I SAB/Wa 52/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie WSA Marta Kołtun - Kulik (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi H. K., A. K., K. G., K. G. i K. G. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 11 lutego 2000 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] ozn. nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta Miasta [...] solidarnie na rzecz H. K., A. K., K. G., K. G. i K. G. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem datowanym na dzień 17 grudnia 2014 r. H. K., A. K., K. G., K. G. oraz K. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...]. W dniu 21 maja 2014 r. skarżący złożyli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta [...] sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Akta zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 6 sierpnia 2014 r. Pismem z dnia 22 stycznia 2015 r. Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi wskazując, że pełnomocnik skarżącej został poinformowany, iż z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie nastąpi w terminie do dnia 31 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem bowiem jest, iż Prezydent nie rozpoznał wniosku H. K. (występującego w imieniu pozostałych współwłaścicieli i spadkobierców) z dnia 11 lutego 2000 r., ponawiającego wniosek z dnia 12 czerwca 1997 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...] oraz to, że organ nadal pozostaje w zwłoce. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika, że do dnia wniesienia przez skarżących przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ po podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie w dniu [...] stycznia 2012 r. (postanowieniem nr [...]) wystąpił do jego stron o aktualny adres K. G., K. G., K.K., zaś następną czynność podjął dopiero 15 maja 2014 r. występując do Biura [...] o przesłanie informacji z rejestru gruntów dla ww. nieruchomości oraz odbitki z mapy sytuacyjnej z naniesionymi granicami działek ewidencyjnych oraz granicami hipotecznymi. Następne czynności organ podjął po wniesieniu przez skarżących zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, tj. w dniu 29 lipca 2014 r. wystosowując do Urzędu [...] pisma z prośbą o nadesłanie akt lokalizacyjnych nieruchomości oraz [...]. Jednocześnie, pismem (również z datą 29 lipca 2014 r.) Pismem z dnia 2 września 2014 r. organ ponownie wystąpił do [...], tym razem z prośbą o przesłanie kopii fragmentów Ogólnego planu zabudowania z dnia [...] sierpnia 1931 r. obejmujących ww. nieruchomości. Wprawdzie - w międzyczasie – w wyniku wniosku H. K. z dnia 20 marca 2012 r. toczyło się postępowanie nadzorcze przed Ministrem Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie oceny decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 1974 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] sierpnia 1974 r., nr [...] odmawiającej przyznania odszkodowania za część nieruchomości [...], w wyniku którego Minister stwierdził w dniu [...] września 2013 r. nieważność obu decyzji, jednakże ta okoliczność, zdaniem Sądu, nie ma znaczenia w kwestii oceny rażącego naruszenia prawa w działaniu organu. Ponadto, wskazać należy, że stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje niezbędne czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów sprzed wielu lat. Jednocześnie, brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które winny znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie, niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. Natomiast, Prezydent [...] o niemożności zakończenia postępowania w terminie zawiadomił strony pismem z dnia 21 czerwca 2012 r., wskazując termin załatwienia sprawy na dzień 30 września 2012 r., a następnie - wobec niedochowania tego terminu – dopiero pismem z dnia 29 lipca 2014 r. zakreślił drugi termin zakończenia postępowania, tj. na dzień 30 listopada 2014 r. Z kolei, pismem z dnia 22 stycznia 2015 r. organ wyznaczył następny termin rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania, tj. na dzień 31 maja 2015 r. Powyższe działania Prezydenta [...] wskazują, iż ten nie tylko nie dochował terminu rozpoznania sprawy wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2014 r., ale także nie wywiązał się z terminu wyznaczonego kilkakrotnie samemu sobie. Wobec czego, w zaistniałych okolicznościach sprawy, postępowanie Prezydenta [...] prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a. ----------------------- 4