I SAB/Wa 488/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2016 r. sprawy ze skargi J. B. i M. M. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku J. B. i M. M. z dnia [...] maja 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną W . przy ulicy [...] o pow. [...] m2 - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz J.. B. i M. M. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. B. i M. M. wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną hip. "[...]" nr [...] o pow. [...] m2. W skardze zarzucono organowi przekroczenie terminów załatwienia sprawy, mimo że postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenia za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący trzy miesiące od daty doręczenie postanowienia. Prezydent W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że pełnomocnik poinformowany został, że w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], została już wydana decyzja, która znajduje się w obrocie prawnym i ponowne rozpatrzenie sprawy jest niemożliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Prezydenta W. mająca mieć miejsce przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. dalej ugn), odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. "[...]" nr [...] o pow. [...] m2. Bezczynność organu zachodzi zaś wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności te będą miały natomiast znaczenie podczas oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.), czy też nie. Zgodnie natomiast z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że złożony przez J. B. i M. M. wniosek z dnia 25 maja 2015 r. do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia nie został przez organ rozpoznany. Za rozpoznanie tego wniosku nie można bowiem uznać pisma z dnia 4 maja 2016 r. skierowanego do pełnomocnika stron. Okolicznością bezsporną jest to, że w obiegu prawnym znajdują się decyzje: z dnia [...] czerwca 1970 r. Kierownika Wydziału Prezydium Rady Narodowej W. o ustaleniu na rzecz M. M. (poprzedniczce prawnej skarżących) odszkodowania za zabudowania i rośliny znajdujące się na nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oraz z dnia [...] sierpnia 1972 r. Prezydium Rady Narodowej W. o ustaleniu na rzecz M. M. odszkodowania z ww. nieruchomość w ten sposób, że przyznano ww. zamienną działkę [...] oraz ustalono odszkodowanie stanowiące różnicę miedzy wartością działki zamiennej a działki wywłaszczonej. Te okoliczności nie zwalniają jednak organu od rozpoznania złożonego w dniu 25 maja 2015 r. wniosku w formie przewidzianej przez przepisy Kpa. Te okoliczności -zdaniem sądu-wskazują, że wystąpiły przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną hip. "[...]" nr [...] o pow. [...] m2. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia opisanego wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczając taki termin załatwienia sprawy Sąd miał na względzie to, że w sprawie może zaistnieć ewentualnie konieczność sporządzenia opinii geodezyjnej, do której strony mogą zgłaszać zastrzeżenia. Z tego względu terminem w jakim możliwe jest realne jego zakończenie bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał i obligatoryjność przeprowadzenia ww. dowodu (w przypadku decyzji pozytywnej) - jest termin trzech miesięcy, od daty zwrotu akt do organu wraz z prawomocnym wyrokiem. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Również stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie ma usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność organu miała charakter rażący. Stwierdzenie, czy bezczynność organu miała charakter rażący, stanowić musi wynik oceny sądowej, nawiązującej do okoliczności sprawy. Zważywszy na charakter niniejszej sprawy, która z uwagi na swój historyczny charakter związany z wcześniejszymi decyzjami z lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku, dotyczącymi ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oraz trwającym postepowaniem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 1972 r. Prezydium Rady Narodowej W., Sąd doszedł do przekonania, że zaistniała w sprawie bezczynność obecnie nie ma jeszcze charakteru rażącego naruszenia prawa. Niezależnie od historycznego aspektu sprawy, Sądowi także z urzędu znana jest okoliczność dotycząca znacznej ilości tego typu spraw rozpoznawanych przed Prezydentem W. oraz trudności budżetowe miasta i konieczność pozyskania dodatkowych źródeł finansowania odszkodowań za utracone grunty [...], co z klei wymagało m.in. podjęcia przez prawodawcę (a więc podmiot niezależny od organu pozostającego w zwłoce) stosowanych działań legislacyjnych, które to działania obejmowały zmianę z dniem 1 stycznia 2014 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. – o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz.U. z 2013 r., poz. 216), w efekcie której dopiero W. uzyskało możliwość pozyskania z Funduszu Reprywatyzacji dotacji celowej na ww. odszkodowania (vide art. 69 f ww. ustawy). Te wszystkie okoliczności niewątpliwie rzutowały na okres załatwiania sprawy. Z rażącym zaś naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, kwalifikujących bezczynność organu jako rażącą w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a., mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby zwłoka w załatwieniu sprawy, była przede wszystkim efektem intencjonalnego i nacechowanego "złą wolą" lekceważenia przez organ norm postępowania, przy jednoczesnym zaistnieniu obiektywnie weryfikowalnych przeszkód umożliwiających jego zakończenie w kodeksowym terminie. Skoro zatem zaistniała bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, brak jest wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do wymierzenia z tego tytułu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. organowi grzywny oraz zasądzenie na rzecz skarżących sumy pieniężnej, w określonej przez Sąd wysokości. Sankcje te są bowiem dodatkowymi środkami o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które w ocenie Sądu powinny być stosowanym w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. A więc tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez ich zastosowanie (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z tego względu w powyższym zakresie skarga podlegać musiała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Na podstawie zaś art. 151 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie 3 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa.