I SAB/Wa 511/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. L. i E. L. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 30 sierpnia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczonej nr hip.[...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia 11 października 2012 r. A. L. i E. L., reprezentowani przez radcę prawnego R. C., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku ich zmarłej matki E. L. z dnia 30 sierpnia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul.[...] , oznaczonej nr hip.[...], o pow. [...] m2. Skarżący wskazali, że w toku postępowania strony dwukrotnie występowały do organu odwoławczego z zażaleniem na bezczynność Prezydenta W. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2008 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za sporną nieruchomość i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Do dnia wniesienia skargi, Prezydent nie rozpatrzył jednak wniosku strony i nie wydał żadnej decyzji, przez co uchybił terminowi określonemu w art. 35 i 36 kpa. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy m. st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14 poz. 130) stał własnością Skarbu Państwa. Obecnie przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład działek ewid. nr [..], [...], [...], [...] i [...] z obrębu[...]. Prowadzone przed Prezydentem W. postępowanie odszkodowawcze toczy się w oparciu o przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.). Organ wskazał, że w chwili obecnej postępowanie znajduje się na etapie analizy zgromadzonej dotychczasowo dokumentacji, mającej na celu określenie, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ust. 2 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prezydent wskazał również, że strony zostały poinformowane, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone do dnia 29 marca 2013 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej również poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016, wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. Z analizy akt sprawy wynika, że prowadzone przed Prezydentem W. postępowanie odszkodowawcze zainicjowane zostało wnioskiem następcy prawnego dawnych właścicieli nieruchomości – E. L., która z kolei zmarła w dniu [...] kwietnia 2012 roku. Spadek po niej nabyły dzieci A. L. i E. L. (akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] sierpnia 2012 r. Rep.[...], sporządzony w W. przez notariusza P. S.). W dniu 23 stycznia 2008 r. Prezydent W. wydał decyzje nr[...], którą odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość przy ul.[...]. Jednakże Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Od dnia zwrotu akt do organu pierwszoinstancyjnego tj. od dnia 2 lipca 2009 r. do dnia wyrokowania, organ nie wydał jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd oceniając aktywność organu na przestrzeni tego okresu (w szczególności z uwzględnieniem okresu po dniu 11 kwietnia 2011 r., czyli dacie wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 20 stycznia 2011r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa), doszedł do przekonania, że wprawdzie Prezydent podejmował czynności mające na celu zakończenie postępowania, jednakże działania te przebiegały niezwykle opieszale, nie doprowadzając do zakończenia postępowania. Pierwsze czynności po otrzymaniu akt z organu drugiej instancji, organ podjął dopiero po 5 miesiącach tj. w dniu 1 grudnia 2009 r., kiedy to zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru [...] o nadesłanie potrzebnej do sprawy dokumentacji, czyli kopii mapy ewidencyjnej i wypisów z rejestru gruntów obejmujących przedmiotowe nieruchomości i rozliczenia powierzchni ww nieruchomości w działkach ewidencyjnych oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o przesłanie dokumentacji związanej z przejęciem ww. nieruchomości pod ulicę[...]. Jednocześnie pismem z dnia 2 grudnia 2009 r. organ poinformował pełnomocnika strony, że sprawa zakończona do dnia 30 kwietnia 2010 roku. W dniu 15 stycznia 2010 r. Biuro Geodezji i Katastru [...] przesłało wnioskowane dokumenty. Z kolei w dniu 1 marca 2010 r. dokumentacją związaną z budową ul. [...] przesłał Wydział Architektury i Budownictwa[...]. Kolejne działania organu zostały podjęte w dniu 27 kwietnia 2011 r. kiedy to Prezydent ponownie zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa dla [...] o wskazanie kiedy na przedmiotowej nieruchomości rozpoczęto budowę Szkoły[...] , budowę[...] , modernizację ulicy [...] oraz wyjaśnienie czy przed realizacją inwestycji, przedmiotowa nieruchomości była zagospodarowywana przez inna osobę (lub instytucję) niż poprzedni właściciel lub jego następca prawny. Dodatkowo organ zwrócił się Delegatury Urzędu W. Wola o nadesłanie decyzji komuanlizacyjnej dotyczącej działek ewid. nr [...], [...], [...], [...] i [...]. W dniu 11 maja 2011 r. organ otrzymał decyzję komunalizacyjną. A następnie przy piśmie z dnia 10 października 2011 r. cześć dokumentów, o które się zwracał do Wydziału Architektury i Budownictwa[...] . Nie widząc postępów w sprawie, pismem z dnia 3 listopada 2011 r. strona skarżąca złożyła do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. . W dniu 26 stycznia 2012 r. organ zwrócił się do Szkoły [...] oraz [...] o wskazanie daty realizacji ogrodzenia terenu. W tym samym dniu poinformował również pełnomocnika strony o planowanym zakończeniu postępowania na dzień 31 maja 2012 roku. Wojewoda [...] pismem z dnia 14 lutego 2012 r. zwrócił się do radcy prawnego R. C. z informacją, że w przedmiotowej sprawie organ ten już dwukrotnie orzekał w przedmiocie bezczynności Prezydenta [...] (postanowienie z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] oraz w dniu [...] maja 2007 r. nr[...]). Oznacza to, że strona wyczerpała już środki zaskarżenia i powinna w trybie art. 3 § 1 pkt 8 ppsa, złożyć skargę na bezczynność do sądu administracyjnego. Pismem z dnia 11 października 2012 r. spadkobiercy E. L. złożyli do WSA w W. skargę na bezczynność Prezydenta W. Organ z kolei pismem z dnia 13 listopada 2012 r. poinformował strony o kolejnym terminie załatwienia sprawy tym razem do dnia 29 marca 2013 r. z uwagi na konieczność analizy zebranej dokumentacji oraz dużą ilością spraw z zakresu odszkodowań, które musi rozpoznawać. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz, że na bieżąco prowadził sprawę. Okolicznością przemawiającą za oddaleniem skargi nie być jak wskazuje organ ani skomplikowany charakter sprawy, ani też duża ilość spraw odszkodowawczych, które Prezydent W. jednocześnie prowadzi. Ponadto wskazać należy, że organ nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 36 kpa i każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, powiadamiał o tym fakcie strony. Jeżeli już to robił, wyznaczał nowe terminy z których wynikało, że góry zakładał możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. W ocenie Sądu praktyki takie są niedopuszalne. Organ wyznaczający na podstawie art. 36 kpa, nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisem art. 12 i 35 kpa, a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 kpa, nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Ponadto mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie, z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 kpa oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 kpa.