I SAB/Wa 44/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. P. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji 1. stwierdza, że bezczynność organu w rozpoznaniu odwołania od decyzji nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe co do zobowiązania Ministra Rozwoju i Technologii do rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...]; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz S. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] grudnia 2021 r. S. P. (dalej jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rozwoju i Technologii (dalej jako "Minister", "organ" lub "organ odwoławczy") postępowania w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2021 r., nr [...]. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 130 ust. 2, art. 134 oraz art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 35 § 1, 2 i 3 k.p.a. oraz art. 36 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak: a) podjęcia przez organ jakichkolwiek czynności w sprawie i dokonania wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, wobec znajdującej się w aktach sprawy wyceny sporządzonej na zlecenie skarżącego przez rzeczoznawcę P. L., b) zajęcia stanowiska i poinformowania skarżącego o przyjęciu odwołania z [...] czerwca 2021 r., a przekazanego do organu [...] czerwca 2021 r. oraz c) powiadomienia skarżącego o przyczynie braku podjęcia czynności przez organ w określonym ustawowo terminie tj. jednego miesiąca od daty wpływu odwołania, 2) art. 8 k.p.a. i art. 12 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prostoty i szybkości postępowania oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa w związku z brakiem podjęcia przez organ jakichkolwiek czynności dążących do wyjaśnienia sprawy i rozpatrzenia odwołania skarżącego w ustawowym terminie oraz 3) art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji poprzez brak poszanowania przez organ prawa skarżącego do uzyskania słusznego odszkodowania za wywłaszczenie w rozsądnym czasie i bez zbędnej zwłoki. Wobec powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania odwołania w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności, stwierdzenie, że bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art 154 § 1 p.p.s.a., zasądzenie od Organu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie wskazując, że decyzją z [...] stycznia 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2021 r., nr [...]. Organ podniósł, że proces przygotowywania rozstrzygnięć w sprawach prowadzonych na podstawie ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg jest skomplikowany. Wynika to przede wszystkim ze specyfiki materii będącej przedmiotem rozpatrywanych spraw, w tym stopnia skomplikowania materiału dowodowego. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia celowego przekroczenia przez organ terminu wskazanego w art. 35 k.p.a. Z uwagi na rozbudowany i wielowątkowy charakter sprawy, szczegółową analizę materiału dowodowego, jak również konieczność rozpatrywania spraw zgodnie z kolejnością wpływu, nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie określonym w powołanym przepisie. Jednakże, działając na podstawie art. 36 k.p.a., pismami z [...] marca 2021 r. oraz [...] listopada 2021 r. organ odwoławczy informował strony o konieczności przedłużenia terminu załatwienia sprawy oraz pouczył o prawie wniesienia ponaglenia. Minister zaznaczył, że zwracał się do biegłego o ustosunkowanie się odnośnie ewentualnej możliwości potwierdzenia aktualności operatów szacunkowych sporządzonych w dniu [...] lutego 2020 r. i [...] grudnia 2021 r. Ponadto, w sprawie konieczne było zwrócenie się do wierzyciela hipotecznego i ustalenie aktualnej wysokości zadłużenia zabezpieczonego hipoteką na przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego, wprawdzie nie wydał on decyzji w terminie, to jednak nie można mu zarzucić bezczynności w prowadzeniu postępowania, jak również pozorowanych czynności mających na celu przedłużenie postępowania odwoławczego. Minister dodał, że na dzień orzekania organ odwoławczy winien posiadać w aktach sprawy aktualny operat szacunkowy stanowiący główny dowód sprawach z zakresu ustalenia odszkodowania. Pismem procesowym z [...] lutego 2022 r. skarżący przedstawił dodatkowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 pkt 1 i § 1 a p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (149a § 1 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Skoro bowiem organ w bezczynności lub przewlekłości już nie pozostaje, sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi orzec o zobowiązaniu organu do wydania decyzji w zakreślonym terminie. Jak wynika z akt sprawy decyzją z [...] stycznia 2022 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2021 r., nr [...]. Wydanie decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania organu odwoławczego do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił, w konsekwencji czego niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe. Z tych przyczyn, Sąd orzekł o umorzeniu przedmiotowego postępowania w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z 12 lutego 2021 r. (punkt 2 sentencji). Jednakże, wydanie przez organ decyzji, po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12). Oceniając w tej sytuacji przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu odwołania od decyzji nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda [...] przekazał Ministrowi odwołanie skarżącego wraz z aktami administracyjnymi w dniu [...] marca. Następnie pismem z [...] marca 2021 r. organ odwoławczy zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego o wyjaśnienie kwestii aktualności operatów szacunkowych sporządzonych w dniu [...] lutego 2020 r. Jednocześnie pismem z tej samej daty Minister poinformował strony o konieczności przedłużenia terminu rozpoznania odwołania do [...] maja 2022 r. z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Z akt sprawy wynika również, że pismem z [...] listopada 2021 r. organ odwoławczy wystąpił do Banku [...] w [...] Oddział w [...] o wskazanie aktualnej wysokości świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką umowną łączną wraz z odsetkami ujawnioną w dziale IV księgi wieczystej. Ponadto, pismem z tej samej daty Minister poinformował stronę o prowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego i konieczności przedłużenia terminu rozpatrzenia sprawy do [...] grudnia 2021 r., a w dniu [...] stycznia 2022 r. wydał decyzję rozpoznającą odwołanie skarżącego. W ocenie Sądu, choć zatem organ odwoławczy przekroczył termin rozpatrzenia odwołania określony w art. 35 § 1 k.p.a. to jednak mając na uwadze charakter rozpoznawanej sprawy, w tym stopień skomplikowania materiału dowodowego, konieczność analizy kilku operatów szacunkowych, a także fakt, że decyzja została ostatecznie wydana w dniu [...] stycznia 2022 r. Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu odwoławczego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie miało miejsca. Przy ocenie charakteru bezczynności Sąd wziął również pod uwagę to, że organ dwukrotnie zawiadamiał stronę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, co związane było z oczekiwaniem na nadesłanie wnioskowanych informacji. Jednocześnie w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uwzględnienia zawartego w skardze wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz przyznanie sumy pieniężnej od organu. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. jedyną przesłanką warunkującą zastosowanie tych środków jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosowanie tych środków wobec organu jest więc uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. W ocenie składu rozpoznającego sprawę, te dodatkowe środki powinny być stosowane w szczególnych przypadkach zwłoki organu, to jest wtedy, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tych sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Zważywszy, że Minister rozpoznał już odwołanie od decyzji Wojewody [...] z z [...] lutego 2021 r., nr [...], Sąd uznał, że nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby obecnie nieuzasadnione i w tym zakresie skargę oddalił. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt 2 sentencji wydano na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W punkcie 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art.119 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania