I SAB/Wa 471/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Monika Sawa Sędzia WSA Dorota Apostolidis po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 5 marca 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. H. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku H. K. z [...] maja 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o którym mowa w pkt 1 wyroku, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. H. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] listopada 2019 r. M. H. (dalej jako skarżąca) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) w rozpatrzeniu wniosku z [...] maja 1949r. o przyznanie prawa własności czasowej za czynszem symbolicznym do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], ozn. hip. "[...]",[...], dz. [...]. Skarżąca wskazała, że 26 czerwca 2017 r. wystąpiła do Wojewody [...] z ponagleniem. Postanowieniem z [...] września 2017 r. Wojewoda [...] uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył organowi termin 4 miesięcy licząc od dnia doręczenia odpisu postanowienia na podjęcie rozstrzygnięcia. Pomimo tego organ dotychczas nie wydał decyzji w sprawie. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie miesiąca, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, orzeczenie o istnieniu uprawnienia oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że stopień skomplikowania oraz złożoności spraw dotyczących nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. W. (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279, dalej jako dekret) a także bardzo duża ilość korespondencji wpływającej w tych sprawach nie pozwala na zachowanie terminów ustawowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako kpa), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. W niniejszej sprawie wniosek inicjujący postępowanie został złożony do organu [...] maja 1949 r. przez poprzednika prawnego skarżącej – H. K., siostrę dawnego właściciela nieruchomości. Pismem z [...]kwietnia 2000 r. skarżąca wniosła o informacje o stanie sprawy. 6 czerwca 2000 r. organ wystąpił do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami o akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości. Pismem z [...] lutego 2005 r. organ zwrócił się do skarżącej o nadesłanie oryginałów lub poświadczonych kopii postanowień stwierdzających nabycie spadku po dawnym właścicielu nieruchomości – J. B. i H. K.. Pismem z [...] października 2010 r. organ wystąpił do Biura Geodezji i Katastru w [...] o nadesłanie fragmentu mapy z zaznaczonymi granicami przedmiotowej nieruchomości oraz informacji z ewidencji gruntów i budynków. Kolejną odnotowaną czynnością jest dopiero wystąpienie do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o podjęcie czynności w celu wydzielenia przedmiotowej nieruchomości z działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...], co nastąpiło przy piśmie z [...] lipca 2015r. 29 października 2015 r. organ wystąpił o wyrażenie zgody na podział działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], w celu wydzielenia gruntu pochodzącego z dawnej nieruchomości [...]. Pismem z [...] listopada 2015 r. organ zawiadomił, że wszczęte zostało postępowanie w sprawie podziału działki nr [...] z obrębu [...]. Decyzją z [...] marca 2016 r. zatwierdzono podział działki nr [...] na działki nr [...] i [...]. 18 kwietnia 2016 r. organ zwrócił się do biura Architektury i Planowania przestrzennego o informację, jakie jest przeznaczenie działki nr [...] z obrębu [...] w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Pismem z [..] lipca 2016 r. prezydent poinformował skarżącą o zasadach ustanawiania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego). 23 sierpnia 2016 r. zawiadomiono skarżącą o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie. 10 stycznia 2017 r. organ wystąpił do skarżącej o wyjaśnienie wątpliwości w zakresie tożsamości dawnego właściciela nieruchomości. Pismem z [...] stycznia 2017 r. prezydent zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o przesłanie kopii umowy notarialnej z [...] sierpnia 1939 r. na podstawie której J. B. nabył przedmiotową nieruchomość. Postanowieniem z [...] września 2017 r. nr [...] r. Wojewoda [...] uznał ponaglenie skarżącej za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin 4 miesięcy na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, licząc od dnia doręczenia odpisu postanowienia. Przy piśmie z [...] października 2017 r. prezydent zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] do nadesłania odpisu zupełnego aktu zgonu J. B., zaś przy piśmie z [...] listopada 2017 r. dodatkowo z takim samym zapytaniem do Urzędu Stanu Cywilnego w [...]. Pismem z [...] grudnia 2019 r. organ zwrócił się do skarżącej o nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po H. B., wskazując jednocześnie przewidywany termin zakończenia postępowania – 31 marca 2020 r. Niewątpliwym jest, że organ dotychczas nie wydał decyzji w sprawie pomimo upływu zarówno terminów przewidzianych w art. 35 kpa jak i terminu wyznaczonego przez Wojewodę Mazowieckiego, jak również nie informował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, zaś nowy termin rozpoznania sprawy został wskazany dopiero przy piśmie z [...] grudnia 2019 r. Uzasadnia to stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącej. Przepis art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). W niniejszej sprawie wniosek dekretowy pozostaje nierozpoznany od 25 czerwca 1949 r., pierwsze czynności w sprawie zostały podjęte dopiero w 2000 r. i to dopiero na skutek pisma skarżącej. W postępowaniu występują kilkuletnie okresy w których nie odnotowano żadnych czynności w sprawie (między 6 czerwca 2000 r. a 21 lutego 2005 r., 21 lutego 2005 r. a 28 października 2010r. oraz 28 października 2010 r. a 24 lipca 2015 r.). Stąd też w ocenie Sądu bezczynność organu w niniejszej sprawie należy kwalifikować jako rażące naruszenie prawa. Odnosząc się do wniosku o orzeczenie o istnieniu lub nieistnieniu prawa lub obowiązku na podstawie art 149 § 1b ppsa Sąd uznał, że brak podstaw do jego uwzględnienia. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady nieorzekania przez sąd administracyjny co do istoty sprawy i jego zastosowanie jest możliwe jedynie wówczas, gdy charakter sprawy na to pozwala a okoliczności faktyczne i prawne sprawy nie budzą wątpliwości. Niniejsza sprawa dotyczy przyznania prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości warszawskiej objętej działaniem dekretu. Postępowanie w tym przedmiocie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia istnienia lub nieistnienia przesłanek z art. 7 dekretu. Ustalenia te muszą zostać dokonane przez organ, jako że sąd administracyjny nie rozstrzyga we własnym zakresie sprawy administracyjnej. Konieczność dokonania przez organ powyższych ustaleń nie pozwala uznać, że okoliczności faktyczne i prawne sprawy nie budzą wątpliwości, co wyklucza możliwość wydania przez sąd orzeczenia o istnieniu lub nieistnieniu prawa lub obowiązku na podstawie art 149 § 1b ppsa. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 sentencji). O kosztach w pkt 4 sentencji orzeczono stosownie do art. 200 ppsa. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.