I SAB/Wa 460/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2018 r. skargi kasacyjnej M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 460/17 w sprawie ze skargi M.M. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie niepodjęcia zawieszonego postępowania 1. uchyla punkt 1 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 460/17; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" nr [...], która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M.M. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. M.M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" nr [...]. Skarżąca żądała zobowiązania organu do podjęcia zawieszonego postępowania, stwierdzenia rażącego charakteru bezczynności i zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano między innymi, że Prezydent [...] prowadzi postępowanie o odszkodowanie za przywołaną wyżej nieruchomość [...], które postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. zostało zawieszone do czasu ustanowienia przez właściwy sąd kuratora dla nieobecnego C.S. Pełnomocnik skarżącej pismem z 3 marca 2016 r. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania, uznając że wystąpienie do sądu powszechnego z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej nie stanowi zagadnienia wstępnego. Wobec braku reakcji organu pełnomocnik skarżącej w dniu 17 maja 2016 r. wniósł do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...]. Następnie w dniu 22 lutego 2017 r. pełnomocnik skarżącej złożył ponowny wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. Załączył do niego dwa postanowienia Sądu Rejonowego w R.: z [...] kwietnia 2016 r., [...], o uznaniu C.S. za zmarłego oraz z [...] września 2016 r., [...], o ustanowieniu kuratora spadku po C.S. Do chwili wniesienia skargi na bezczynność, co nastąpiło w dniu 30 czerwca 2017 r., Prezydent [...] nie podjął zawieszonego postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że postanowieniem z [...] lipca 2017 r. podjął zawieszone postępowanie, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Na zapytanie sądu skarżąca w piśmie z 28 sierpnia 2017 r. stwierdziła, że podtrzymuje skargę w zakresie żądania stwierdzenia rażącej bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania oraz o zasądzenie kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 lutego 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 460/17 w punkcie pierwszym stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w punkcie drugim umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu oraz w punkcie trzecim zasądził od Prezydenta [...] na rzecz M.M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zwłoka w podjęciu zawieszonego postępowania wynosząca pięć miesięcy musi być oceniana jako rażące naruszenie prawa, gdyż nic nie usprawiedliwia zupełnej bezczynności organu w tak długim okresie. Sąd uznał więc, że w przedmiocie objętym skargą organ dopuścił się bezczynności, która miała charakter rażący. Sąd nie mógł natomiast nałożyć na organ zobowiązania do wydania w określonym terminie postanowienia rozstrzygającego wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, gdyż w chwili wyrokowania akt taki został już wydany. W tej sytuacji skarga na bezczynność, w części dotyczącej zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, stała się bezprzedmiotowa, co skutkuje umorzeniem postępowania sądowego w tej części, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. M.M. wniosła skargę kasacyjną od punktu 1 wyroku z 13 lutego 2018 r., w zakresie w jakim sąd pierwszej instancji uznał, że bezczynność Prezydenta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 138 w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a., polegające na zaistnieniu rozbieżności pomiędzy rozstrzygnięciem wskazanym w sentencji wyroku, a podstawą prawną wskazaną w uzasadnieniu wyroku, poprzez orzeczenie, iż bezczynność organu administracji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika jednoznacznie, iż sąd pierwszej instancji orzekł, iż bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazując na powyższe, wniosła o: 1) uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonego wyroku w punkcie 1 i ponowne rozpoznanie sprawy oraz orzeczenie, że bezczynność Prezydenta [...], w przedmiocie rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 179a p.p.s.a.; 2) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; a w przypadku stwierdzenia braku podstaw do zastosowania art. 179a p.p.s.a., wniosła o: 3) zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie 1, poprzez orzeczenie, iż Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; ewentualnie, wniosła o: 5) uchylenie zaskarżonego wyroku w punkcie 1 w zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 6) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie do treści art. 179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Dokonując kontroli skargi kasacyjnej wniesionej przez M.M. od wyroku z 13 lutego 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 460/17 w ramach przytoczonego wyżej przepisu Sąd uznał, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. Zasadny jest bowiem zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 138 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza treści wyroku z 13 lutego 2018 r. oraz jego uzasadnienia prowadzi do wniosku, iż wystąpiła rozbieżność pomiędzy rozstrzygnięciem zawartym w sentencji wyroku, a treścią jego uzasadnienia. W punkcie pierwszym wyroku z 13 lutego 2018 r. orzeczono, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei w uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że zwłoka organu w podjęciu zawieszonego postępowania musi być oceniana jako rażące naruszenie prawa, gdyż nic nie usprawiedliwia zupełnej bezczynności organu w tak długim okresie i z tego względu Sąd uznał, że w przedmiocie objętym skargą organ dopuścił się bezczynności, która miała charakter rażący. Rozbieżność pomiędzy treścią wyroku, a uzasadnieniem tego wyroku prowadzi do sytuacji, w której przedstawiony stan sprawy nie odpowiada wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Jednocześnie rozbieżność ta nie mogła zostać sprostowana stosownie do treści art. 156 § 1 p.p.s.a. Z tego względu należało uchylić wyrok z 13 lutego 2018 r. w zaskarżonej części, tj. w zakresie punktu pierwszego. Konsekwencją uchylenia wyroku w części, stosowanie do treści art. 179 a p.p.s.a., jest obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w tym zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Ustosunkowując się do zarzutów skargi należy przede wszystkim uzupełnić okoliczności podane w jej uzasadnieniu o informację, że w sprawie dotyczącej odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" nr [...], w której postępowanie zostało zawieszone postanowieniem Prezydenta [...] z [...] stycznia 2016 r., został już wydany prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 lipca 2015 r., I SAB/Wa 290/15, którym zobowiązano Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku M.M. w przedmiocie ustalenia odszkodowania w terminie czterech miesięcy od doręczenia wyroku wraz z aktami sprawy. Powstaje więc pytanie, czy skarżąca nie powinna obecnej bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania zwalczać poprzez wniesienie skargi na niewykonanie wyroku (art. 154 § 1 p.p.s.a.). W ocenie sądu byłoby to jednak nieskuteczne, gdyż zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie (art. 103 k.p.a.). Zatem zawieszenie postępowania po wyroku z 9 lipca 2015 r. spowodowało, że organ nie pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu sprawy "głównej" dotyczącej odszkodowania. Dopóki zatem postępowanie było zawieszone, skarga na niewykonanie wyroku nie odniosłaby pożądanego skutku. W ocenie sądu trudno bowiem zaakceptować stanowisko, że poprzez skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku kontroli sądu administracyjnego podlegać powinna kwestia zasadności podjęcia zawieszonego postępowania, rozstrzygana odrębnym aktem administracyjnym, a tylko taka była alternatywa w tej sprawie. Jednocześnie jednak skarga do sądu administracyjnego służy na "bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw" (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.). Postanowienie w kwestii podjęcia zawieszonego postępowania, wydawane w oparciu o art. 101 § 1 k.p.a., nie jest zaskarżalne zażaleniem (zob. art. 101 § 3 k.p.a.), a więc nie ma do niego zastosowania art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Jest natomiast "innym" aktem, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., na które służy skarga na bezczynność. Dotyczy bowiem uprawnienia strony do rozpoznania jej sprawy w terminach określonych w przepisach o postępowaniu administracyjnym. Sąd uznał więc, że skarga w niniejszej sprawie była dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. i w okolicznościach tej sprawy był to jedyny skuteczny środek do zwalczania bezczynności organu w podjęciu zawieszonego postępowania. Pierwszy wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania skarżąca złożyła 3 marca 2016 r. i ponowiła go 22 lutego 2017 r. Pomiędzy tymi wnioskami złożyła także zażalenie na bezczynność do Wojewody [...], wyczerpując tym samym tryb zaskarżenia. Nawet gdyby przyjąć, że tylko ostatni z wniosków uzasadniał podjęcie zawieszonego postępowania (co nie zwalniało organu od wydania wcześniej innego postanowienia), to i tak nastąpiło to dopiero po upływie pięciu miesięcy. Postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania wydane zostało bowiem [...] lipca 2017 r., przy czym wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania wymagał analizy jedynie dwóch postanowień wydanych przez sąd powszechny, dostarczonych przez stronę. Postanowienie w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania organ powinien podjąć niezwłocznie, jak stanowi art. 35 § 2 k.p.a. stosowany w zw. z art. 97 § 2 k.p.a. W takich okolicznościach zwłoka w podjęciu zawieszonego postępowania wynosząca pięć miesięcy musi być oceniana jako rażące naruszenia prawa, gdyż nic nie usprawiedliwia zupełnej bezczynności organu w tak długim okresie, zwłaszcza w sytuacji, gdy już sąd potwierdził prawomocnie, że organ pozostawał bezczynny w rozpoznaniu sprawy dotyczącej odszkodowania (zob. wyrok WSA z 9 lipca 2015 r., I SAB/Wa 290/15). Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł więc, że w przedmiocie objętym skargą organ dopuścił się bezczynności, która miała charakter rażący (punkt 2 sentencji wyroku). W punkcie 1 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 179a p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego (punkt 3 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 179a w zw. z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.