I SAB/Wa 448/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2015 r. sprawy ze skargi W. S. vel L. i J. T. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku W. S. vel L. z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz wniosku J. T. z dnia [...] października 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy [...] ozn. nr hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W. S. vel L. i J. T. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2013 r. W. S. wystąpił do Prezydenta [...] o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy Pl. [...], oznaczoną nr hip. [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Pismem z dnia 9 kwietnia 2013 r. Prezydent [...] zwrócił się do Urzędu [...] Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o przesłanie akt własnościowych nieruchomości. Żądane akta wpłynęły do organu w dniu 19 kwietnia 2013 r. Pismem z dnia 6 maja 2013 r. Prezydent zwrócił się do Sądu Rejonowego [...]Wydział Ksiąg Wieczystych z prośbą o wydanie zaświadczenia z księgi hipotecznej nieruchomości położonej w [...] przy Pl. [...]. W odpowiedzi wskazano, że księga hipoteczna jest zamknięta i znajduje się w Archiwum Państwowym w [...]. Pismem z dnia 6 czerwca 2013 r. organ wystąpił do Archiwum Państwowego w [...] z prośbą o wydanie zaświadczenia z ww. księgi hipotecznej. Żądany dokument wpłynął w dniu 1 sierpnia 2013 r. Pismami z dnia 22 stycznia 2014 r. organ zwrócił się do: 1) W. S. o wskazanie adresu zamieszkania H. T.; 2) Sądu Rejonowego [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o przesłanie uwierzytelnionej kopii aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1933 r. nr [...] oraz aktu notarialnego z dnia [...] maja 1941 r. za nr kol [...] rep. [...]. Pismem z dnia 20 lutego 2014 r. J. T. poinformowała, iż jest spadkobierczynią po H. T. i przedłożyła akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] kwietnia 2013 r. Repertorium A nr [...]. Pismem z dnia 8 maja 2014 r. Prezydent [...] wystąpił do Archiwum Państwowego w [...] o przesłanie uwierzytelnionej kopii aktu notarialnego z dnia [...] listopada 1933 r. nr [...] oraz aktu notarialnego z dnia [...] maja [...] r. za nr kol [...] rep. [...]. Żądane akty wpłynęły do organu w dniu 28 sierpnia 2014 r. Pismem z dnia 1 października 2014 r. W. S. i J. T. złożyli ponowny wniosek o przyznanie odszkodowania za zabudowane nieruchomości położone w [...] przy Al. [...], nr hip. [...]. Pismem z dnia 14 października 2014 r. wnioskodawcy złożyli do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania. Pismami z dnia 8 stycznia 2015 r. Prezydent [...] wystąpił do: 1) Biura Geodezji i Katastru w [...] o przesłanie informacji z rejestru gruntów oraz odbitki z mapy sytuacyjnej z naniesionymi granicami działek ewidencyjnych oraz granicami hipotecznymi ww. nieruchomości do celów służbowych; 2) Archiwum Państwowego [...] o przesłanie fragmentu Ogólnego Planu Zabudowania [...] zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia [...] sierpnia 1931 r. sygn. [...] wraz z odpowiednim odpisem dot. tego terenu. Pismem z dnia 8 stycznia 2015 r. Prezydent [...] poinformował strony postępowania, że z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego nie było możliwości zakończenia sprawy we wcześniejszym terminie. Jednocześnie wskazał, iż wydanie decyzji nastąpi do dnia 30 kwietnia 2015 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] uznał zażalenie wnioskodawców na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiotowej sprawie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Akta sprawy wraz z ww. postanowieniem Wojewody zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 21 stycznia 2015 r. Pismem z dnia 13 marca 2015 r. Prezydent [...] wystąpił do Archiwum Państwowego [...] o przesłanie kopii fragmentów Ogólnego planu zabudowania miasta stołecznego [...], zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych [...] sierpnia 1931 r. obejmujących ww. nieruchomości (zespół archiwalny [...] - Kolekcja [...] map i planów Warszawy, sygn. [...]). Żądane dokumenty wpłynęły do organu w dniu 24 marca 2015 r. Ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy Pl. [...], oznaczoną hip. nr [...] wystąpili W. S. i J. T. reprezentowani przez radcę prawnego A. K. Skarżący zarzucili naruszenie art. 36 § 1 kpa w związku z art. 35 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 12 kpa polegające na braku podejmowania działań zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania oraz braku wskazania konkretnych przyczyn zwłoki w załatwieniu sprawy. Podnieśli, że pomimo wyznaczenia przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] terminu rozstrzygnięcia sprawy, decyzja do dnia dzisiejszego nie została wydana. Ponadto w piśmie z dnia 8 stycznia 2015 r. organ zobowiązał się do wydania decyzji do dnia 30 kwietnia 2015 r. Jednakże w wyznaczonym dodatkowym okresie Prezydent [...] nie podjął czynności bezpośrednio zmierzających do wydania decyzji. Organ nie podjął rozstrzygnięcia i nie poinformował skarżących o przyczynach bezczynności. Do chwili obecnej, pomimo toczącego się od kilku lat postępowania, sprawa pozostaje niezakończona. Natomiast prowadzenie przez organ korespondencji w sprawie, której przedmiotem nie jest doręczenie stronom rozstrzygnięcia, nie stanowi rozpoznania ani załatwienia sprawy w formie przewidzianej prawem, a zatem stanowi pozostawanie organu w bezczynności. W związku z powyższym skarga jest uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie. Prezydent [...] odpowiadając na skargę pismem z dnia 3 czerwca 2015 r. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w związku z trudnościami w ustaleniu dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania opisaną nieruchomością pismem z dnia 3 czerwca 2015 r. wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] o przesłanie niezbędnych dokumentów. Pismem z dnia 3 czerwca 2015 r. pełnomocnik stron został poinformowany o aktualnym stanie i przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 30 września 2015 r. Na rozprawie w dniu 18 września 2015 r. pełnomocnik skarżących zmodyfikował skargę w ten sposób, że domaga się w ramach skargi na bezczynność załatwienia także wniosku J. T. z dnia 1 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "kpa") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosków W. S. i J. T. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy Pl. [...] ozn. nr hip. [...]. Wnioski ww. o przyznanie odszkodowania wpłynęły do organu odpowiednio w dniu 3 kwietnia 2013 r. oraz w dniu 3 października 2014 r. i od momentu wpływu do organu tych wniosków rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu przepisanego terminu Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanymi wnioskami i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosków o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy Pl. [...] ozn. nr [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin czteromiesięczny dla załatwienia wniosków odszkodowawczych jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie zaszła w niniejszej sprawie. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że organ dokonywał czynności w celu skompletowania materiału dowodowego sprawy, co okazało się utrudnione. W sprawie wystąpiły również trudności w ustaleniu dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania przedmiotową działką. Przy czym na uwadze należy mieć, iż postępowania dotyczące nieruchomości objętych tzw. dekretem warszawskim są postępowaniami skomplikowanymi, a ustalenie stron i złożonego stanu prawnego nieruchomości czasochłonne. Jednocześnie pismami z dnia 8 stycznia 2015 r. oraz 3 czerwca 2015 r. organ dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 kpa poprzez udzielenie stronom informacji o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wskazanie nowego terminu zakończenia postępowania. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a.