I SAB/Wa 477/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant sekretarz sądowy Marek Lubasiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej A. S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. S. pismem złożonym w dniu [...] lutego 2005 r. wystąpiła do Ministra Infrastruktury z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska nr [...] z dnia [...] czerwca 1974 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] maja 1973 r., w zakresie odmowy przyznania M. F. i E. S. ustanowienia użytkowania wieczystego do części działki o pow. [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. [..] (pkt 6 decyzji) oraz w zakresie pkt 7 stwierdzającego, iż prawo użytkowania wieczystego przyznane do pozostałej części nieruchomości, nie może być zbyte w ciągu 5 lat bez zgody Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W.. W dniu 20 kwietnia 2009 r. Minister Infrastruktury powiadomił strony o konieczności uzupełnienia materiału dowodowego oraz planowanym terminie rozpatrzenia wniosku tj. do dnia 30 listopada 2009 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. Minister Infrastruktury zawiesił postępowanie wszczęte w/w wnioskiem, w związku z powzięciem informacji o śmierci wnioskodawczyni E. S.. Po ustaleniu następcy prawnego, w dniu 7 października 2011 r. zawieszone postępowanie zostało podjęte. Pismem z dnia 20 października 2011 r. Minister wystąpił do Urzędu W. o nadesłanie wypisów z ewidencji gruntów oraz mapki przedstawiającej jej granice hipoteczne oraz granice działek ewidencyjnych wchodzących w jej obecny skład. W tym samym dniu Minister wystąpił do Sądu Rejonowego [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych o nadesłanie aktów notarialnych dot. zbycia udziałów w przedmiotowej nieruchomości. Przy piśmie z dnia 17 listopada 2011 r. Sąd Rejonowy [...] przesłał wnioskowane akty notarialne. Z kolei pismem z dnia 15 listopada 2011 r. Urząd W. przesłało Ministrowi kopię mapy ewidencyjnej z przybliżonymi granicami nieruchomości przy ul. [...]. Jednocześnie Biuro Geodezji i Katastru zaznaczyło, że dokładne naniesienie granic nieruchomości wymaga sporządzenia mapy przez biegłego geodetę. Pismem z dnia 30 marca 2012 r. Minister zwrócił się do Urzędu W. z prośbą o wskazanie aktualnego adresu uczestniczki postępowania A.S. Jednocześnie w tym samym dniu organ poinformował strony postępowania o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 k.p.a. oraz o przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Pismem z dnia 27 września 2014 r. Minister ponownie zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] o przesłanie wymienionych w piśmie dokumentów. W związku z nierozpoznaniem przez organ złożonego wniosku A.S wystąpiła do Ministra z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezwłoczne rozpocznie wniosku z dnia 16 lutego 2005 r. W dniu 29 lipca 2014 r. A.S reprezentowana przez adwokata J. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska nr [...] z dnia [...] czerwca 1974 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] maja 1973 r. (we wnioskowanej części). W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że przedmiotowa sprawa prowadzona jest przez organ blisko 10 lat. Pomimo tego, że organ dysponuje dokumentami potrzebnymi do wydania decyzji nie robi tego. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wnosząc o oddalenie skargi wskazał, że w postępowaniu podjęto liczne czynności w celu zgromadzenia całości niezbędnego materiału dowodowego i w chwili obecnej trwają prace nad rozstrzygnięciem. Pismem z dnia 12 listopada 2014 r. strona skarżąca podtrzymała wniesioną skargę, wskazując że od dwóch lat organ nie podjął w sprawie jakichkolwiek działań zmierzających do rozpoznania złożonego wniosku. W dniu 19 listopada 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju złożył do akt sprawy odpis decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska nr [...] z dnia [...] czerwca 1974 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...] maja 1973 r. w zakresie jej pkt 6 i 7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm – powoływana dalej jako "ppsa"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a ppsa. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu, w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności, czy przewlekłości organu administracji publicznej, staje się bezprzedmiotowe. Stąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 zdanie pierwsze ppsa, tj. w przypadku uznania zasadności skargi - zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wynika z akt sprawy Minister Infrastruktury i Rozwoju w dniu [...] listopada 2014 r. wydał decyzję Nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska nr [...] z dnia [...] czerwca 1974 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej w W nr [..] z dnia [...] maja 1973 r, w zakresie jej pkt 6 i 7. Zdaniem Sądu, wydanie przez Ministra ww. decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku złożonego w dniu 16 lutego 2005 r. Oczywiste jest bowiem, że organ załatwił sprawę, co oznacza brak bezczynności. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe, dlatego w tym zakresie zostało umorzone (pkt 2 sentencji wyroku). W tym miejscu wskazać należy, że wydanie przez organ decyzji nie zwalnia jednak Sądu od orzekania, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce, a jeśli tak to czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013r., I OSK 797/13). Użycie bowiem w zdaniu drugim ww. art. 149 § 1 ppsa, zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, zdaniem Sądu, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą wynika, że w prowadzonym postępowaniu Minister nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Stosownie bowiem do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W przedmiotowej sprawie organ wprawdzie podejmował czynności mające na celu zakończenie postępowania, jednakże nie można przyjąć, że działał on w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz na bieżąco prowadził sprawę. Podkreślić należy, że od dnia złożenia wniosku w lutym 2005 r. do dnia jego rozpoznania upłynęło prawie 10 lat, gdyż dopiero w dniu [...] listopada 2014 r. organ wydał decyzję stwierdzającą nieważność z dnia [...] czerwca 1974 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...]maja 1973 r. Wprawdzie w okresie pomiędzy [...] grudnia 2009 r. a dniem [...] października 2011 r. postępowanie administracyjne było zwieszone i terminy w tym czasie nie biegły, nie mniej jednak nie zmienia to faktu, że ostatnia czynność podjęta przez Ministra w sprawie miała miejsce dwa lata temu, kiedy to w dniu 27 września 2012 r. to organ wystąpił do Sądu Rejonowego [..] o przesłanie wskazanych w piśmie aktów notarialnych. Ponadto zdaniem Sądu organ nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 36 k.p.a. i w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, nie powiadamiał o tym fakcie strony. Zrobił to jedynie dwukrotnie (pisma z dnia 20 kwietnia 2009 r. i 30 marca 2012 r.), wskazując przy tym daty, z których wynikało, że góry zakładał możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. W ocenie Sądu praktyki takie są niedopuszalne. Organ wyznaczający na podstawie art. 36 kpa, nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisem art. 12 i 35 kpa, a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 kpa, nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Wobec powyższego mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 kpa oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 kpa. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1, art. 161 § 1 pkt 3 ppsa orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.