I SAB/Wa 439/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. R., W. R., I. E. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku J. R. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...],[...] i [...], nr [...] o pow. [...] m2, wydzielonej z nieruchomości hipotecznej "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz skarżących J. R., W. R., I. E. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. R., W. R. i I. E. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...],[...] i [...], oznaczoną hip. jako "Działki wydzielone z nieruchomości [...]"[...], działka nr [...] o pow. [...]m2, objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zarzucili Prezydentowi W. naruszenie prawa poprzez znaczne przekroczenie terminów rozpoznania sprawy i wnieśli o: 1. zobowiązanie Prezydenta W. do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdzenie na podstawie art. 149 p.p.s.a. rażącego naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności i przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego; 3. zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z przepisem art. 200 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazali, że podaniem z dnia 11 maja 2010 roku, złożonym na biurze podawczym Urzędu [...] w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych wnieśli o przeprowadzenie postępowania w trybie art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami i przyznanie odszkodowania nieruchomość [...] położoną w rejonie ulic [...],[...] i [...]oznaczoną nr [...] wydzieloną z nieruchomości hipotecznej pod nazwą "Działki wydzielone z nieruchomości M[...]"[...], która na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszła na własność Gminy [...], a następnie Skarbu Państwa. W dniu 15 lipca 2010 roku Wydział Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych wystąpił do Urzędu [...] w Dzielnicy [...] o przesłanie akt własnościowych. Pismem z dnia 15 listopada 2011 roku, do sprawy zostało złożone opracowanie geodezyjne geodety uprawnionego mgr inż. A. R. wraz z mapami sytuacyjnymi nieruchomości hipotecznej pod nazwą "Działki wydzielone z nieruchomości [...]"[...], obejmujące wszystkie dawne działki hipoteczne na tle obecnego podziału ewidencyjnego. Wobec braku podejmowania przez organ innych czynności zmierzających do zakończenia postępowania, skarżący wystąpili w dniu [...] stycznia 2012 roku z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższej instancji. Pismem z dnia 14 marca 2012 roku, Prezydent poinformował ich o konieczności zebrania materiału dowodowego i o tym, że decyzja w sprawie wydana zostanie w terminie do dnia 31 lipca 2012 roku. Postanowieniem nr [...], z dnia 04 kwietnia 2012 roku, Wojewoda [...] uznał zażalenie skarżących za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia postanowienia. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, iż organ co prawda podjął czynności zmierzające do zebrania pełnej dokumentacji w sprawie, jednakże nie informował stron o przebiegu postępowania, przede wszystkim zaś nie powiadomił o przyczynach zwłoki i nie wyznaczył terminu załatwienia sprawy . Termin został wyznaczony dopiero po fakcie złożenia przez stronę zażalenia. 4 miesięczny termin został wyznaczony z uwagi na konieczność zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz ewentualnie konieczność zlecenia sporządzenia operatu szacunkowego w celu ustalenia wysokości odszkodowania dotyczącego przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda stwierdził ponadto, iż niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyby jednak organ pierwszej instancji nadal nie podejmował działań ukierunkowanych na merytoryczne rozstrzygnięcie, wówczas dojdzie do rażącego naruszenia prawa. Pomimo upływu terminu wyznaczonego przez organ nadzorczy, jak również upływu terminu dodatkowego wyznaczonego do dnia 31 lipca 2012 roku przez sam organ, Prezydent Miasta [...] nadal nie dokonał rozstrzygnięcia i nie wydał decyzji merytorycznej w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz wyjaśnił, że podejmuje czynności w sprawie. W ocenie Sądu wniesiona skarga jest uzasadniona: Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent miasta [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą wynika co prawda, iż od dnia wystąpienia przez skarżących z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. rejonie ulic [...],[...] i [...] , organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Występowano do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania. Jednakże – co wymaga podkreślenia – działania te podejmowane były chaotycznie , w dużych odstępach czasu , w sposób, który ewidentnie nie prowadził do sprawnego zakończenia sprawy. W szczególności podkreślić wypada, że po dokonaniu zwrotu akt od Wojewody [...], Prezydent miasta W., w celu zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie, wystosował jedynie pismo z dnia 17 maja 2012 r. skierowane do [...]. W odpowiedzi natomiast na pismo skierowane wcześniej do Archiwum Państwowego otrzymał odpowiedź w dniu 4 lipca 2012 r. zawierającą informację o możliwości przesłania potrzebnych organowi pism w postaci potwierdzonych za zgodność dokumentów. Z prośbą o ich nadesłanie organ wystąpił jednakże dopiero po upływie blisko trzech miesięcy, w dniu 07.09.2012r. Po złożeniu skargi do Sądu, w dniu 8.10.2012r. organ poinformował strony o przewidywanym terminie wydania decyzji do dnia 31.01.2013r. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Oczywiste jest, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Przy czym zaznaczyć trzeba, że bezczynności organu - w ocenie Sądu - w żaden sposób nie usprawiedliwiają podnoszone w odpowiedzi na skargę oraz we wcześniejszych pismach organu, okoliczności dotyczące złożonego charakteru postępowania i dużej ilości spraw z zakresu odszkodowań. Zauważyć trzeba, że wyznaczone kolejne terminy rozpoznania sprawy nie zostały przez organ zachowane a do dnia rozprawy przedmiotowa sprawa nie została załatwiona. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że bezczynność organu nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Wniosek skarżących o odszkodowanie za opisaną wyżej nieruchomość [...], jest rozpoznawany przez Prezydenta miasta W. z pominięciem ustawowych terminów załatwienia sprawy, organ nie dotrzymał także wyznaczonego przez siebie kolejnego terminu wydania decyzji, jak również zlekceważył zalecenia organu wyższej instancji – Wojewody [...], który wprost stwierdził w uzasadnieniu swojego postanowienia, że chociaż uznał niezałatwienie sprawy przez Prezydenta miasta W. w terminie jako nie noszące cech rażącego naruszenia prawa, to jednak zaznaczył, że jeśli organ pierwszej instancji nadal nie będzie podejmował działań ukierunkowanych na dokonanie merytorycznego rozstrzygnięcia , wówczas dojdzie do rażącego naruszenia prawa. Mając na uwadze charakter sprawy oraz konieczność przeprowadzenia w niej postępowania dowodowego, Sąd zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.