I SAB/Wa 51/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. W. na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. jako "[...] nr [...]" - dz. [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2020 r. sygn. akt I SAB/Wa 136/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w przedmiocie wniosku z 11 lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...] nr [...] dz. [...] odrzucił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2893/20 uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że z uchwały NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. II OPS 5/19 wynika, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże odnosi się ona jedynie do skargi na bezczynność a nie do skargi na przewlekłość (postanowienie NSA z 28.8.2020 r. II OSK 1479/20, Lex 3053869), czego Sąd I instancji nie dostrzegł. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd zaprezentowany w postanowieniu II OSK 1479/20, mimo że znane mu są orzeczenia, opowiadające się za poglądem przeciwnym. W związku z powyższym NSA stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nietrafnie uznając się za związany uchwałą II OPS 5/19 dotyczącą skargi na bezczynność (art. 269 § 1 ppsa), z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 6 ppsa odrzucił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Ponadto zgodnie z art. 190 ppsa. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w ww. postanowieniu wskazał, że Sąd powinien rozpoznać złożoną skargę na przewlekłość postępowania. Przechodząc zatem do rozpoznania skargi oraz w warunkach związania wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzić należy, że skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z przewlekłością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Wynika to zresztą wprost z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. w którym zawarto definicję przewlekłości, jako sytuacji, w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż to jest niezbędne do załatwienia sprawy. Konieczność wydania orzeczenia, na podstawie powołanych przepisów, obliguje sąd administracyjny, aby ten, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, ocenił, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaistniały w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Prezydenta [...] w rozpatrzeniu wniosku z dnia 11 lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości w. położonej przy ul. [...]. Jak wynika bowiem z akt sprawy postępowanie zostało zakończone wydaniem przez Prezydenta [...] w dniu [...] lutego 2018 r. decyzji nr [...], a więc po upływie ponad 70 lat od daty złożenia wniosku. W związku z powyższym zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przy rozpoznawaniu powyższego wniosku należało uznać za uzasadniony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na przewlekłość, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie przewlekłości organu administracji publicznej staje się bezprzedmiotowe. Nie można bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji lub postanowienia. Wydanie zatem przez organ ww. decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w przedmiocie rozpoznania powyższego wniosku, nawet wówczas, gdy orzeczenie to podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania - jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji (postanowienia) nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ pierwsze czynności w sprawie podjął w 2016 r., następnie w 2017 r. Pismem z dnia 15 grudnia 2017 r. organ poinformował stronę o zebraniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim, a 28 lutego 2018 r. wydał decyzję. Takie działanie wskazuje na przewlekłe prowadzenie postępowania i to z rażącym naruszeniem prawa. Brak podejmowania przez znaczny okres działań ukierunkowanych na załatwienie wniosku, a następnie podejmowanie ich w dużych odstępach czasu, pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Przy czym o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Powyższe powoduje, że naruszenie wskazanych uprzednio przepisów postępowania uznać należy za mający charakter rażący. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 par. 1 pkt 3 i art. 149 par.1a oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji.