I SAB/Wa 449/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. B., D. L. i M. Z. na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia 1. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w zakresie wniosku o wymierzenie grzywny organowi; 3. w pozostałym zakresie umarza postępowanie sądowe; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących M. B., D. L. i M. Z. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [..] lipca 2012 r. R. M., W. M., I. M., M. M., D. L., M. B. i M. Z. wystąpili do Ministra Trasportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [..] czerwca 2011 r. nr [..] utrzymującego w mocy postanowienie organu z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [..] o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Materiałów Budowlanych z dnia [...] listopada 1966 r. nr [...] w części dotyczącej przejęcia nieruchomości o pow. [...] m² zapisanej w księdzie wieczystej [...], oznaczonej jako działka nr [...]. Wniosek został uzupełniony pismem z dnia [...] października 2012 r. Pismem z dnia [...] marca 2013 r. wnioskodawcy wystąpili o podanie informacji na jakim terminie znajduje się sprawa. Kolejnym pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. wnioskodawcy zwrócili się o wydanie w sprawie rozstrzygnięcia. Wobec niezakończenia postępowania, wnioskodawcy pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. zwrócili się do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. M. B., D. L. i M. Z., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2012 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu skargi opisano dotychczasowy przebieg postępowania wskazując na brak powiadomienia przez organ strony o przyczynach nie załatwienia sprawy w terminie. Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi oraz o zobowiązanie do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie. Ponadto skarżący wnieśli o uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, względnie o umorzenie postępowania sądowego. Organ opisał przebieg postępowania i wskazał, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] grudnia 2010 r. W piśmie procesowym z dnia 6 grudnia 2013 r. pełnomocnik skarżących ponownie przedstawił okoliczności sprawy żądając wymierzenia organowi grzywny. Podniósł, że termin rozpoznania wniosku został przekroczony kilkakrotnie, zaś organ nie zawiadamiał ani strony ani [...] o przyczynach niezałatwienia sprawy. W dniu 10 grudnia 2013 r. do Sądu wpłynęło pismo Ministra Infrastruktury i Rozwoju, w którym wskazano na wydanie postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymującego w mocy postanowienie z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 149 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. W myśl natomiast przepisu art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z treścią art. 149 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [..] odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [..] oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [..] grudnia 2010 r. a zatem rozpoznał wniosek z dnia [...] lipca 2012 r. Jest jednak bezsporne, że termin określony w art. 35 § 3 k.p.a. nie został przez organ dochowany, a zatem wniesiona skarga była zasadna. Kwestia doręczania bądź niedoręczania pism, czy orzeczeń [..] pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd podkreśla przy tym, że postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r. o zawieszeniu postępowania stanowi odrębną sprawę administracyjną prowadzoną w trybie nadzwyczajnym. Nie jest to postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Materiałów Budowlanych z dnia [..] listopada 1966 r. W stanie faktycznym niniejszej sprawy wskazania wymaga, że wydanie przez organ postanowienia z dnia [...] sierpnia 2013 r. przed rozpatrzeniem przez Sąd niniejszej skargi wyłącza możliwość wydania wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku. W takiej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ podlega w tym zakresie umorzeniu. Przepis art. 149 P.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. Postępowanie w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania trwało ponad 12 miesięcy. Jedyne pismo wystosowane w tym czasie do stron w dniu [...] maja 2013 r. informowało o prowadzeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Postępowanie z wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] czerwca 2011 r. o zawieszeniu postępowania nie wymagało postępowania dowodowego. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, bezczynności organu należało przypisać charakter rażącego naruszenia prawa. W sprawie tej rażąco naruszony został przepis art. 35 § 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego oraz art. 36 k.p.a., albowiem organ nie dopełnił obowiązku poinformowania strony o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Nałożony przez ustawodawcę na organ obowiązek stania w toku postępowania na straży praworządności (art. 7 k.p.a.) oznacza konieczność podejmowania wszelkich działań w celu należytego rozpatrzenia sprawy. Powyższe jest również ściśle związane z przestrzeganiem przepisów określających czas trwania postępowania (art. 35 k.p.a.). Także z przepisu art. 12 k.p.a. wynika powinność działania organu w sprawie wnikliwie i szybko. Wnioskodawca ma zatem prawo oczekiwać, że organ administracji publicznej rozstrzygnie jego sprawę należycie i w możliwie najkrótszym terminie. W sprawie niniejszej postępowanie nie było prowadzone z poszanowaniem powołanych wyżej przepisów. Biorąc pod uwagę, że wniosek stron z dnia [...] lipca 2012 r. został przez organ rozpoznany postanowieniem z dnia [..] sierpnia 2013 r., Sąd za niezasadne uznał wymierzenie organowi grzywny. Sąd wskazuje jednocześnie, że w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw do rozstrzygania w przedmiocie nakazania organowi wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec pracownika, o co wnosił pełnomocnik skarżących. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 powołanej ustawy. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy. O kosztach, jak w punkcie 4 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 tej ustawy.