I SAB/Wa 441/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska- Jaroszewicz WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi P.K., H. Sp. z o.o. Sp. komandytowo-akcyjna, M.K. ,M.Z., M.Z., M.Z., M.R., B.K., B.K., O.M. i J.G. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] (obok [...]), ozn. jako "[...]", w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących P.K., H. Sp. z o.o. Sp. komandytowo-akcyjna, M.K., M.Z., M.Z., M.Z., M.R., B.K., B.K., O.M. i J.G. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P.K., H. Spółka z o.o. Spółka komandytowo-akcyjna, M.K., M.Z., M.Z., M.Z., M.R., B.K., B.K., O.M., J.G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (ob. [...]) ozn. jako "[...]", przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Skarżący zarzucili Prezydentowi W. naruszenie art. 35 § 1 - 3 i § 5 kpa, polegające na niezałatwieniu sprawy najdalej w ciągu dwóch miesięcy oraz prowadzenie postępowania dłużej niż jest to konieczne i uzasadnione. W oparciu o powyższe skarżący wnieśli o stwierdzenie bezczynności organu oraz o zobowiązanie Prezydenta do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji w terminie 30 dni od daty zwrotu akt administracyjnych do organu. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali m.in., że wyczerpali przysługujące im środki zaskarżenia, wnosząc zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, które rozpoznane zostało przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...]. Wojewoda wyznaczył Prezydentowi W. termin 2 miesięcy na załatwienie sprawy. Skarżący wskazywali, że ww. postanowienie zostało doręczone 9 grudnia 2015r., zatem termin na załatwienie sprawy upływał 9 lutego 2015r. Skarżący podnosili, że pomimo upływu ustawowych terminów określonych w art.35 § 1 - 3 kpa i art. 36 § 1 kpa, do dnia sporządzenia skargi postępowanie jest prowadzone w dalszym ciągu, a organ nie podał przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie oraz nie wydał stosownej decyzji. Wskazywali, że postepowanie prowadzone jest w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, przez wysyłanie co pewien czas informacji o przedłużaniu postępowania przy jednoczesnym faktycznym jego nie prowadzeniu. Organ jednocześnie nie prowadzi żadnych czynności merytorycznych celem zakończenia postepowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku postepowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ww. ustawy, kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania. Do uzyskania kompletu dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji merytorycznej pozostaje natomiast wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość przedmiotowej nieruchomości. Organ wskazał, że z uwagi na dużą ilość spraw oczekujących na zleceni operatu szacunkowego, nie zostało jeszcze w przedmiotowej sprawie zlecone wykonanie takiego operatu. Pismem z dnia 3 czerwca 2015r. organ poinformował, że przewidywany termin rozpatrzenia wniosku planowany jest na 30 września 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że z przekazanych do Sądu akt administracyjnych sprawy wynika co prawda, iż organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Występowano do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania. Jednakże – co wymaga podkreślenia – nie można uznać, że działania te podejmowane były zgodnie z zasadami określonymi w powołanych wyżej przepisach kpa. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że z akt sprawy wynika, iż pierwsze czynności w sprawie ograniczały się do wysłania kilku pism. Stan ten trwał przez okres prawie trzech lat. Zwrócić przy tym należy uwagę, iż z uwagi na toczące się wcześniej postępowania administracyjne dotyczące przedmiotowej nieruchomości, organ dysponował już na wstępie obszernym materiałem dowodowym. Organ powyższemu nie zaprzecza wskazując, że z uwagi na duża ilość spraw tego typu nie ma możliwości zlecenia sporządzenia operatu szacunkowego. Organ zgromadził więc potrzebny materiał dowodowy a jedynie z przyczyn organizacyjno-finansowych nie jest w stanie zakończyć postępowania. Z powyższego wynika zatem, że w sprawie podejmowane były nieliczne czynności mające na celu zgromadzenie (a raczej uzupełnienie) materiału dowodowego. Prezydent W. nie dochował też terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2015 r., mocą którego uznano zażalenie skarżących za uzasadnione i wyznaczono termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Do dnia rozpoznania skargi na bezczynność stosowna decyzja nie została wydana. W ocenie Sądu okoliczności powyższe jednoznacznie wskazują, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Jak wskazano czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Zgodnie zaś z art. 149 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że wobec podejmowania przez Prezydenta W. jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, nie wywiązywania się organu z terminu zakończenia sprawy określonym w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014r.,nie wywiązywaniu się organu ze wskazanego samodzielnie terminu zakończenia sprawy a także z uwagi na fakt, że postępowanie toczy się już od czerwca 2012r., zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Sąd uznał jednocześnie, że wskazany w skardze termin na załatwienie sprawy byłby zbyt krótki, zwłaszcza z uwagi na fakt, iż w sprawie istnieje potrzeba sporządzenia operatu szacunkowego. W ocenie Sądu zasadnym jest dlatego zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.