I SAB/Wa 479/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.Z. i T.Z. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. solidarnie na rzecz skarżących K.Z. i T.Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi oraz po 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. UZSADNIENIE Skargą skierowaną do tutejszego sądu K. Z. i T. Z. wnieśli o zobowiązanie Prezydenta W. do wydania w określonym przez Sąd terminie decyzji w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], oznaczonej nr hip. [...], która przeszła na własność Skarbu Państwa na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) w związku z naruszeniem przez organ art. 35 w zw. z art. 37 § 2 kpa, poprzez niezakończenie postępowania w terminie prawem przewidzianym. Ponadto wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 pkt. 2 Ppsa, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wyjaśnili, że w dniu [...] stycznia 2004 roku złożyli do Prezydenta W. wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ulicy [...], nr hip. [...] o pow. [...] m2, na zasadzie przewidzianej w art. 215 ust 2 u.g.n. Do dnia wniesienia skargi organ nie wydał decyzji merytorycznej, czym naruszył art. 35 § 1 i 3 Kpa. Wskazali , że na rozstrzygnięcie w/w sprawy oczekują już osiem lat. Wprawdzie decyzją z dnia [...] listopada 2006 roku Prezydent W. odmówił im przyznania odszkodowania, jednakże Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku, uchylił decyzję Prezydenta W. w całości i przekazał ją do ponownego rozpoznania. Od dnia otrzymania powyższej decyzji z dn. [...].07.2008r. i zwrotu akt sprawy organowi I instancji ponownie rozpoczęły bieg terminy wynikające z art. 35 K.p.a. dot. obowiązku załatwienia sprawy odszkodowania w terminie miesiąca, a w przypadku szczególnie skomplikowanej sprawy w terminie dwóch miesięcy. Jednak w powyższym terminie nie doszło do rozstrzygnięcia sprawy. Organ I instancji podczas gromadzenia materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie wystąpił pismem z dnia [...].12.2008r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. w Dzielnicy [...] o udzielenie informacji jaki jest sposób aktualnego wykorzystania ww. gruntu, do Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu W. pismem z dn. [...].01.2009r. i z dn. [...].03.2009r. o udzielenie informacji czy nieruchomość przedmiotowa mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne w dniu wejścia w życie w. wym. dekretu z dn. 26.10.1945r. Następnie pismem z dnia [...].08.2009r. organ rozpatrujący sprawę wystąpił do Wojewódzkiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków Województwa [...] o precyzyjne określenie terminu rozpoczęcia i zakończenia inwestycji związanej z powojenną odbudową parku [...] połączonego ze skwerem [...] oraz terenami dawnych glinianek, które zaprojektowano w 1958r. jako park miejski nadając całości nazwę [...]. Wystąpił także pismem z dnia [...].04.20l0r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego o wydanie kopii dokumentów dotyczących powojennego zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Organ I instancji poinformował ponadto strony o zwłoce w załatwieniu sprawy i wyznaczył nowy termin jej zakończenia- do końca lutego 2012r. Z uwagi na złożony charakter postępowania oraz trudności w ustaleniu jednej z przesłanek wynikających z art. 215 ugn. zlecono wykonanie opracowania geodezyjnego określającego w jakiej dacie przedmiotowa nieruchomość została przejęta pod park "[...]". W wyznaczonym przez Prezydenta W. terminie nie doszło do zakończenia prowadzonego postępowania o przyznanie odszkodowania i nie została wydana decyzja odszkodowawcza. W związku z powyższym, pismem z dnia [...] kwietnia 2012 roku, skarżący wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r, nr sprawy [...] Wojewoda [...] uznał przedmiotowe zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia przedmiotowego postanowienia. W uzasadnieniu podkreślił przede wszystkim , że organ nie poinformował stron postępowania o zwłoce w załatwieniu sprawy i nie wyznaczył następnego terminu jej załatwienia. Dopiero po tym jak wnioskodawcy złożyli do Wojewody [...] przedmiotowe zażalenie na niezałatwienie w terminie powyższej sprawy, organ prowadzący sprawę pismem z dnia [...] kwietnia 2012r, powiadomił skarżących o przyczynach zwłoki komunikując jednocześnie, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone po zebraniu i przeanalizowaniu kompletnego materiału dowodowego i wskazał nowy termin załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji do końca lipca 2012r. Ostatecznie Wojewoda uznał zażalenie za uzasadnione oraz wyznaczył organowi pierwszej instancji termin dwumiesięczny na jej zakończenie - z uwagi na konieczność zebrania materiału dowodowego, dokładnego rozpatrzenia sprawy i ewentualnie konieczność zlecenia sporządzenia operatu szacunkowego dot. przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie Wojewoda [...] stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślił jednak , że gdyby opisany wyżej stan przedłużał się i organ pierwszej instancji nie podejmował działań ukierunkowanych na merytoryczne rozstrzygnięcie wówczas dojdzie od rażącego naruszenia prawa. Od tego czasu organ pierwszej instancji nie wydał decyzji w przedmiotowej sprawie, w związku z powyższym należy uznać, że powtórne postępowanie toczy się już prawie cztery lata. Prezydent W. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – powoływana dalej jako "ppsa"). Stosownie zaś do treści art. 119 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270.).– dalej ppsa - Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni – sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą wynika co prawda, iż od dnia wystąpienia przez skarżących z wnioskiem o przyznanie odszkodowania za omawianą nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Występowano do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania. Jednakże – co wymaga podkreślenia – działania te podejmowane były chaotycznie, w dużych odstępach czasu, w sposób, który ewidentnie nie prowadził do sprawnego zakończenia sprawy. Po zwrocie akt od Wojewody [...] wraz z postanowieniem wyznaczającym dodatkowy termin załatwienia sprawy, organ nie podjął natomiast żadnych czynności. Dopiero po złożeniu skargi do Sądu w dniu 5 listopada 2012 r. wystosował pismo do pełnomocnika strony informując, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia 31 marca 2013 r. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Oczywiste jest, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Przy czym zaznaczyć trzeba, że bezczynności organu - w ocenie Sądu - w żaden sposób nie usprawiedliwiają podnoszone w odpowiedzi na skargę oraz we wcześniejszych pismach organu, okoliczności dotyczące złożonego charakteru postępowania i dużej ilości spraw z zakresu odszkodowań. Zauważyć trzeba, że wyznaczone kolejne terminy rozpoznania sprawy nie zostały przez organ zachowane a do dnia rozprawy przedmiotowa sprawa nie została załatwiona. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wobec faktu, iż wniosek o odszkodowanie jest rozpoznawany przez Prezydenta W. od 8 lat (4 lata od uchylenia decyzji wydanej w I instancji) , a organ wyznacza kolejne terminy wydania decyzji , których następnie nie dotrzymuje , jego bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Pogląd ten odzwierciedla ponadto stanowisko Wojewody [...] wyrażone w omawianym wyżej postanowieniu tego organu , który zaznaczył , że chociaż niezałatwienie sprawy w terminie nie miało jego zdaniem miejsca z rażącym naruszeniem prawa, to gdyby jednak opisany wyżej stan przedłużał się i organ pierwszej instancji nie podejmował działań ukierunkowanych na merytoryczne rozstrzygnięcie wówczas dojdzie od rażącego naruszenia prawa. Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji