I SAB/Wa 49/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. R. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa postanawia: odrzucić skargę. K. R. (dalej jako "skarżąca") pismem z 5 lutego 2025 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Sprawiedliwości (dalej jako "organ" lub "Minister") w przedmiocie rozpatrzenia jej pisma z 19 września 2024 r. dotyczącego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie i wskazał, że pismo skarżącej otrzymał w dniu 30 września 2024 r. i niezwłocznie, tj. w dniu 30 października 2024 r. przekazał do Prokuratury Krajowej, o czym powiadomił skarżącą. Organ zauważył, że korespondencja skarżącej rozpatrywana była w trybie przepisów działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako "K.p.a." Działalność natomiast organów regulowana przepisami ww. działu, zarówno co do merytorycznej poprawności, jak i terminowości załatwienia skarg i wniosków nie podlega kontroli sądów administracyjnych, bowiem sprawy te nie zostały wymienione w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." W związku z tym także ewentualna bezczynność organu w załatwieniu w ww. trybie skarg i wniosków nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Niezależnie jednak od tego, organ rozpoznał korespondencję skarżącej z 19 września 2024 r., powiadamiając o nadaniu biegu wniesionemu przez nią zawiadomieniu. Minister nie jest bowiem organem właściwym do rozpatrzenia zarzutów skarżącej sformułowanych w nadesłanych przez nią pismach, określonych jako zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Nie jest organem uprawnionym do ścigania przestępstw. Uprawnienia takie mają organy ścigania, w tym policja i prokuratura, a w konsekwencji pismo skarżącej przekazano zgodnie z właściwością do Prokuratury Krajowej, bowiem to ona na podstawie art. 17 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze (Dz.U. z 2024 r. poz. 390) zapewnia obsługę Prokuratora Generalnego, którym jest Minister. Sąd pismem z 20 marca 2025 r., w wykonaniu zarządzenia z 14 marca 2025 r., wezwał skarżącą do wskazania, czy przed wniesieniem skargi występowała do organu z ponagleniem w trybie art. 37 § 1 K.p.a., a jeśli tak – o nadesłanie odpisu tego ponaglenia, w terminie 7 dni pod rygorem uznania, że ponaglenia nie złożyła. Powyższe wezwanie doręczono skarżącej w dniu 26 marca 2025 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k-19 akt sądowych), jednak nie udzielono na nie odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Artykuł 37 § 1 K.p.a. stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Zgodnie natomiast z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (...). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W przypadku, gdy stronie przysługuje prawo wniesienia jednego z tych środków, wniesienie skargi do sądu administracyjnego jest niedopuszczalne. Stosownie zaś do art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z akt sprawy nie wynika natomiast, by skarżąca wystąpiła – w trybie art. 37 § 1 K.p.a. – z ponagleniem do załatwienia przez organ sprawy. Nie nadesłała też jego odpisu, mimo wezwania Sądu doręczonego skarżącej w dniu 26 marca 2025 r. Już z tej tylko przyczyny skarga wniesiona w niniejszej sprawie była niedopuszczalna. Zauważyć ponadto należy, że kognicja sądów administracyjnych określona została w art. 3 § 2 p.p.s.a., który zawiera szczegółowy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Z treści ww. przepisu wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia i akty w nim wymienione (pkt 1-7) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, jak również na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 8-9). W ocenie Sądu złożona skarga na bezczynność Ministra w przedmiocie rozpatrzenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstw nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 1 § 2 i art. 2 w zw. z art. 3 § 1 ustawy - Prawo o prokuraturze Prokurator Generalny jest naczelnym organem prokuratury. Urząd Prokuratora Generalnego sprawuje Minister Sprawiedliwości. Prokuratur Generalny wykonuje zadania w zakresie ścigania przestępstw oraz stoi na straży praworządności, przez: 1) prowadzenie lub nadzorowanie postępowania przygotowawczego w sprawach karnych oraz sprawowanie funkcji oskarżyciela publicznego przed sądami; 2) wytaczanie powództw w sprawach cywilnych oraz składanie wniosków i udział w postępowaniu sądowym w sprawach cywilnych, z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, jeżeli tego wymaga ochrona praworządności, interesu społecznego, własności lub praw obywateli; 3) podejmowanie środków przewidzianych prawem, zmierzających do prawidłowego i jednolitego stosowania prawa w postępowaniu sądowym, administracyjnym, w sprawach o wykroczenia oraz w innych postępowaniach przewidzianych przez ustawę; 4) sprawowanie nadzoru nad wykonywaniem postanowień o tymczasowym aresztowaniu oraz innych decyzji o pozbawieniu wolności; 5) prowadzenie badań w zakresie problematyki przestępczości oraz jej zwalczania i zapobiegania oraz współpracę z podmiotami, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-8 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, z późn. zm.), w zakresie prowadzenia badań dotyczących problematyki przestępczości, jej zwalczania i zapobiegania oraz kontroli; 6) gromadzenie, przetwarzanie i analizowanie w systemach informatycznych danych, w tym danych osobowych, pochodzących z prowadzonych lub nadzorowanych na podstawie ustawy postępowań oraz z udziału w postępowaniu sądowym, administracyjnym, w sprawach o wykroczenia lub innych postępowaniach przewidzianych przez ustawę, przekazywanie danych i wyników analiz właściwym organom, w tym organom innego państwa, jeżeli przewiduje to ustawa lub umowa międzynarodowa ratyfikowana przez Rzeczpospolitą Polską; 7) zaskarżanie do sądu niezgodnych z prawem decyzji administracyjnych oraz udział w postępowaniu sądowym w sprawach zgodności z prawem takich decyzji; 8) koordynowanie działalności w zakresie ścigania przestępstw lub przestępstw skarbowych, prowadzonej przez inne organy państwowe; 9) współdziałanie z organami państwowymi, państwowymi jednostkami organizacyjnymi i organizacjami społecznymi w zapobieganiu przestępczości i innym naruszeniom prawa; 10) współpracę z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań ustawowych; 11) współpracę i udział w działaniach podejmowanych przez organizacje międzynarodowe lub ponadnarodowe oraz zespoły międzynarodowe, działające na podstawie umów międzynarodowych, w tym umów konstytuujących organizacje międzynarodowe, ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską; 12) opiniowanie projektów aktów normatywnych; 13) współpracę z organizacjami zrzeszającymi prokuratorów lub pracowników prokuratury, w tym współfinansowanie wspólnych projektów badawczych lub szkoleniowych; 14) podejmowanie innych czynności określonych w ustawach. Z powyższych przepisów wynika, że realizacja zadań przez Prokuratora Generalnego/Ministra Sprawiedliwości nie przybiera żadnej z form określonych w art. 3 p.p.s.a., a co za tym idzie nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Takiej kontroli nie podlega również ocena, czy Minister wykonując swoje ustawowe zadania był bezczynny. W konsekwencji, jak wskazano w odpowiedzi na skargę, pismo skarżącej załatwione zostało w trybie skargowym przez przekazanie go do Prokuratury Krajowej. Nawet jednak w sytuacji przypisania korespondencji skarżącej charakteru skargi wnoszonej w trybie przepisów Działu VIII K.p.a., zauważyć trzeba, że również czynności podejmowane w tym trybie nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Tryb skargowo-wnioskowy (art. 221 i następne K.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że niedopuszczalna jest skarga na bezczynność Ministra w rozpatrzeniu zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, albowiem rozpatrywanie zawiadomień o popełnieniu przestępstw oraz sposób procedowania w tym zakresie nie jest objęte kontrolą sądów administracyjnych. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i pkt 6 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.