I SAB/Wa 447/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skargi M.K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" - w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz M.K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]". Z akt administracyjnych sprawy wynika, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) na własność Skarbu Państwa. Wnioskiem z dnia 1 czerwca 1990 r. spadkobierczyni byłego właściciela nieruchomości – H. J. wystąpiła o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]". W dniu 10 kwietnia 2013 r. wniosek o odszkodowanie za w/w nieruchomość złożył spadkobierca H. J. – M. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. We wniosku tym zaznaczono jednak, że stosowny wniosek o odkodowanie został wcześniej złożony przez H. J.. Z uwagi na niepodjęcie żadnej czynności w sprawie, M. K. pismem z dnia 14 października 2013 r. wniósł do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta W. sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył organowi I instancji dodatkowy termin zakończenia postępowania wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Mając na uwadze dalszy brak rozstrzygnięcia w sprawie, M. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 26 czerwca 2014 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]". Skarżący zaznaczył, że przedmiotowe postepowanie trwa ponad 20 lat. W związku z powyższym wniósł o wyznaczenie Prezydentowi W. terminu zakończenia postępowania nie dłuższego niż 2 miesiące o daty zwrotu akt administracyjnych organowi, stwierdzenie, że zaistniała bezczynność miała charakter rażący, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Podał, że niniejsze postępowanie prowadzone jest na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i obecnie znajduje się na etapie ustalania wszystkich stron postępowania oraz gromadzenia dokumentacji niezbędnej dla ustalenia spełnienia przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy. Organ zaznaczył, że pełnomocnik strony pismem z dnia 11 sierpnia 2014 r. został poproszony o przesłanie dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po właścicielach spornej nieruchomości wraz z aktualnymi adresami wszystkich spadkobierców. Pismem tym pełnomocnik został poinformowany o przyczynach zwłoki w wydaniu decyzji i o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 28 listopada 2014 r. Odnosząc się do wniosku skarżącego odnośnie rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, Prezydent W. wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", Sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: "Kpa", a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania. Z przepisu art. 35 § 1 Kpa wynika, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa). W myśl art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 Kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W sprawie tej nie ma wątpliwości, że terminy określone w art. 35 § 3 Kpa upłynęły, zaś postępowanie z wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], nie zostało przez organ zakończone w wymaganej przez przepisy prawa formie do dnia orzekania przez Sąd w sprawie ze skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Powyższy termin na zakończenie przedmiotowego postępowania odpowiada terminowi określonemu przez sam organ w piśmie z dnia 11 sierpnia 2014 r., w którym Prezydent W. zobowiązał się do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowawczej do 28 listopada 2014 r. Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdził, że doszło do rażącego przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności art. 12 § 1, art. 35 i art. 36 Kpa. Za rażące naruszenie w/w przepisów można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r., I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11, publ. - cbois.nsa.gov.pl.). W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, okres ponad 20 lat był aż nadto wystarczający dla ustalenia wszystkich stron postępowania oraz zgromadzenia dokumentacji niezbędnej dla określenia, czy spełnione zostały przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nawet uwzględniając tylko okres od wpływu wniosku M. K. z dnia 8 kwietnia 2013 r. (tj. okres od 10 kwietnia 2013 r.), którym ponowiono pierwotny wniosek o odszkodowanie H. J. z dnia 1 czerwca 1990 r., jest bezsporne, że do czasu wpłynięcia skargi z dnia 26 czerwca 2014 r. na bezczynność, Prezydent W. nie podjął żadnej czynności zmierzającej do ustalenia stanu faktycznego sprawy i do zakończenia postępowania. Dopiero w dniu przekazania skargi do Sądu organ zwrócił się do pełnomocnika skarżącego o przesłanie dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po właścicielach spornej nieruchomości wraz z aktualnymi adresami wszystkich spadkobierców. Pismem tym pełnomocnik został jednocześnie poinformowany o przyczynach zwłoki w wydaniu decyzji i o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 28 listopada 2014 r. Z uwagi zatem na czas, jaki upłynął od daty złożenia wniosku o odszkodowanie za sporną nieruchomość, zasadnym jest zarzut długotrwałości prowadzenia postępowania, co – w ocenie Sądu – świadczy o rażącym naruszeniu prawa. Ponadto sposób prowadzenia postępowania wskazuje, że Prezydent W. nie zmierzał tak w latach 90-tych XX wieku, jak i w kolejnych latach do rozpoznania sprawy i zakończenia postępowania. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby można było na gruncie prawa usprawiedliwić sposób prowadzenia postępowania. W świetle powyższego, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. miała charakter rażącego naruszenia prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.