I SAB/Wa 512/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. G. i A. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...], położonej przy ul. W. [...], ozn. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz A. G. i A. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 10 lipca 2017 r. A. G. i A. K. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienia użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] stycznia 1950 r. Prezydent [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Następnie orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1951 r. nie przyznano dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1951 r. na podst. art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzja z dnia [...] marca 2013 r. uchyliło decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2012 r. i stwierdziło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1951 r. w odniesieniu do części gruntu związanego z własnością lokali nr [...], [...] i [...] zostało wydane z naruszeniem prawa, w pozostałym zakresie stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1951 r. W dniu 3 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżących złożył wniosek o zwrot wnioskodawcom w trybie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 50) nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. hip. "[...]". Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, inicjatorzy postępowania wnieśli 31 maja 2016 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, a następnie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie określonym przez sąd oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że opóźnienie w rozpoznawaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) oraz reorganizacja urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi A. G. i A. K. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku o ustanowienia użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem praw (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego nie został przezeń rozpoznany. Wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej przy ul. [...] " odżył" natomiast w wyniku wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzji z dnia [...] marca 2013 r. Z akt sprawy nie wynika, żeby ww. decyzja była zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, stała się zatem ostateczna 1 marca 2013 r. i od tego momentu zatem rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 k.p.a., termin w jakim wniosek powinien być rozpoznany. Tym samym zainicjowane nim postępowania winno ulec zakończeniu najpóźniej 1 maja 2013 r. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Ponadto nie realizował w nim - poza wystąpieniem 1 października 2015 r. 2014 r. do jednej z komórek organizacyjnych Urzędu m.st. [...] o przekazanie informacji z rejestru gruntów oraz przekazanie mapy z naniesionymi granicami dawnej nieruchomości hipotecznej. Nie dopełnił także obowiązku, o którym stanowi art. 36 § 1 k.p.a. To zaś implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ta natomiast w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka w rozpoznaniu sprawy przyznania użytkowania wieczystego wynosi blisko 5 lat, a podstawowym czynnikiem ją powodującym było niepodejmowanie w niej przez ten czas, wyjąwszy wystąpienie o dokumenty geodezyjne, jakichkolwiek czynności procesowych. Podnoszony z kolei w odpowiedzi na skargę argument zmian organizacyjnych w komórce organizacyjnej obsługującej organ (Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych), nie jest okolicznością, która mogłaby usprawiedliwiać brak jego aktywności w sprawie w latach te zmiany poprzedzających. Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienie przesłanek uprawniających do ustanowienia użytkowania wieczystego, których próbę odszukania organ dotychczas nawet nie podjął. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania– będzie termin dwóch miesięcy. W skardze zawarto również wniosek o przyznanie odszkodowania, który jest zupełnie niezrozumiały w kontekście całej sprawy, dlatego sąd w tym zakresie skargę oddalił. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w pkt 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.