I SAB/Wa 465/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku W. S. z dnia [...] maja 2010 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], hip. [...] dz. [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W. S., powołując się na art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wnioskiem z dnia [...] maja 2010 r. wystąpił do Prezydenta W. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ([...]) pochodzącej z dawnej nieruchomości hipotecznej oznaczonej jako [...] działka nr [...]. Pismem z dnia [...] października 2010 r. wnioskodawca zwrócił się do organu o udzielenie informacji, na jakim etapie rozpatrywania znajduje się sprawa z jego wniosku. Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. W. S. wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] zażalenie uznał za uzasadnione oraz wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia [...] września 2012 r. W. S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta W. Wniósł o zobowiązanie organu do zakończenia postępowania i wyznaczenie organowi terminu do rozpatrzenia wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że nieruchomość, której dotyczy wniosek została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Na rozprawie w dniu 18 stycznia 2013 r. pełnomocnik organu oświadczył, że decyzja nie została wydana, gdyż trwa postępowanie dowodowe; a po dniu [...] września 2012 r. organ nie wyznaczył dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Na wstępie wskazania wymaga, że bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, sąd bierze pod uwagę stan sprawy na dzień orzekania. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany w przewidzianym prawem terminie, jak również to, czy nastąpiło to z przyczyn zawinionych, czy niezawinionych przez organ. Zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie zaś do art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Pod pojęciem załatwienia sprawy trzeba przy tym rozumieć wydanie w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub decyzji o umorzeniu postępowania. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy wskazać trzeba, że od momentu złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania, tj. od [...] maja 2010 r. minęły ponad 2 lata, zaś rozstrzygnięcie dotychczas nie zapadło, co potwierdził pełnomocnik organu na rozprawie. Z akt sprawy wynika, że organ podejmował czynności zmierzające do zgromadzenia dokumentacji niezbędnej do rozpatrzenia wniosku, tj. zwrócił się o nadesłanie akt własnościowych dotyczących nieruchomości położonej przy ul. [...], której właścicielami byli J. i M. małżonkowie S. ([...]), pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] organ wystąpił do [...] o nadesłanie materiałów z [...] dotyczących [...]oraz materiałów dotyczących [...]; pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] organ wystąpił również o przesłanie akt lokalizacyjnych dotyczących sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości; pismem z dnia [...] marca 2012 r. organ ponownie zwrócił się do [...] o udzielenie tym razem informacji, czy w posiadaniu [...] znajdują się dokumenty dotyczące sposobu zabudowy i wejścia inwestora na teren nieruchomości; pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] zwrócono się do [...] [...]. Pierwsza czynność w sprawie z wniosku podjęta została po prawie miesiącu od dnia jego wpływu do organu, kolejna zaś dopiero po 9 miesiącach ([..]). W tym samym czasie ponownie zwrócono się do [...] o nadesłanie akt lokalizacyjnych. Z akt wynika, że odpowiedzi udzielane były w terminie około 1- 1,5 miesiąca. Kolejna czynność podjęta została przez organ ponownie po około 9 miesiącach. Z powyższego wynika, że choć organ podejmował czynności w postępowaniu, to nie było to działanie odpowiadające zasadzie szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Gromadzenie dokumentacji niezbędnej do rozpatrzenia sprawy powinno odbywać się bez zbędnej zwłoki. Działanie organu w tym zakresie powinno być wnikliwe i zmierzać do pozyskania pełnego materiału niezbędnego do rozpatrzenia sprawy. Kilkumiesięczne odstępy w podejmowaniu czynności, nawet gdy informacje o nich podawane były do wiadomości strony, świadczą o naruszeniu zasady określonej w art. 12 k.p.a. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że Prezydent W. pozostaje w bezczynności. Organ nie rozpoznał bowiem wniosku strony w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., jak również w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Do dnia orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie został rozpoznany wniosek W. S. Z tych względów zaszła konieczność zobowiązania organu do jego rozpoznania w terminie 2 miesięcy od daty wpływu do organu odpisu prawomocnego wyroku Sądu wraz z aktami sprawy. Sąd stwierdza jednocześnie, iż od dnia wpływu do organu wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...], Prezydent W. ani razu nie dopełnił wobec strony obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 § 1 k.p.a., czym rażąco przepis ten naruszył. Zgodnie z art. 36 § 1 pkt 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest zobowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Obowiązek ten ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Sąd podkreśla, że w sytuacji, gdy postępowanie trwa dłużej niż przewiduje to przepis art. 35 § 3 k.p.a., podstawowym obowiązkiem organu wobec podmiotu, który wniósł o rozpatrzenie jego sprawy jest zawiadomienie o przyczynach zwłoki i podanie nowego terminu załatwienia sprawy. Pamiętać należy, że organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Takie sformułowanie tego przepisu nakazuje organowi prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie. Niedopuszczalne jest prowadzenie przez organ postępowania z pominięciem praw strony. Obowiązku organu w tym zakresie nie wypełnia nawet ewentualne przekazywanie do wiadomości strony treści pism wystosowywanych celem pozyskania materiału dowodowego, albowiem strona nadal pozostaje w niepewności co do możliwego i przewidywanego przez organ terminu zakończenia postępowania. Brak należytego działania organu w tym zakresie jest w niniejszej sprawie tym bardziej rażący, że organ nie ustosunkował się również do pisma skarżącego z dnia [...] października 2010 r., w którym strona wnosiła o poinformowanie, wobec przedłużającego się terminu rozpatrzenia sprawy, na jakim etapie znajduje się postępowanie. W sprawie tej nie został przez organ dochowany również termin rozpatrzenia sprawy wyznaczony przez Wojewodę [...]. Pełnomocnik organu oświadczył nadto, że po dniu [...] września 2012 r. – pomimo niewydania dotychczas decyzji – nie dokonano zawiadomienia strony, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. i nie wyznaczono dodatkowego terminu rozpoznania sprawy. Z tych wszystkich względów, Sąd obowiązany był stwierdzić, iż w niniejszej sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, tj. przepisu art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 i art. 12 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku.