I SAB/Wa 469/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.P., M.S., M.R. i J.L. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku z dnia [..] października 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [..], hip. nr [..], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [..] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [..] na rzecz skarżących A.P., M.S., M.R. i J.L solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [..] października 2012 r. A.P., M.S., M.R. i J.L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z [..] października 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [..], hip. nr [..]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy: Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca własność R.P., objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. (orzeczenie administracyne Prezydium Rady Narodowej w W. z [..] czerwca 1963 r. nr [..]). Wnioskiem z [..] października 2011 r. A.P., M.S., M.R. i J.L., następcy prawni przeddekretowego właściciela, złożyli wniosek o przyznanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za ww. nieruchomość. Wobec braku podjęcia decyzji w sprawie odszkodowania A.P., M.S., M.R. i J.L. wnieśli zażalenie do Wojewody [..] na jej niezałatwienie w terminie. Zawiadomieniem z [..] maja 2012 r., Prezydent W., działając na podstawie art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) powoływana dalej: "k.p.a.", poinformował skarżących, że ze względu na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie przedmiotowego wniosku w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a. Wyznaczając jednocześnie termin załatwienia sprawy do dnia [..] sierpnia 2012r. W wyniku rozpoznania ww. zażalenia Wojewoda [..], postanowieniem z [..] czerwca 2012 r. nr [..], uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty jego doręczenia. W tym stanie sprawy A.P., M.S., M.R. i J.L., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania ich wniosku o odszkodowanie za nieruchomość w. W uzasadnieniu skargi wskazano, że niniejsze postępowanie odszkodowawcze toczy się od prawie półtora roku. Podniesiono, że mimo, iż Wojewoda [..] postanowieniem z [..] czerwca 2012 r. nr [..] wyznaczył Prezydentowi W. termin załatwienia sprawy na dwa miesiące od zwrotu akt, to upłynął on bezskutecznie. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że pełnomocnik skarżących został poinformowany o tym, że w związku z koniecznością uzupełnienia dokumentacji nie było możliwe wydanie decyzji w terminie oraz o wystąpieniu do Archiwum Państwowego W. oraz Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [..] o przesłanie dokumentów dot. przejęcia przedmiotowej nieruchomości pod inwestycje, jak również o przewidywanym terminie zakończenia sprawy do dnia [..] stycznia 2013 r. Poinformowany o wniosku skarżących dotyczącego trybu rozpoznania skargi, Prezydent nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi A.P., M.S., M.R. i J.L. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku z [..] października 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [..], hip. nr [..]. Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek o przyznanie odszkodowania (złożony przez skarżących, będących spadkobiercami przeddekretowego właściciela) wpłynął do organu w dniu [..] października 2011 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu [..] grudnia 2011 r. Tymczasem, mimo upływu ponad roku od wniesienia ww. wniosku, Prezydent W. nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. W toku tego postępowania organ zwrócił się o przesłanie mapy ewid. z naniesionymi granicami przedmiotowej nieruchomości hip., rozliczenia powierzchni hip. w działkach ewid., informacji z rejestru gruntów i decyzji komunalizacyjnych (vide: pismo z [..].05.2012 r. nr [..]) oraz pismami z [..] października 2012 r. nr [..] zwrócił się do: Archiwum Państwowego W. o nadesłanie kopii planu zabudowania zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [..].08.1931 r., Inwentaryzacji zniszczeń B.O.S., decyzji lokalizacyjnych, dokumentów dotyczących uporządkowania terenu, urządzania i oddania do użytku (terenu przy ul. [..] oraz ul. [..]), do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [..] Urzędu W. o nadesłanie dokumentów dot. zagospodarowania i uporządkowania terenu, decyzji lokalizacyjnej oraz dokumentów dot. urządzenia, oddania do użytku, przydzielenia terenu pod inwestycje, a także do Biura Administracyjno-Gospodarczego Urzędu W. o przesłanie dokumentów dot. przejęcia przedmiotowej nieruchomości pod inwestycje, decyzji lokalizacyjnej, dot. urządzenia i oddania do użytku oraz o określenie kiedy nastąpiło ogrodzenie, uporządkowanie i utwardzanie terenu. Jednakże analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że poszczególne czynności organu dokonywane były w następstwie wniosionego przez skarżących zażalenia na niezałatwienie sprawy oraz skargi do sądu, przy czym w toku prowadzonego postepowania Prezydent nie informował stron o jego postępach czy przyczynach zwłoki, do czego z kolei obligowała go norma zawarta w art. 36 § 1 k.p.a. Pierwszy raz o dodatkowym terminie załatwienia sprawy poinformował on skarżących dopiero przy piśmie z [..] maja 2012 r. nr [..], wyznaczając go wówczas do dnia [..] sierpnia 2012 r, a uczynił to dopiero w reakcji na zażalenie skarżących (co wynika z zestawienia jego daty – [..] lutego 2012 r. oraz daty pisma organu). Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, zaś przedłużanie terminu jego zakończenia stanowi nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu nie ma natomiast wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Przy ocenie stanu zwłoki organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można bowiem abstrahować od charakteru sprawy, w której organ jest w bezczynności. Postępowania odszkodowawcze prowadzone w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami są postępowaniami niewatpliwie skomplikowanymi, ze względu na swój historyczny charakter, co z kolei związane jest często z czasochłonnym poszukiwaniem archiwalnych dokumentów. W niniejszej sprawie organ czynności takie, zmierzające do załatwienia sprawy podejmował (choć czynił to przewlekle), a także wskazał dodatkowy termin zakończenia postępowania – [..] stycznia 2013 r., który w dacie rozpoznawania sprawy jeszcze nie upłynął, aczkolwiek i tu niesposób nie dostrzec, że uczynił to dopiero pod wpływem wniesionej skargi. Jednakże mając na względzie wspomniany historyczny i skomplikowany charakter sprawy, w załatwieniu której organ pozostaje w zwłoce, nie można uznać, że zwłoka ta przybrała postać rażącą, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.