I SAB/Wa 474/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. sprawy ze skargi J. A. K. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w rozpoznaniu wniosku J. A. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1958 r. oraz decyzji ją poprzedzającej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz J. A. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 3 sierpnia 2012 r. J. K. wystąpił do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1958 r., nr [...] i utrzymanej przez nią decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1957, nr [...] odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do części gruntu o powierzchni [...] m2 nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (obecnie [...]) hip. [...], przejętej w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W związku z powyższym organ pismem z dnia 10 września 2012 r. wystąpił do Prezydenta [...] o przesłanie akt własnościowych sprawy. Otrzymał je w dniu 12 listopada 2012 r. Kolejnym pismami z dnia 15 lutego 2013 r. organ wystąpił do Archiwum Akt Nowych w [...] o przesłanie akt sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 1958 r., do Sądu Rejonowego [...] o nadesłanie zaświadczeń z księgi wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości oraz Prezydenta [...] o przesłanie map nieruchomości i wypisów z ewidencji gruntów. Jednocześnie w tym samym dniu Minister powiadomił pełnomocnika wnioskodawców adw. A. H., że z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego zakończenie sprawy nastąpi do dnia 31 lipca 2013 r. Pismem z dnia 26 lutego 2013 r. Sąd Rejonowy [...] poinformował organ o przeniesieniu całej nieruchomości do nowej księgi wieczystej. W marcu, kwietniu oraz maju 2013 r. do Ministra wpłynęła wnioskowana pismami z dnia 15 lutego 2013 r. dokumentacja. Pismem z dnia 20 września 2013 r. organ poinformował strony o planowanym terminie zakończenia postępowania do dnia 31 grudnia 2013 r. Dodatkowo w tym samym dniu wystąpił do 8 instytucji o nadesłanie poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] stycznia 1958 r. oraz załączonego do niego szkicu sytuacyjnego lub innych załączników graficznych. Otrzymał je w dniu 12 listopada 2013 r. z Archiwum Państwowego w [...]. W dniu 22 stycznia 2014 r. do Ministra Infrastruktury i Rozwoju zwrócone zostały akta sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 553/13, odrzucającym skargę J. K. na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1958 r. w sprawie [...]. Przy piśmie z dnia 31 sierpnia 2014 r. organ otrzymał prawomocne postanowienie spadkowe po zmarłych stronach postępowania I. S. i Z. S. Z kolei w dniu 20 listopada 2014 r. organ otrzymał prawomocne postanowienie spadkowe po zmarłym – H. K. W związku z dalszym nierozpoznawaniem złożonego wniosku, pismem z dnia 16 lutego 2015 r. A. K., wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. W dniu 18 marca 2015 r. organ poinformował strony o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 30 czerwca 2015 r. Pismem z dnia 21 maja 2015 r. J. K. reprezentowany przez adw. A. H., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1958 r. w sprawie [...] odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do części gruntu o powierzchni [...] m2 nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (obecnie [...]) i utrzymanej przez nią decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1957, nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ prowadzi postępowanie od 2012 r., przez co rażąco naruszył termin określony w art. 35 Kpa. Zwłoki organu nie można w żaden sposób uzasadniać, ani zawiłością sprawy, gdyż zarówno materiał dowodowy jak i stan prawny nieruchomości nie budzą żadnych wątpliwości. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ opisał przebieg postępowania wskazując, że w okolicznościach niniejszej sprawy, w szczególności konieczności dokonania pogłębionej analizy archiwalnych akt postępowania dekretowego, a także stopnia skomplikowania sprawy nie było możliwości zachowania terminów określonych w art. 35 Kpa. Minister jako przeszkodę w terminowym rozpoznaniu sprawy wskazał również na zmiany organizacyjne w organie, dużą ilość jednocześnie rozpoznawanych spraw oraz niedobory kadrowe. Na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. do akt sprawy złożona została decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r., nr [...], odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1958 r., nr [...] i utrzymanej przez nią decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1957, nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm – powoływana dalej jako "ppsa"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a ppsa. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie. Stąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 zdanie pierwsze ppsa, tj. w przypadku uznania zasadności skargi - zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wynika z akt sprawy Minister Infrastruktury i Rozwoju rozpoznał wniosek skarżącego z dnia 3 sierpnia 2012 r. i w dniu [...] września 2015 r., wydał decyzję nr [...], odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1958 r., w sprawie [...] i utrzymanej przez nią decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1957 r., nr [...]. Wyłączyło to możliwość zobowiązania organu do rozpoznania wniosku J. K. z dnia 3 sierpnia 2012 r., dlatego w tym zakresie postępowanie sądowe zostało umorzone (pkt 2 sentencji wyroku). Wydanie przez organ decyzji nie zwalnia jednak Sądu od orzekania, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce, a jeśli tak to czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013r., I OSK 797/13). Użycie bowiem w zdaniu drugim ww. art. 149 § 1 ppsa, zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, zdaniem Sądu, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą wynika, że w prowadzonym postępowaniu Minister Infrastruktury i Rozwoju nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa). Stosownie bowiem do treści art. 35 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa.). W przedmiotowej sprawie organ wprawdzie podejmował czynności mające na celu zakończenie postępowania, jednakże nie można przyjąć, że działał on w sprawie wnikliwie i szybko. Zdaniem Sądu, Minister nie tylko w prawnie ustalonym terminie organ nie wydał orzeczenia w sprawie, ale również prowadzone przez niego postępowanie i podejmowane w sprawie czynności były opieszałe i podejmowane w znacznych odstępach czasu. Podkreślić należy, że od dnia złożenia wniosku w sierpniu 2012 r. do dnia jego rozpoznania upłynęło prawie 3 lata, gdyż dopiero w dniu 30 września 2015 r. organ wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z lat 50 - tych. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Takiej postawy organu, na pewno nie mogą usprawiedliwiać okoliczności wskazane przez Ministra w szczególności zmiany organizacyjne w organie, czy też problemy kadrowe, gdyż nie są to powody niezależne od organu. Ponadto zdaniem Sądu organ nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 36 Kpa i w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa nie powiadamiał o tym fakcie strony. Jeżeli już to robił, wskazywał przy tym daty, z których wynikało, że z góry zakładał możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. W ocenie Sądu praktyki takie są niedopuszalne. Organ wyznaczający na podstawie art. 36 Kpa, nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisem art. 12 i 35 Kpa, a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 Kpa, nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Wobec powyższego mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 Kpa oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 kpa. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1, art. 161 § 1 pkt 3 ppsa orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.