I SAB/Wa 503/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. N., T. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 16 czerwca 2010 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] oznaczonej jako działka nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz A. N., T. S. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 16 czerwca 2010 r., (który wpłynął do organu w dniu 21czerwca 2010 r.), A. N. i T. S. reprezentowane przez radcę prawnego [...] zwróciły się do Prezydenta W. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] m², uregulowanej pierwotnie jako część osady [...]. Powyższy wniosek wpłynął w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej z dnia [...] kwietnia 1976r. znak [...] w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za przedmiotowy grunt decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...].11.2009 r. Wnioskiem z dnia 10.10.2011 r., Prezydent W. wystąpił do Ministra Infrastruktury o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. W uzasadnieniu wniosku Prezydent W. zwrócił uwagę, że organ wywłaszczeniowy decyzją z dnia [...] kwietnia 1976 roku znak [...] orzekł o wywłaszczeniu przez odjęcie prawa własności na rzecz Państwa nieruchomości o powierzchni [...] m², której właściciel był nieustalony, położonej w W. przy [...] na wniosek Wojewódzkiego Zarządu Dróg i Mostów w [...]. Po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 czerwca 2010 r. Prezydent W. decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2012 r. odmówił ustalenia, przyznania i wypłaty odszkodowania z tytułu pozbawienia prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz A. N. i T. S. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania A. N. i T. S. decyzją z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] uchylił ww. decyzję Prezydenta W. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Rozpoznając sprawę ponownie Prezydent W. pismem z dnia 30 września 2013 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego w W. [...] Wydział Cywilny z prośbą o przesłanie odpisu prawomocnego postanowienia Sądu z dnia [...].05.2013 r. sygn. akt [...] o ustanowieniu kuratora spadku po zmarłej G. L. w osobie adw. [...]. Pismem z dnia 1 października 2013 r. organ zwrócił się także do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] z prośbą o wypożyczenie akt sprawy dotyczącej ustalenia, przyznania i wypłaty odszkodowania z tytułu pozbawienia prawa własności do przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 3 października 2013 r. organ zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru W. o nadesłanie dokumentów i niezbędnych informacji dotyczących powyższej nieruchomości w kwestii ustalenia jej granic. Pismem z dnia 3 października 2013 r. organ zwrócił się także do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o informację, czy zostało wszczęte i na jakim etapie jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] oraz o wskazanie przewidywanego terminu zakończenia postępowania. W październiku i listopadzie 2013 r. do organu wpłynął odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...].05.2013 r. oraz akta sprawy przesłane przez Wojewodę [...] i odpowiedź Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. Pismem z dnia 19 listopada 2013 r. Prezydent W. wystąpił ponownie do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z prośbą o udzielenie odpowiedzi na ww. pismo z dnia 3 października 2013 r. Pismem z dnia 25 listopada 2013 r. organ poinformował wnioskodawczynie reprezentowane przez pełnomocnika, że nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. z uwagi na brak odpowiedzi Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na pismo organu z dnia 3 października 2013 r. Jednocześnie organ poinformował, że wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zostanie rozpatrzony w terminie do końca I kwartału 2014 r. Pismem z dnia 11 grudnia 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w odpowiedzi na zapytanie poinformował, że do chwili obecnej nie zostało wszczęte postępowanie, gdyż do wniosku Prezydenta W. z dnia 10 października 2011 r. nie zostały załączone jakiekolwiek dokumenty, a przeprowadzone przez organ poszukiwania niezbędnej dokumentacji nie przyniosły rezultatu. Z tego względu, przy piśmie z dnia 18 grudnia 2013 r. Prezydent W. wypożyczył zgromadzone przez siebie akta sprawy informując, że akta z postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. powinny być w posiadaniu Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...]. W dniu 23 grudnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) wnioskodawczynie reprezentowane przez pełnomocnika wniosły do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Akta sprawy zwrócone przez Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zostały przekazane wraz z zażaleniem Wojewodzie [...], który postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. uznał wniesione zażalenia za nieuzasadnione. Pismami z dnia 27 lutego 2014 r. oraz z dnia 8 maja 2014 r. organ zwrócił się do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju (do którego włączono komórki organizacyjne dotychczasowego Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej) z prośbą o pilną informację, czy zostało wszczęte i na jakim jest etapie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] oraz o wskazanie przewidywanego terminu zakończenia postępowania. Pismem z dnia 26 maja 2014 r. organ poinformował wnioskodawczynie reprezentowane przez pełnomocnika, iż nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Wskazał, że w związku z brakiem odpowiedzi na liczne pisma kierowane do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, a obecnie Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju dotyczące złożonego przez organ wniosku z dnia 10 października 2011 r. o wszczęcie postępowania z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] nie jest możliwe rozpoznanie sprawy. Jednocześnie organ poinformował, że wniosek o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość zostanie rozpatrzony w terminie do 30 września 2014 r. Pismem z dnia 29 maja 2014 r. wnioskodawczynie reprezentowane przez pełnomocnika wniosły ponownie do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. Pismem z dnia 27 czerwca 2014 r. Wojewoda [...] poinformował wnioskodawczynie, że brak jest podstaw prawnych do podjęcia interwencji przez organ wojewódzki. Organ wskazał, że przewidziany w art. 37 k.p.a. środek zaskarżenia został już wyczerpany, gdyż rozpoznawał już zażalenia wnioskodawczyń na bezczynność Prezydenta W. w sprawie przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i wydał rozstrzygnięcie w tej sprawie poprzez wydanie postanowienia Nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. Wskazał, że na obecnym etapie sprawy wnioskodawczyniom przysługuje skarga na bezczynność Prezydenta W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pismami z dnia 2 lipca 2014 r. oraz z dnia 25 sierpnia 2014 r. Prezydent W. zwrócił się ponownie do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju z prośbą o informację w sprawie złożonego wniosku z dnia 10 października 2011 r. W dniu 16 września 2014 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga A. N. i T. S. reprezentowanych przez racę prawnego [...] na bezczynność Prezydenta W. w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. nieruchomość. Skarżące zarzuciły Prezydentowi W. rażąco przewlekłe prowadzenie postępowania. Jednocześnie wniosły o : 1. zobowiązanie Prezydenta W., w trybie art. 149 p.p.s.a do merytorycznego rozpoznania wniosku i wydania decyzji w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, 2. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości wskazanej ww. przepisem, 3. zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zaznaczył, że Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju do chwili obecnej nie udzieliło odpowiedzi na pisma Prezydenta W. oraz nie udzieliło wyjaśnień w sprawie wszczęcia postępowania nadzorczego, jego etapu, jak również przewidywanego terminu zakończenia postępowania. Organ dodał, że informował wnioskodawczynie o przyczynach nierozpatrzenia sprawy w terminach przewidzianych w k.p.a. oraz wyznaczył nowy termin do jej załatwienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny winien ocenić - w oparciu o akta sprawy - czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z niezałatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W. w rozpoznaniu wniosku z dnia 16 czerwca 2010 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, położoną w W. przy [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] m², a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent W. nie rozpoznał sprawy i nadal pozostaje w zwłoce. Bezspornym jest, że wniosek z dnia 16 czerwca 2010 r. inicjujący postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wpłynął do Kancelarii Urzędu W. w dniu 21 czerwca 2010r. , co wynika z umieszczonej na nim prezentaty. Od tej więc daty rozpoczął swój bieg dwumiesięczny termin z art. 35 § 3 k.p.a. do załatwienia sprawy nim objętej. Tymczasem, pomimo upływu ponad czterech lat Prezydent W. nie zakończył postępowania administracyjnego. W toku tego postępowania organ zwrócił się do Sądu Rejonowego w W. [...] Wydział Cywilny z prośbą o przesłanie odpisu prawomocnego postanowienia Sądu z dnia [...].05.2013 r. sygn. akt [...] o ustanowieniu kuratora spadku po zmarłej G. L. w osobie adw. [...]. Pismem z dnia 1 października 2013 r. zwrócił się także do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] z prośbą o wypożyczenie akt sprawy dotyczącej ustalenia, przyznania i wypłaty odszkodowania z tytułu pozbawienia prawa własności do przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 3 października 2013 r. wstąpił do Biura Geodezji i Katastru W. o nadesłanie dokumentów i niezbędnych informacji dotyczących powyższej nieruchomości w kwestii ustalenia jej granic. Ponadto, pismem z dnia 3 października 2013 r. a następnie pismami z dnia 19 listopada 2013 r., 27 lutego 2014 r., 8 maja 2014 r., 2 lipca 2014 r., 25 sierpnia 2014 r. Prezydent W. zwracał się do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz później do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju z prośbą o informację w sprawie złożonego wniosku z dnia 10 października 2011 r. dotyczącego stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...]. W ocenie organu, rozpatrzenie wniosku z dnia 10 października 2011 r. w którym wniósł do Ministra Infrastruktury o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika W. z dnia [...] kwietnia 1976 r. znak [...] w części dotyczącej wywłaszczenia oraz stwierdzającej nieważność tej decyzji w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za przedmiotowy grunt, jest niezbędne do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Niektóre z żądanych przez organ informacji jak odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w W. [...] Wydział Cywilny czy informacje z Biura Geodezji i Katastru W. zostały nadesłane. [...] Urząd Wojewódzki w [...] wypożyczył także akta sprawy dotyczące ustalenia, przyznania i wypłaty odszkodowania z tytułu pozbawienia prawa własności do przedmiotowej nieruchomości. Pomimo jednak licznych pism kierowanych do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz później do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju dotyczących udzielenia informacji, czy zostało wszczęte i na jakim etapie jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Prezydent W. nie uzyskał do chwili obecnej odpowiedzi oraz wyjaśnień w sprawie wszczęcia postępowania nadzorczego, jego etapu, jak również przewidywanego terminu zakończenia postępowania. Z akt sprawy wynika, że organ informował także pełnomocnika skarżących o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie jej zakończenia. Pismem z dnia 25 listopada 2013 r. organ poinformował, że nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. z uwagi na brak odpowiedzi Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na pismo organu z dnia 3 października 2013 r. w którym zwrócił się o informację czy zostało wszczęte i na jakim etapie jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] oraz o wskazanie przewidywanego terminu zakończenia postępowania. Jednocześnie poinformował, że wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zostanie rozpatrzony w terminie do końca I kwartału 2014 r. Pismem z dnia 26 maja 2014 r. organ poinformował ponownie skarżące, iż nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Wskazał, że w związku z brakiem odpowiedzi na liczne pisma kierowane do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, a obecnie Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju dotyczące złożonego przez organ wniosku z dnia 10 października 2011 r. o wszczęcie postępowania z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009r. nr [...] nie jest możliwe rozpoznanie sprawy. Jednocześnie organ poinformował, że wniosek o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość zostanie rozpatrzony w terminie do 30 września 2014 r. W tym stanie sprawy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku z dnia 16 czerwca 2010 r., uznać należało za w pełni uzasadniony, gdyż do chwili obecnej nie został on rozpoznany, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu, nie ma natomiast usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Rozpoznając sprawę Sąd wziął bowiem pod uwagę, iż organ cały czas prowadził czynności mające na celu zgromadzenie całości dokumentacji i informacji oraz zmierzające do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Organ informował skarżące o przyczynach nierozpatrzenia sprawy w terminach przewidzianych w k.p.a. oraz w piśmie z dnia 25 listopada 2013r. oraz z dnia 26 maja 2014 r., wyznaczył nowy termin jej załatwienia, stosując się w tym względzie do dyspozycji prawnej z art. 36 § 1 k.p.a. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.