I SAB/Wa 454/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T.U. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku T.U. o ustalenie odszkodowania w odniesieniu do ¾ części nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne położone w W. przy ul. [...], zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] nr [...], o powierzchni [...] m2 - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz T.U. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] października 2011 r. T.U. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o ustalenie odszkodowania w odniesieniu do ¾ części nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne, położonej w W. przy ul. [...], zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] nr [...], o powierzchni [...] m2. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją nr [...] z [...] września 2004 r. Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Prezydenta W. z [...] lutego 2004 r. nr [...], orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ul. [...] i ul. [...], zapisaną w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Postępowanie to zainicjowane zostało wnioskiem J.U. z [...] lutego 1983 r., którego spadkobiercą jest m.in. T.U. (post. Sądu Rejonowego dla [...] z [...].10.1988 r. I Ns [...]) oraz wnioskiem Z.U. z [...] czerwca 1988 r. Akta sprawy wraz z ww. decyzją Wojewody [...] wpłynęły do organu pierwszej instancji w dniu [...] października 2004 r. Wobec braku rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania T.U. wniósł pismem z [...] października 2009 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. W następstwie rozpoznania tego zażalenia, postanowieniem z [...] stycznia 2010 r. nr [...], Wojewoda uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin załatwienia sprawy do dnia [...] marca 2010 r. Termin ten nie został przez organ pierwszej instancji dotrzymany. Natomiast decyzją z [...] maja 2010 r. nr [...] Prezydent W. orzekł o: 1) odmowie przyznania Z.U. odszkodowania za 1/4 część nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne położone w W. przy ul. [...] nr [...], o pow. [...] m2; 2) rozpoznaniu odrębną decyzją wniosku o odszkodowanie w odniesieniu do 3/4 części przedmiotowej nieruchomości o pow. [...] m2, należącej do T.U.; 3) rozpoznaniu odrębną decyzją wniosku w odniesieniu do pozostałej części nieruchomości, o pow. [...] m2. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 2010 r. nr [...], zaś wyrokiem z dnia 19 maja 2011 r. I SA/Wa 160/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną na decyzję Wojewody. Postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. nr [...] r. Prezydent W. zawiesił postepowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...] do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewodę [...] zagadnienia wstępnego – kwestii przysługiwania Z.U., prawa do odszkodowania, co miało nastąpić w następstwie rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta z [...] maja 2010 r. Pismem z [...] grudnia 2010 r. T.U., powołując się na ostateczną decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2010 r., zwrócił się do Prezydenta W. o zakończenie postępowania odszkodowawczego, podnosząc, że w przedmiotowej sprawie nie istnieją już żadne przeszkody prawne dla wydania decyzji o ustaleniu należnego mu odszkodowania w trybie art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.). Stan faktyczny sprawy został już zaś przesądzony w decyzjach zarówno Wojewody [...] jak i Prezydenta W. – poprzez ustalenie, że to J.U. zarówno w dniu [...] kwietnia 1958 r. jak i później prowadził gospodarstwo rolne na przedmiotowej nieruchomości – co jednoznacznie przesądza o spełnieniu materialnych przesłanek przyznania odszkodowania. Wezwanie do zakończenia postępowania i wydania decyzji o odszkodowaniu za część należącej do niego nieruchomości, T.U. ponowił pismem z [...] lipca 2011 r. – wskazując na wydany w sprawie ww. decyzji Wojewody wyrok sądu administracyjnego z dnia 19 maja 2011 r. W tym stanie sprawy, postanowieniem z [...] listopada 2011 r. nr [...] Prezydent W. podjął zawieszone postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przy ul [...], a także poinformował T.U., że w dniu [...] września 2011 r. sporządził operat szacunkowy ww. nieruchomości o pow. [...] m2 i aktualnie trwa analiza zgromadzonej dokumentacji. Jednocześnie, stosownie do art. 36 § 1 k.p.a. poinformował go, że decyzja w sprawie podjęta zostanie do [...] lutego 2012 r. W skardze z [...] października 2011 r. T.U. podniósł, iż mimo wydania przez Wojewodę [...] postanowienia z [...] stycznia 2010 r. uznającego zażalenie na bezczynność za uzasadnione i wyznaczeniu Prezydentowi W. dodatkowego terminu załatwienia sprawy do dnia [...] marca 2010 r., organ nie wydał decyzji, mimo że w sprawie zgromadzony został cały materiał niezbędny do zakończenia postępowania. Wskazał także, że do sporządzonego operatu szacunkowego z [...] września 2011 r. żadna ze stron postępowania nie wniosła sprzeciwu i w oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o zobowiązanie Prezydenta W. do wydania, w terminie zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzji w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Zwrócił się ponadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Wskazał jednocześnie, że skarżący został poinformował, iż trwa analiza zgromadzonej dokumentacji oraz że zakończenie sprawy nastąpi do [...] lutego 2012 r. Organ poinformowany o wniosku T.U., odnoszącego się do trybu rozpoznania skargi, nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni – taka zaś sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, co uzasadniało rozpoznanie sprawy w tym trybie. Przedmiotem skargi T.U. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku o ustalenie odszkodowania w odniesieniu do 3/4 części nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne położonej w W. przy ul. [...], zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] nr [...], o powierzchni [...] m2. Skarga ta poprzedzona została wniesionym w trybie art. 37 § 1 k.p.a. zażaleniem do organu wyższego stopnia, co czyni ją dopuszczalną. Sprawa ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zainicjowana została wnioskiem z [...] lutego 1983 r. złożonym przez poprzednika prawnego skarżącego - J.U. Niemniej dla oceny obecnego stanu bezczynności organu istotny jest okres pomiędzy doręczeniem Prezydentowi W. decyzji Wojewody [...] z [...] września 2004 r. nr [...], którą uchylono w całości uprzednio wydaną w sprawie decyzję Prezydenta W. i skierowano sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, a datą rozpoznania skargi przez Sąd. Od daty zwrotu akt przez organ odwoławczy rozpoczęły bowiem swój bieg, określone w kodeksie postępowania administracyjnego terminy w jakich organ winien w ponownie prowadzonym postępowaniu sprawę zakończyć. Akta te zaś wraz z decyzją organu odwoławczego wpłynęły do siedziby organu pierwszej instancji w dniu [...] października 2004 r. – co potwierdza umieszczona na decyzji Wojewody prezentata Kancelarii Ogólnej Urzędu W. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2 ). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. (od dnia 11 kwietnia 2011 r. także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym), z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów, nie rozpoznał sprawy w zakresie odnoszącym się do odszkodowania za 3/4 części nieruchomości przy ul. [...], o które wnosi T.U. (następca prawny J.U.) i w dacie orzekania przez Sąd nadal pozostaje w zwłoce. Wprawdzie w toku prowadzonego postępowania postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. nr [...] zawiesił on postępowanie, co skutkowało tym , że w okresie zawieszenia postępowania wstrzymany został bieg terminów przewidzianych w kodeksie (por. art.103 k.p.a.), jednakże nie budzi wątpliwości Sądu, że zarówno przed zawieszeniem tego postępowania, jak też po jego podjęciu w dniu 24 listopada 2011 r. oraz w dacie przesyłania skargi do Sądu (wpłynęła ona do Sądu w dniu [...] listopada 2011 r.) Prezydent W. pozostawał i pozostaje nadal w stanie bezczynności, rozumianym jako stan, w którym organ administracji publicznej będąc władnym i jednocześnie zobowiązanym do załatwienia sprawy objętej podaniem strony, nie kończy postępowania wydaniem stosownego aktu. W niniejszej sprawie, jak wynika z przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę akt administracyjnych, zasadniczą przyczyną jaka spowodowała długotrwałe jej rozpoznawanie był skomplikowany charakter sprawy, wynikający między innymi z konieczności wyjaśnienia różnic w powierzchni nieruchomości przy ul. [...] wynikającej ze zgromadzonych w sprawie akt archiwalnych, w tym wypisów z aktów notarialnych z 1904 i 1943 r. i przysługujących wnioskodawcom (ich poprzednikom prawnym) przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. – o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) tytułów prawnorzeczowych do przedmiotowej nieruchomości, ustalenia kręgu ich następców prawnych, stanu faktycznego władania gospodarstwem rolnym obejmującym przedmiotową nieruchomość do i po dniu [...] kwietnia 1958 r., jak też sporządzenie operatu szacunkowego. Okoliczności te, mimo że stanowią obiektywnie weryfikowalne przyczyny zwłoki w załatwieniu sprawy, nie mogą jednak, zdaniem Sądu, uwolnić organu od zarzuty naruszenia terminów w jakich prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie winno ulec zakończeniu, a określonych w art. 35 § 3 k.p.a. Tym bardziej, że po uchyleniu wydanej uprzednio w sprawie decyzji, postępowanie to toczy się już ponad 7 lat, a zawieszenie biegu ww. terminów miało miejsce wyłącznie w okresie od [...] czerwca 2010 r. do [...] listopada 2011 r. Zważyć bowiem należy, dla oceny stanu bezczynności bez znaczenia są powody, które przyczyniły się do powstania zwłoki w załatwieniu sprawy, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w podjęciu rozstrzygnięcia. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie P.p.s.a., czy też nie. Skoro zatem zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o ustalenie odszkodowania za 3/4 część opisanej na wstępie nieruchomości jest uzasadniony, to Sąd zobligowany jest do wyznaczenia organowi terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając zaś ten termin, w wymiarze dwóch miesięcy, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy zobowiązujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu nie ma natomiast usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Jak już bowiem wyżej wskazano zasadniczą przyczyną zwłoki w rozpoznaniu sprawy nie była zawiniona opieszałość organu w podejmowaniu czynności procesowych, lecz obiektywne okoliczności uniemożliwiające zakończenie postępowania w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Organ zaś w toku prowadzonego postępowania i gromadzenia materiału dowodowego informował strony o podejmowanych czynnościach, przesyłając do ich wiadomości swoją korespondencję oraz wyznaczał kolejne terminy zakończenia postępowania (tytułem przykładu można tu wymienić pisma z: [...] września 2005 r., [...] października 2005 r., [...] października 2006 r., [...] lipca 2008 r., [...] grudnia 2008 r., [...] marca 2010 r., [...] listopada 2011 r. ). Skoro zatem niezałatwienie sprawy objętej wnioskiem T.U. w terminie określonym w przepisach procedury administracyjnej, jest konsekwencją zaistniałych obiektywnie weryfikowalnych przeszkód, uniemożliwiających organowi administracji publicznej terminowe podjęcie rozstrzygnięcia, a strona informowana była o podejmowanych w toku postępowania czynnościach procesowych organu oraz kolejnych terminach zakończenia postępowania, to zaistniałej w takim stanie bezczynności, nie można zakwalifikować jako rażącej. Aczkolwiek jako nadużycie instytucji przedłużenia terminu rozpoznania sprawy, przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., ocenić należy wielokrotne wyznaczania tym trybie dodatkowych terminów zakończenia postępowania, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.