I SAB/Wa 512/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Marta Kołtun – Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2016 r. sprawy ze skargi B. H., E. M.-D., K. S., L. W., I. L. i E. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku K. S. z dnia 11 lutego 2011 r., sprecyzowanego wnioskami z dnia 26 czerwca 2012 r. i z dnia 19 maja 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ([...]), ozn. hip. "[...]", rej. hip. [...], część działki nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku opisanego w pkt 1 sentencji wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku B. H., E. M.-D., K. S., L. W., I. L. i E. B. z dnia 11 lutego 2011 r. sprecyzowanego wnioskami z dnia 26 czerwca 2012 r. i z dnia 19 maja 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ([...]), ozn. hip. "[...]", rej. hip. [...], działka nr [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. umarza postępowanie w części zobowiązującej organ do wydania aktu o odszkodowanie za nieruchomość opisaną w pkt 3 sentencji wyroku; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz B. H., E. M.-D., K. S., L. W., I. L. i E. B. solidarnie kwotę 682 (sześćset osiemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 23 lutego 2016 r. B. H., E. M., K. S., L. W., I. L. i E. B. wniosły skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] / [...], oznaczoną hip. "[...]" nr rej. hip. [...], działki nr [...] i nr [...]. Skarżące wniosły o nakazanie organowi rozpoznanie wniosku w terminie wyznaczonym przez sąd i o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazały, że złożyły zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] listopada 2014 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin 3 miesięcy na załatwienie sprawy. Jednakże pomimo zebranych w sprawie dowodów decyzja nie została wydana. Odpowiadając na skargę Prezydent wyjaśnił, że działki leżą na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Organ wskazał, że pismem z 16 lutego 2011 r. złożony został wniosek o odszkodowanie za nieruchomość przy dawnej ul. [...], oznaczoną jako działki nr [...] i nr [...] uregulowane w księdze "[...]". W dniu 29 października 2012 r. pełnomocnik stron zmodyfikowała wniosek w ten sposób, że wystąpiła o odszkodowanie za działki nr [...], nr [...] i nr [...] oraz przedłożyła akt poświadczenia dziedziczenia po I. K., w miejsce której do postępowania przystąpiły A. W., I. L. i E. B. Pismem z 26 maja 2015 r. strony sprecyzowały wniosek w ten sposób, że wniosły o odszkodowanie: - za działkę hipoteczną nr [...] przy ul. [...] – na rzecz L. W., A. W., B. H., E. M. i K. S. (spadkobierczyń J. K., który w 1956 r. nabył prawa i roszczenia do działki od byłego właściciela A. K.), - za część działki nr [...] przy ul. [...] – na rzecz K. S. (spadkobierczyni M. M., która nabyła prawa do działki w 1948 r.). Jednocześnie strony wycofały wniosek o odszkodowanie za działkę nr [...], co do której w 1958 r. prawa zostały sprzedane na rzecz osoby trzeciej. Prezydent wyjaśnił, że 8 lutego 2016 r. pełnomocnik stron przedłożyła akt poświadczenie dziedziczenia po A. W., w miejsce której do postępowania przystąpiły I. L. i E. B. Organ wskazał, że w aktach własnościowych nieruchomości "[...]" znajduje się złożony 8 października 1948 r. wniosek A. K. o przyznanie do przedmiotowej nieruchomości prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. W odniesieniu do działki nr [...] z tej nieruchomości. Wniosek ten do dnia dzisiejszego nie został rozpatrzony, zatem aktualnie brak jest możliwości prowadzenia postępowania odszkodowawczego w odniesieniu do nieruchomości położonej przy ul. [...]. Pełnomocnik stron została poinformowana, że po rozpatrzeniu tego wniosku postępowanie odszkodowawcze zostanie podjęte bez zbędnej zwłoki. Natomiast do zakończenia postępowania w odniesieniu do części działki nr [...] z "[...]" konieczne jest jeszcze ustalenie powierzchni będącej przedmiotem tego postępowania (część została przekazana na własność czasową M. M. - poprzedniczce prawnej K. S.) oraz sprawdzenie, czy przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. przedmiotowa działka mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a także w jakiej dacie poprzednia właścicielka została pozbawiona faktycznej możliwości władania przedmiotowym gruntem. W związku z powyższym organ wystąpił do Archiwum Państwowego w W. o nadesłanie planu zabudowy z 1931 r. i do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o nadesłanie akt dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie. Prezydent wyjaśnił, że pełnomocnik została poinformowana, iż po zebraniu kompletu dokumentów decyzja kończąca postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie wydana bez zbędnej zwłoki. Pismem z 17 czerwca 2016 r. organ poinformował, że postanowieniem z [...] czerwca 2016 r., nr [...] Prezydent W. zawiesił postępowanie odszkodowawcze za działkę nr [...]. Organ wniósł o umorzenie postępowania w zakresie dotyczącym ustalenia odszkodowania za tę działkę. Do pisma załączono odpis przedmiotowego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 35 § 1 i § 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania. W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.- dalej ppsa) (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie w przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 pkt 1) i pkt 3) oraz § 1a ppsa sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności. Stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie Prezydent W. po wniesieniu skargi zawiesił postępowanie w przedmiocie odszkodowania za działkę nr [...]. Natomiast odnośnie odszkodowania za część działki nr [...] postępowanie nadal jest w toku. Wydanie przez organ administracji postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego przed datą wyrokowania w przedmiocie bezczynności, nie stanowi przeszkody do orzekania przez sąd w takiej sprawie. W tej sytuacji konieczne jest zbadanie stanu sprawy na etapie poprzedzającym wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania. Postanowienie o zawieszeniu postępowania podlega ocenie (zaskarżeniu) w odrębnym trybie. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził bezczynność organu zarówno odnośnie postępowania o odszkodowanie za działkę nr [...] jak i za działkę nr [...], przy czym za działkę nr [...] - do czasu zawieszenia postępowania postanowieniem Prezydenta z [...] czerwca 2016 r. Jak wynika z akt administracyjnych, po złożeniu wniosku z 11 lutego 2011 r. pierwsze czynności w sprawie zostały podjęte dopiero 19 i 25 czerwca 2012 r., a więc po roku i czterech miesiącach od wpłynięcia wniosku. Pismami z wyżej wskazanych dat organ zwracał się o nadesłanie: zaświadczenia z księgi wieczystej, kopii mapy ewidencyjnej z zaznaczeniem granic działek ewidencyjnych i hipotecznych, wypisów z rejestru gruntów, akt własnościowych, kopii decyzji komunalizacyjnych, aktu zgonu I. K. Pomimo nadesłania żądanych dokumentów, ponagleń stron i postanowienia Wojewody [...] z [...] listopada 2014 r. organ przez ponad 4 lata nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Nie informował także stron o przyczynach nierozpoznania wniosku w terminie, jak również o przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Dopiero po wniesieniu skargi organ pismami z 11 i 12 maja 2016 r. wystąpił do Archiwum Państwowego oraz Wydziału Architektury i Budownictwa [...] w W. o nadesłanie dokumentów i informacji oraz poinformował pełnomocnika skarżących o aktualnym stanie sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem zaniechań organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie z przyczyn wyżej wskazanych. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Ponadto brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. W przedmiotowej sprawie organ o niemożności zakończenia postępowania w terminie w ogóle stron nie zawiadomił. Uczynił to dopiero po wniesieniu skargi. Wobec czego postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 października 2000 r. (sygn. akt IV SA 105/00, publ. lex 53462) zwrócił uwagę na to, że: "zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się także do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw, określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa". Z powyższych przyczyn Sąd uznał, że organ rozpoznając wniosek o odszkodowanie za działki nr [...] i [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ( pkt 2 i 3 sentencji wyroku). Wobec tego, że wniosek skarżącej K. S. o odszkodowanie za działkę nr [...] (bowiem po sprecyzowaniu wniosku pismem z 19 maja 2015 r. tylko ona dochodzi odszkodowania za działkę nr [...]) nie został rozpoznany, Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania tego wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji wyroku). Natomiast odnośnie wniosku wszystkich skarżących o odszkodowanie za działkę nr [...], wobec zawieszenia postępowania o odszkodowanie za tę działkę, Sąd umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Wydanie przez Prezydenta postanowienia o zawieszeniu postępowania wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za działkę nr [...]. Zgodnie z treścią art. 103 kpa zawieszenie postępowania administracyjnego wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Dotyczy to zatem także terminów załatwienia sprawy (art. 35-36 kpa). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niezależnie od czasu trwania zwłoki w załatwieniu sprawy, podjęcie rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania w sprawie oznacza, że bezczynność organu ustaje. Okres zawieszenia postępowania nie jest stanem bezczynności. Jak wyżej wskazano zawieszenie postępowania strona może zwalczać składając zażalenie. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe odnośnie żądania wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania za działkę nr [...] i dlatego w tej części zostało umorzone (pkt 4 sentencji wyroku). Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 149 § 1pkt 1) i pkt 3), art. 149 § 1a, art. 161 § 1 pkt 3), art. 200 ppsa.