I SAB/Wa 477/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lipca 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M.P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] listopada 2019 r. M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. nr hip.[...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako "dekret [...]". Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu [...] lipca 1948 r. do Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek kuratorów nieobecnego M. G. i M. G. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip.[...]. Wniosek ten został rozpatrzony odmownie orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] października 1950 r. nr [...]. Od powyższego orzeczenia odwołanie nie zostało złożone. Następnie Minister Infrastruktury i Rozwoju - po rozpoznaniu wniosku D. L. i innych o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia - decyzją z [...] września 2015 r. stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1950 r. nr [...]. W związku z powyższym pozostaje do rozpatrzenia wniosek dawnych współwłaścicieli nieruchomości o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip.[...]. Pismem z [...] marca 2017 r. M. P. zwrócił się do Prezydenta [...] o rozpoznanie wniosku dekretowego z [...] lipca 1948 r. - podnosząc, że wniosek został złożony w terminie i ustalony jest krąg stron niniejszego postępowania. Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] kwietnia 2018 r. - po pozytywnym rozpoznaniu wniosku M. P. o wznowienie ww. postępowania - stwierdził, że powyższa decyzja z [...] września 2015 r. stwierdzająca nieważność orzeczenia z [...] października 1950 r., wydana została z naruszeniem prawa, jednak nie uchyla jej z uwagi na fakt, iż w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Ponieważ Prezydent [...] nie wydał decyzji, dlatego też wnioskodawca kolejnymi pismami z [...] kwietnia 2018 r., [...] lipca 2018 r., [...] sierpnia 2018 r., [...] listopada 2018 r., [...] grudnia 2018 r., [...] stycznia 2019 r., [...] marca 2019 r. i [...] kwietnia 2019 r. zwracał się do organu o rozpoznanie wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego złożonego w trybie art.7 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], dotyczącego gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...] i wydanie decyzji merytorycznej odmawiającej przyznania prawa do tej nieruchomości. Podnosił, że przedmiotowa nieruchomość stanowi aktualnie pas drogi publicznej kategorii powiatowej - al. [...], nie jest zatem możliwe przyznanie następcom prawnym byłych właścicieli prawa użytkowania wieczystego do tej działki. Następnie wnioskodawca pismem z [...] kwietnia 2018 r. (data prezentaty) - działając na podstawie art. 37 kpa - wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego gruntu do nieruchomości [...] przy ul. [...]. Ponieważ przedmiotowy grunt jest własnością Skarbu Państwa - dlatego też Kolegium przekazało powyższe zażalenie do Wojewody [...] - jako organu właściwego do rozpoznania tego zażalenia. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z [...] marca 2019 r., nr [...], wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy do czterech miesięcy od dnia otrzymania niniejszego postanowienia wraz z aktami sprawy. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie przedmiotowej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Podniósł, że stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wojewoda dodał, iż z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Prezydent [...] nie rozpoznał wniosku skarżącego z [...] marca 2017 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] przy ul. [...], nie ustosunkował się też do pisma strony z [...] kwietnia 2018 r. oraz nie wypełnił obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 36 kpa - nie wyznaczył dodatkowego terminu załatwienia sprawy z podaniem przyczyn zwłoki w jej rozpatrzeniu. Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał, iż na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa - a zatem zachodzi konieczność wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia tej sprawy. Akta sprawy wraz z postanowieniem Wojewody [...] wpłynęły do organu w dniu [...] kwietnia 2019 r. - zatem wyznaczony czteromiesięczny termin upłynął w dniu [...] sierpnia 2019 r. Pismem z [...] maja 2019 r. Prezydent [...] poinformował M. P., że zostało zlecone uprawnionemu geodecie wykonanie rozliczenia geodezyjnego przedmiotowej nieruchomości hipotecznej w obecnych działkach ewidencyjnych a postępowanie zostanie zakończone w terminie 30 dni od zebrania całości materiału dowodowego, zaś planowany termin zakończenia postępowania to 31 lipca 2019 r. Kolejnym pismem z [...] grudnia 2019 r. Prezydent [...] powiadomił o planowanym terminie zakończenia postępowania na 31 marca 2020 r. Wcześniej jeszcze w dniu [...] listopada M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. nr hip.[...] - zarzucając mu przewlekłe prowadzenie niniejszego postępowania poprzez naruszenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym i nie podejmowanie żadnych działań w celu wydania decyzji. Skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji w terminie jednego miesiąca; 2. stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że prowadzone jest postępowanie administracyjne na podstawie złożonego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip.[...]. Wyjaśnił, iż stosując się do procedury postępowania, zlecone zostało uprawnionemu geodecie wykonanie rozliczenia geodezyjnego przedmiotowej nieruchomości w obecnych działkach ewidencyjnych. O fakcie tym skarżący był poinformowany pismem z [...] maja 2019 r. Równocześnie, zgodnie z art. 36 kpa, wyznaczony został termin zakończenia postępowania na 31 lipca 2019 r. W dniu [...] grudnia 2019 r. - w związku z przedłużającymi się pracami geodezyjnymi - skarżący został powiadomiony o wyznaczeniu planowanego zakończenia postępowania na 31 marca 2020 r. Do dnia 27 lutego 2020 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej p.p.s.a. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, iż zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem - jak wynika z akt sprawy - wniosek z [...] lipca 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] - nie został dotychczas rozpoznany. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wskazanego wniosku Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa - gdyż Prezydent [...] nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa. Przy czym Sąd miał na względzie okoliczność, iż wniosek dekretowy został już rozpoznany odmownie decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] października 1950 r. - jednakże Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] września 2015 r. stwierdził nieważność ww. orzeczenia. W związku z powyższym, po zwrocie akt można było przystąpić już do rozpoznania wniosku dekretowego byłych właścicieli z [...] lipca 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], który został ponowiony przez skarżącego pismem z [...] marca 2017 r. W rozpoznaniu tego wniosku nie stał też na przeszkodzie fakt wydania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju decyzji z [...] kwietnia 2018 r. Art. 149 p.p.s.a. nie wskazuje kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny, określając organowi termin do wykonania wyroku. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin dwóch miesięcy na rozpoznanie wniosku dekretowego z [...] lipca 1948 r. będzie adekwatny i realny, tym bardziej, iż skarżący wnosi o wydanie decyzji odmownej. Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i §1a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1