I SAB/Wa 478/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku J. K. i E. K.-N. z 4 sierpnia 2011 r. w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy ulicy [...] w W. - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego Jerzego Kuligowskiego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. K., działający w imieniu własnym oraz w imieniu siostry E. K.-N., oboje jako spadkobiercy S. K., wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2011 r. zwrócił się do Wojewody [...] o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], opisaną w księdze wieczystej pod nazwą. "[...]", stanowiącą dawną własność S. K., która została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy Wojewoda [...] zawiadomieniem z dnia 5 sierpnia 2011 r. przekazał przedmiotowy wniosek Prezydentowi [...] do rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Pismem z dnia 1 października 2014 r. J. K. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w związku z niezałatwieniem przez organ sprawy w terminie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Samorządowe Kolegium pismem z dnia 15 października 2014 r., na podstawie art. 65 § 1 kpa, przekazało zażalenie J. K. według właściwości do rozpatrzenia Wojewodzie [...]. Po jego rozpatrzeniu Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] uznał zażalenie za zasadne i wyznaczył organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący 3 miesiące od dnia otrzymania postanowienia, czyli do dnia 3 marca 2015 r. Pismem z dnia 6 maja 2015 r. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość. Skarżący podał, że organ, wbrew nałożonemu postanowieniem Wojewody zobowiązaniu, nie wydał merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Nie poinformował go ponadto o niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania w dodatkowym jednomiesięcznym terminie przedmiotowego wniosku oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że w toku postępowania organ podjął szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Zwrócić również należy uwagę, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowo ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek skarżącego z dnia 4 sierpnia 2011 r. o przyznanie odszkodowania, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], która została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) nie został dotychczas rozpoznany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę (czyli podejmowanie przez organ szeregu czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej) nie znajdują żadnego potwierdzenia w nadesłanych aktach sprawy. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to tak długa, w stosunku do terminów wynikających z art. 35 kpa, zwłoka organu w załatwieniu przedmiotowej nie jest usprawiedliwiona. Z akt sprawy wynika, że do dnia rozpoznania skargi sprawa odszkodowania nie została zakończona. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ I instancji dopuścił się zarzucanej bezczynności, co skutkuje koniecznością zobowiązania go przez Sąd do rozpoznania wniosku skarżących w zakreślonym terminie. Stosownie do art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rozpatrując niniejszą skargę Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Zważywszy bowiem, że aktach sprawy przez okres ponad 3 lat jej rozpatrywania poza 4 pismami organu: - dwóch z dnia 3 listopada 2011 r. skierowanymi do Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatury Dzielnicy [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości (których do dnia rozpatrzenia skargi brak w aktach sprawy) oraz informacji z ewidencji gruntów i mapy z granicami aktualnych działek ewidencyjnych i granicami nieruchomości hipotecznych przedmiotowej nieruchomości (które zostały nadesłane przy piśmie z dnia 23 listopada 2011 r.) oraz - dwóch pism organu z dnia 19 listopada 2014 r. do: Archiwum Państwowego w [...] (na które odpowiedz wpłynęła do organu w dniu 20 stycznia 2015 r.) i ponownie do Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatury Dzielnicy [...] (na które odpowiedz wpłynęła do organu w dniu 4 lutego 2015 r.) brak jest jakichkolwiek dowodów na, jak to stwierdził w odpowiedzi na skargę Prezydent [...], podejmowanie przez organ "szeregu czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej", Sąd stanął na stanowisku, że zaistniała w sprawie bezczynność ma charakter rażącego naruszenia prawa. Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, wskazują w sposób jednoznaczny, że brak rozstrzygnięcia sprawy w terminach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzją merytoryczną jest wynikiem nieuzasadnionego niepodejmowania przez Prezydenta [...] praktycznie jakichkolwiek działań zmierzających do zebrania w sprawie (i rozpatrzenia) niezbędnego materiału dowodowego. Z tych też względów Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 8, 12, 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 kpa. Powołany powyżej art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, że w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien jednak, biorąc pod uwagę całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. W tej sytuacji Sąd uznał, że termin trzech miesięcy jest okresem wystarczającym, aby organ zakończył prowadzone postępowanie administracyjne. W tym czasie organ powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) i odpowiednio do dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w wyznaczonym przez Sąd terminie. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.