I SAB/Wa 487/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2013 r. sprawy ze skargi A. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku dotyczącego ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że przewlekłość Prezydenta [...] w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia 25 września 2012 r. A. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. wyznaczył Prezydentowi W. trzymiesięczny termin na rozstrzygnięcie sprawy. Pomimo upływu przeszło 5 miesięcy od wydania postanowienia decyzja nie została wydana. Skarżąca uznała, że w sprawie bez wątpienia doszło do przewlekłości postępowania. Wniosek z dnia 30 czerwca 2010 r. jest wnioskiem o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, ale zmierzającym do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej z dnia [...] października 1948 r. Orzeczeniem z dnia [...] marca 1972 r. odmówiono poprzednikom prawnym skarżącej przyznania prawa własności czasowej jedynie do 300 m² nieruchomości, decyzja ta została zaskarżona. Dnia 8 września 2008 r. został skierowany kolejny wniosek do SKO o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 1972 r. Jednakże, skarżąca podkreśliła, że wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej co do pozostałej części nieruchomości, tj. co do ponad 4000 m² do dnia dzisiejszego nie został rozpoznany. Skarżąca stwierdziła również, iż działania podejmowane przez urząd są opieszałe. Dopiero pismem z dnia 23 marca 2012 r. poinformowano ją, że konieczne jest określenie dokładnego położenia nieruchomości. Kompletowanie tak istotnych informacji prawie dwa lata po wszczęciu postępowania świadczy o tym, iż organ nie podjął dotychczas właściwie żadnych działań mających na celu zakończenie sprawy. Odpowiadając na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że byli właściciele złożyli w dniu [...] października 1948 r. wniosek o przyznanie do przedmiotowego terenu prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Decyzją z dnia [...] marca 1972 r. odmówiono dawnym właścicielom przyznania prawa użytkowania wieczystego do części gruntu przy ul. [...] o pow. 300 m² przeznaczonego pod budowę ulicy. W odniesieniu do pozostałej części przedmiotowej nieruchomości wniosek dekretowy nie został rozpatrzony do dnia dzisiejszego. Organ podniósł, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące ją do zwrotu. Ponadto wskazał, iż strony zostały poinformowane o niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym przez Wojewodę [...], oraz że ze względu na konieczność zebrania dodatkowej dokumentacji decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia 31 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 i 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a tej ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, a sąd, oceniając czy organ pozostaje w bezczynności lub czy przewlekle prowadzi postępowanie, bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi. Realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z dnia 30 czerwca 2010 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul [...]. Wskazać należy, że z art. 35 § 1 i 2 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Ponadto art. 36 § 1 i 2 kpa wymagają, aby o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Zdaniem Sądu, organ przewlekle prowadzi postępowanie nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego; organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie zgodnie z obowiązkami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to oznacza, że organ jest bezczynny lub postępowanie administracyjne prowadzone jest przewlekle. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Po wpłynięciu do organu wniosku A. B. z dnia [...] czerwca 2010 r. po stronie organu powstał wynikający z art. 104 § 1 kpa, obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 kpa. Jednakże Prezydent W. do dnia wyrokowania przez Sąd, pomimo wyznaczenia przez Wojewodę [...] dodatkowego terminu załatwienia sprawy, wniosku z dnia 30 czerwca 2010 r. nie rozpoznał, przekraczając w ten sposób wszystkie terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach kpa. Jedynymi czynnościami podejmowanymi w sprawie przez organ, jeszcze przed wniesieniem skargi ale już po wniesieniu pismem z dnia 7 listopada 2011 r. zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta W. było poinformowanie skarżącej pismem z dnia 23 marca 2012 r. o konieczności określenia dokładnego położenia nieruchomości oraz zwrócenie się przez organ pismem z dnia 26 marca 2012 r. do Archiwum Państwowego W. o przesłanie wskazanych w tym piśmie dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Natomiast już po wydaniu przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] uznającego zażalenie za uzasadnione i wyznaczeniem Prezydentowi terminu na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie – Prezydent W. pismem z dnia 2 listopada 2012 r. skierowanym do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. zwrócił się o przesłanie wypisu z kartoteki budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości. Ponadto pismem z dnia 2 listopada 2012 r. Prezydent poinformował strony niniejszego postępowania, że ze względu na konieczność zebrania dodatkowej dokumentacji oraz dużą ilość spraw nie było możliwe rozpatrzenie złożonego w dniu 8 października 1948 r. wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego terenu w terminie określonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2012 r. Jednocześnie organ poinformował, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone do dnia 31 stycznia 2013 r. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji podejmował opieszale czynności, które w zasadzie pozorowały tylko pracę organu. Zdaniem Sądu, Prezydent W. naruszył w szczególności podstawowe zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7, 8, 9, 12 kpa, jak również terminy załatwiania spraw administracyjnych określone w art. 35 oraz 36 kpa, a przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nosi cechy rażącego naruszenia prawa, bowiem organ nie tylko sprawy nie załatwił w żadnym ze wskazanych ustawą terminów, czy w dodatkowym terminie zakreślonym przez Wojewodę [...], ale również nie podejmował stosownych czynności umożliwiających załatwienie sprawy. Oznacza to, że Prezydent W. pozostawał w przewlekłości, a przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ nie podjął żadnych konkretnych, realnych i skutecznych prób zakończenia postępowania w sprawie w ustawowym terminie i zignorował wszelkie terminy załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu, stwierdzenie organu zawarte w odpowiedzi na skargę, iż w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej - nie usprawiedliwia przewlekłości organu w prowadzeniu postępowania, bowiem art. 35 § 3 kpa stanowi jednoznacznie, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, a niniejsza sprawa tego bez wątpienia wymaga, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.