I SAB/Wa 509/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2015 r. sprawy ze skargi H.N. i W.J. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 11 lipca 1985 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] pochodzącej z "[...]"- w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz H.N. i W.J. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. H.N. i W.J., pismem z dnia 17 czerwca 2015 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], pochodzącą z "[...]". Skarżące zarzuciły Prezydentowi W. naruszenie prawa poprzez przekroczenie terminów rozpoznania sprawy określonych przepisami kpa oraz wniosły o zobowiązanie Prezydenta do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rażące naruszenie prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania podkreślając, że wnioskiem z dnia 4 lipca 2014 r. pełnomocnik skarżących wystąpił do Prezydenta W. o wszczęcie postępowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651). Przy czym wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość złożony w istocie został jeszcze przez matkę skarżących, tj. T.B. pismem z dnia 11 lipca 1985 r. i jeszcze w latach 80-tych przeprowadzonych zostało szereg czynności w zainicjowanej sprawie o odszkodowanie (sporządzony elaborat szacunkowy, przeprowadzona rozprawa administracyjna). Po śmierci matki skarżące wielokrotnie zwracały się do organu z ponagleniami co do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, składając do akt wymagane przez organ dokumenty. Mimo to stosowna decyzja nie została wydana, a postępowanie w przedmiocie przyznania odszkodowania za w/w nieruchomość trwa już 30 lat. Skarżące zaznaczyły, że w dniu 11 września 2014 r. złożone zostało do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], Wojewoda uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Pomimo to Prezydent nie dotrzymał wyznaczonego terminu załatwienia sprawy. Do dnia dzisiejszego nie zostało podjęte stosowne rozstrzygnięcie. Skarga na bezczynność jest więc konieczna i uzasadniona. Skarżące przytoczyły ponadto stanowisko doktryny i orzecznictwa dotyczące bezczynności organu oraz podkreśliły, że Prezydent nie tylko nie wyjaśnił stronom istoty przedłużającego się milczenia, nie dopełnił także ustawowego obowiązku sygnalizacji ujętego w przepisach procedury administracyjnej, mimo iż nawet jeśliby przyjąć, że sprawa ma szczególnie skomplikowany charakter, termin do jej załatwienia został już znacznie przekroczony. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Wojewoda [...] rozpoznał zażalenie skarżących na niezałatwienie sprawy w terminie oraz że pismem z dnia 7 lipca 2015 r. wystąpiono do Archiwum Państwowego oraz do Sądu Rejonowego dla W. o przekazanie stosownych dokumentów dotyczących nieruchomości. Organ wskazał ponadto, że w sprawie zachodzi konieczność wykonania operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości oraz wniósł o nierozpoznawanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wskazuje, że wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość złożony zostały przez dawną właścicielkę – T.B. pismem z dnia 11 lipca 1985 r. Przedmiotowy wniosek powtórzony następnie został przez następczynie prawne dawnej właścicielki w dniu 4 lipca 2014. Zauważyć trzeba, że z przekazanych do Sądu akt administracyjnych wynika, iż po złożeniu wniosku z dnia 11 lipca 1985 r. podejmowane były czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Jak zaznaczono w złożonej skardze, w sprawie przeprowadzona została rozprawa administracyjna oraz sporządzony został elaborat szacunkowy. Pismami z dnia 7 stycznia 1988 r. skierowanymi do Wydziału Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa oraz do Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego zwrócono się ponadto o przesłanie stosownych informacji dotyczących nieruchomości. Pismem z tej samej daty poinformowano też strony o przewidywanym terminie zakończenia sprawy w I/II kwartale 1988 r. Jednakże – co wymaga podkreślenia – od dnia 15 lutego 1988 r. (tj. od dnia uzyskania odpowiedzi z Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego) do dnia 13 października 2014 r. (tj. do dnia wystosowania do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] pisma o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości), w przedmiotowej sprawie nie podejmowane były jakiekolwiek działania. Zauważyć przy tym należy, że przedmiotowe pismo z dnia 13 października 2014 r. wystosowane zostało po złożeniu przez skarżące wniosku z dnia 2 lipca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Kolejne zaś czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego koniecznego do wydania rozstrzygnięcia podjęte zostały dopiero po wniesieniu przez skarżące skargi na bezczynność Prezydenta do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (pisma z dnia 7 lipca 2015 r. skierowane do Dyrektora Archiwum Państwowego oraz do Sądu Rejonowego dla W.). Z powyższego jednoznacznie więc wynika, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Jak wskazano czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Stosownie zaś do treści art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że wobec niepodejmowania przez organ przez niemal 25 lat jakichkolwiek czynności w sprawie i tak znacznego przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w kpa, bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Mając zaś na względzie charakter i stopień skomplikowania sprawy oraz fakt, że w sprawie istnieje potrzeba sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości, Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie czterech miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.