I SAB/Wa 501/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. H. i E. H. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpoznania wniosku M. H. i E. H. z dnia 26 stycznia 2009 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących M. H. i E. H. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. H. i E. H., pismem z dnia 25 listopada 2011 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 26 stycznia 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...]-część i [...]- część z obrębu [...], dla którego prowadzona była księga wieczysta pod nazwą "Nieruchomość w [...] pod nr [...]". Skarżący zarzucili Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] naruszenie art. 36 § 1 kpa w związku z art. 35 § 1 i § 3 kpa w związku z art. 12 kpa, polegające na braku podejmowania jakichkolwiek działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku z dnia 26 stycznia 2009 r. i wnieśli o wyznaczenie organowi niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem. Jednocześnie, na wypadek gdyby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie zastosowało się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniesiono o wymierzenie stosownej grzywny i rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi i załączonych dokumentów. W uzasadnieniu skargi przedstawiono przebieg postępowania podkreślając, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2006 r. wniesiony został pismem z dnia 26 stycznia 2009 r. oraz że pismem dnia 5 sierpnia 2009 r. wezwano organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na braku rozpoznania wniosku oraz o wyznaczenie nowego terminu rozpoznania sprawy. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 27 sierpnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] poinformowało skarżących, że na podstawie analizy otrzymanych w dniu 20 sierpnia 2009 r. akt własnościowych nieruchomości ustalono, iż są one niekompletne oraz że w chwili obecnej prowadzone jest postępowanie mające na celu ustalenie stron postępowania. Skarżący zaznaczyli, że od dnia 27 sierpnia 2009 r. do chwili obecnej organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji. W szczególności organ nie wyznaczył dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Na poparcie podnoszonych twierdzeń przytoczone zostało stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące bezczynności organu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o umorzenie postępowania sądowego lub o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie konieczne było ustalenie stron postępowania. Ze względu na brak danych w zakresie właścicieli wyodrębnionych w budynku przy ul. [...] lokali, zwrócono się do Prezydenta [...] o udostępnienie wypisu z rejestru gruntów i budynków. Stosowny wypis przekazany został w dniu 25 czerwca 2010 r. Wskazano przy tym, że ujawnione w wypisie dane nie są kompletne, bowiem na ujawnienie oczekują akty notarialne dwóch lokali. Ponowne informacje w tym zakresie przekazano w dniu 12 stycznia 2011 r. wskazując jednocześnie, że na ujawnienie oczekuje kolejny akt notarialny dotyczący kolejnego lokalu (nr [...]). Informacja dotycząca przedmiotowego lokalu przekazana została dopiero w dniu 15 grudnia 2011 r., już po wpłynięciu skargi na bezczynność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaznaczyło ponadto, że już po wszczęciu postępowania w sprawie otrzymało wiadomość o śmierci uczestników postępowania, na skutek czego powstała konieczność ustalenia następców prawnych zmarłych osób. W tym celu wystąpiono do Archiwum Urzędu Stanu Cywilnego w W. o przesłanie odpisów zupełnych aktów zgonu i do dnia dzisiejszego nie otrzymano odpowiedzi w tym zakresie. Zdaniem organu istnieje duże prawdopodobieństwo, że konieczne będzie zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu złożenia przez następców prawnych właścicieli lokali tytułów prawnych potwierdzających następstwo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przyznało, że przy rozpoznawaniu sprawy terminy wynikające z art. 35 kpa w związku z art. 36 kpa zostały przekroczone. Organ wykonuje jednak szereg czynności, bez których przeprowadzenia nie jest możliwe wydanie niewadliwej decyzji kończącej postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżących. Tym samym stan bezczynności w niniejszej sprawie ustał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 2 powołanej ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a pozostałe strony nie zażądają przeprowadzenia rozprawy w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie wywiązało się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że analiza dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą M. H. i E. H. wskazuje, iż od dnia wystąpienia przez skarżących z wnioskiem z dnia 26 stycznia 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] organ podejmował co prawda czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia, jednakże nie można uznać, że czynności te podejmowane były zgodnie z zasadami określonymi w powołanych wyżej przepisach kpa. W szczególności zauważyć trzeba, że wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2006 r. wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w dniu 29 stycznia 2009 r. W dniu 16 lipca 2009 r., a więc niemal pół roku po wniesieniu wniosku, organ wystąpił do Naczelnika Delegatury w [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o przesłanie akt własnościowych nieruchomości. Akta własnościowe przekazane zostały do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] przy pismach z dnia 13 sierpnia 2009 r. i 17 września 2009 r. O przesłanie stosownej informacji z rejestru gruntów i budynków w zakresie współużytkowników wieczystych nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], zwrócono się natomiast do Prezydenta [...] dopiero pismem z dnia 2 czerwca 2010 r. Z akt sprawy wynika ponadto, że informacja o konieczności wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w związku ze sprzedażą lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] zamieszczona została w piśmie Urzędu [...] z dnia 29 grudnia 2010 r. Przedmiotowe pismo wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w dniu 12 stycznia 2011 r. Prośbę o przekazanie danych dotyczących właściciela przedmiotowego lokalu nr [...] wystosowano zaś dopiero w piśmie z dnia 30 listopada 2011 r. Niemal więc przez rok organ nie podejmował w niniejszej sprawie jakichkolwiek działań. W ocenie Sądu okoliczności powyższe jednoznacznie wskazują, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] – wbrew obowiązkom określonym w powołanych wyżej przepisach kpa - nie działało w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Przeciwnie, czynności mające na celu ustalenie stron postępowania podejmowane były przez organ opieszale i nieefektywnie. Bezczynności organu w żaden sposób nie usprawiedliwiają przy tym powoływane okoliczności związane ze sprzedażą określonych lokali i koniecznością oczekiwania na informacje dotyczące zmian w ewidencji gruntów i budynków, czy też podnoszone twierdzenia dotyczące konieczności ustalenia następców prawnych zmarłych stron. Jak już wyżej wskazano po uzyskaniu informacji dotyczących sprzedaży określonych lokali (w szczególności lokalu nr [...]) organ przez wiele miesięcy nie podejmował jakichkolwiek działań mających na celu ustalenie właścicieli zbytych lokali. Nie można więc uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] na bieżąco interesowało się sprawą. Stosowne czynności w zakresie ustalenia następców prawnych zmarłych stron podjęte zaś zostały już po wniesieniu skargi na bezczynność i ograniczyły się w istocie do wystąpienia do Archiwum Urzędu Stanu Cywilnego w W. o przesłanie odpisów aktów zgonu. Podkreślić również należy, że z analizy akt sprawy wynika, iż organ nie informował skarżących o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia. Jedynym pismem skierowanym do skarżących, poza zawiadomieniem z dnia 1 grudnia 2011 r. o wszczęciu postępowania, było pismo z dnia 27 sierpnia 2009 r., którym poinformowano, że akta własnościowe nieruchomości są niekompletne oraz że prowadzone jest postępowanie mające na celu ustalenie stron postępowania. Z powyższego jednoznacznie więc wynika, że skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] jest uzasadniona. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Zgodnie zaś z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wobec nieinformowania stron o niemożności zachowania terminu i podejmowania czynności ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Na marginesie zauważyć trzeba, że z analizy akt sprawy wynika, iż skarga na bezczynność wpłynęła do organu w dniu 28 listopada 2011 r., do Sądu przekazana zaś została wraz z aktami sprawy w dniu 28 grudnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zastosowało się zatem do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.