I SAB/Wa 512/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi W. B. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku W. B. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul.[...], oznaczonej hip. jako "[...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia 17 października 2012 r. W. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania jej wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul.[...], oznaczonej nr hip. jako "[...]". Skarżąca wskazała, że Prezydent W. w swoich działaniach ograniczył się jedynie do wydania decyzji o "odmowie zwrotu gruntu", pomijając fakt, że strony postępowania zwracały się również o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Powyższe zaniechanie spowodowało, że strony złożyły na niezałatwienie sprawy w terminie zażalenie do Wojewody[...], który uznał je za zasadne i postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] wyznaczył Prezydentowi W. termin do dnia 30 września 2012 r. na załatwienie sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy m. st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14 poz. 130) stał własnością Skarbu Państwa. Obecnie przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład działki ewid. nr [...] z obrębu [...] stanowi własność W. Prowadzone przed Prezydentem W. postępowanie odszkodowawcze, toczy się w oparciu o przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.). Organ wskazał, że w chwili obecnej postępowanie znajduje się na etapie analizy zgromadzonej dotychczasowo dokumentacji, mającej na celu określenie, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ust. 2 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prezydent wskazał również, że strony pismem z dnia 16 listopada 2012 r. zostały poinformowane, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone do dnia 29 marca 2013 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej również poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016, wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. Z analizy akt sprawy wynika, że w dniu [...] stycznia 2011 r. Prezydent W. wydał decyzje nr[...] , którą odmówił następcom prawnym byłych właścicieli tj. W. B., Z. J. oraz M. K. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej nr hip. jako "[...]", nr ewid.[...]. Pismem z dnia 7 września 2011 r. (uzupełnionym pismem z dnia 9 listopada 2009 r.) W. B. (wskazując, że działa również w imieniu pozostałych spadkobierców) wniosła w oparciu o art. 215 ust. 2 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami, o przyznanie odszkodowania za nieruchomości położoną w W. przy ul.[...], oznaczonej nr hip. jako "[...]", nr ewid. [...]. Z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą z dnia 17 października 2012 r. wynika, że od dnia złożenia przez skarżącą wniosku o odszkodowanie do dnia wyrokowania, organ nie wydał jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd oceniając aktywność organu na przestrzeni tego okresu (w szczególności z uwzględnieniem okresu po dniu 11 kwietnia 2011 r., czyli dacie wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 20 stycznia 2011r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa), doszedł do przekonania, że wprawdzie Prezydent podejmował czynności mające na celu zakończenie postępowania, jednakże działania te przebiegały niezwykle opieszale i nie doprowadziły do zakończenia postępowania. Pierwsze czynności po otrzymaniu wniosku odszkodowawczego, organ podjął w dniu 14 października 2011 r., kiedy to zwrócił się do Archiwum Państwowego [...] nadesłanie potrzebnej do sprawy dokumentacji. Po jej otrzymaniu w dniu 30 grudnia 2012r., pismem z dnia 19 stycznia 2012 r. zwrócił się do Delegatury Urzędu W. o nadesłanie decyzji komunalizacyjnej dotyczącej działki nr [...], którą otrzymał przy piśmie z dnia 25 stycznia 2012 roku. Skarżąca nie mogąc doczekać się rozpoznania sprawy, pismem z dnia 23 kwietnia 2012 r. złożyła do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. . Z podobnym zażaleniem wystąpiła również w dniu 25 maja 2012 r. inna ze stron M. K. Pismem z dnia 11 czerwca 2012 r. organ po raz pierwszy poinformował strony o niemożności rozpoznania sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, z uwagi na dużą ilość spraw oraz konieczność dokonania analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Jednocześnie organ wskazał, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zakończone zostanie do dnia 31 października 2012 roku. W dniu 26 czerwca 2012 r. Prezydent W. otrzymał postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. uznające zażalenia W. B. i M. K. za zasadne i wyznaczające mu termin na załatwienie sprawy do dnia 30 września 2012 roku. Terminu wyznaczonego przez organ drugiej instancji Prezydent W. nie dotrzymał, za to pismem z dnia 19 listopada 2012 r. wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania, tym razem na dzień 29 marca 2013 roku. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz, że na bieżąco prowadził sprawę. Okolicznością przemawiającą za oddaleniem skargi nie być jak wskazuje organ ani stopień skomplikowania sprawy, ani też duża ilość spraw odszkodowawczych, które Prezydent W. jednocześnie prowadzi. Ponadto wskazać należy, że organ nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 36 kpa i każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, powiadamiał o tym fakcie strony. Jeżeli już to robił, wyznaczał nowe terminy z których wynikało, że góry zakładał możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. W ocenie Sądu praktyki takie są niedopuszalne. Organ wyznaczający na podstawie art. 36 kpa, nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisem art. 12 i 35 kpa, a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 kpa, nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Ponadto mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie, z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 Kpa oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 Kpa.