraz spłatą pożyczki. W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało ocenione jako niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, pismem z dnia [...] września 2012 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia złożonego wniosku, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie: odpisów zeznań podatkowych wnioskodawcy oraz osób wspólnie prowadzących gospodarstwo domowe z ostatnich dwóch lat, wyciągu ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych oraz lokat wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia o posiadanych pojazdach mechanicznych (podanie ich marki, modelu, roku produkcji), szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem oraz dokumentów potwierdzających ich ponoszenie, dokumentów potwierdzających zadeklarowany we wniosku dochód miesięczny brutto. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nie nadesłał żadnego z żądanych dokumentów. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2012 r. wskazał natomiast, że w 2010 r. osiągnął dochód w wysokości [...] zł, zaś w 2011 r. – [...] zł. Wnioskodawca ponownie zaznaczył, że jego żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Skarżący wskazał, że nie posiadają z żoną rachunków bankowych, ani pojazdów mechanicznych oraz przedstawił wykaz miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem. telefon – [...] zł, energia – [...] zł ([...] zł miesięcznie), Internet – [...] zł, kanalizacja – [...] zł (za okres [...] czerwca 2012 r. – [...] sierpnia 2012 r.), przybory szkolne – [...] zł, opał na zimę – [...] zł, zapewnienie opieki lekarskiej – [...] zł. Wnioskodawca podkreślił, że posiadane środki pieniężne są niewystrczające na zaspokojenie potrzeb związanych z utrzymaniem rodziny, leczeniem i nauką córek (zakup ubrań, książek itd.). Zauważyć trzeba, że wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących sytuacji majątkowej strony, doręczone wnioskodawcy w dniu 24 września 2012 r., było kolejnym wezwanie w sprawie. Poprzednie wezwanie wystosowane w dniu 27 czerwca 2012 r. również nie zostało przez skarżącego należycie wykonane – jak wynika z analizy akt sprawy wnioskodawca nie nadesłał żądanych dokumentów lecz jedynie pismo procesowe, w którym przedstawił wyliczenia dotyczące przychodu jego i żony. Wyjaśnił, że on i żona nie posiadają rachunków bankowych oraz lokat, nie posiadają żadnego pojazdu mechanicznego, brakuje im środków na wyżywienie oraz na opłacenie studiów córki. Wnioskodawca wyliczył, że ponosi wydatki na opłacenie telefonu – [...] zł, opłacenie energii – [...] zł, Internet – [...] zł, kanalizację – [...] zł, zakup książek dla córki, artykułów biurowych i szkolnych – [...] zł, zakup drewna na zimę – [...] zł, zakup leków – [...] zł. Wyjaśnił, że to co pozostaje po odliczeniu wszelkich opłat wystarcza im na bardzo skromne życie. J. O. dodał również, że opisana sytuacja materialna jest aktualna do 28 września 2012 roku, po tej dacie zmuszony jest szukać pracy, podkreślił, że sytuacja materialna jego rodziny jest trudna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpatrując złożony przez J. O. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na sytuację majątkową, stan rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konsekwencją powyższego faktu jest to, że przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne (nie budzące wątpliwości) dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Analiza danych zawartych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, iż złożone przez J. O. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jego sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie czy sprzeciw należy uwzględnić. Stanowisko takie jest w szczególności konsekwencją niewykonania przez wnioskodawcę wezwania referendarza sądowego do nadesłania wymienionych wcześniej dokumentów, jak również niewykonania kolejnego wezwania wystosowanego do niego przez Sąd. Nie ulega wątpliwości, że wyjaśnienie kwestii związanych z sytuacją majątkową skarżącego, stosownie do treści art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ciążyło na wnioskodawcy. Wobec zatem niewykonania nałożonego przez ww. przepisy obowiązku, co utrudniało ocenę sytuacji majątkowej J. O. na podstawie powołanych przepisów i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy postanowiono jak w sentencji.