I SAB/Wa 520/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 8 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. S. i Z. H. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość w. 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W . przy ulicy O. [...], hip nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących K. S. i Z.H. solidarnie kwotę [...] (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 24 kwietnia 2014 r. K. S. i Z. H., reprezentowani przez pełnomocnika radcę prawnego M. A., złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta W. w postępowaniu o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. [...], hip. nr [...], wnosząc o zobowiązanie organu do wydania - w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu przez Sąd organowi administracji akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem uwzględniającym skargę na bezczynność - decyzji administracyjnej kończącej w I instancji postępowanie o przyznanie i wypłatę odszkodowania, w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. K. S. dnia 29 maja 2012 r. (data prezentaty organu) złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania, na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, za powyżej wskazaną nieruchomość położoną w W., która objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy W.. Organ rozpoznając przedmiotowy wniosek podjął następujące czynności w sprawie: Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. wystąpił do Dyrektora Archiwum Państwowego W. o przesłanie kopii planu zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. oraz Inwentaryzacji zniszczeń Biura Odbudowy S.. W tym samym dniu zwrócił się do Sądu Rejonowego dla W. [...] o wydanie zaświadczenia o treści wpisów księdze hipotecznej prowadzonej dla ww. nieruchomości oraz złożył wniosek o udostepnienie danych z ewidencji ludności. Zaświadczenie z sądu powszechnego Prezydent uzyskał w dniu [...] sierpnia 2012 r., a w dniu [...] października 2012 r. otrzymał informację z Archiwum Państwowego o kosztach wykonania kopii żądanych dokumentów, wraz z ich spisem oraz prośbę o wskazanie konkretnych stron do skopiowania. W dniu 20 marca 2014 r. K. S.i Z. H. wystąpili z zażaleniem w trybie art. 37 kpa, na skutek którego Wojewoda postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] uznał je za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 lipca 2014 r. Orzeczenie to wpłynęło do Prezydenta W. w dniu [...] maja 2014 r. Pismem z dnia 24 kwietnia 2014 r. K. S.i Z. H. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta W. w postępowaniu o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. [...] hip. nr [...], wnosząc o zobowiązanie organu do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem oraz jej rozpoznanie w trybie uproszczonym. W dniu [...] września 2014 r. organ prowadzący postępowanie wystąpił do innej jednostki organizacyjnej urzędu o przesłanie informacji, czy i w jakich latach zameldowane w przedmiotowej nieruchomości były osoby o nazwiskach C. W. i, S. i H. oraz kto administrował przedmiotowym budynkiem i dokonywał meldunków. Zwrócił się także do Archiwum Państwowego W. o nadesłanie wskazanych dokumentów. Ponadto odrębnym pismem poinformował stronę skarżącą, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do [...] grudnia 2014 r. Odpowiadając na skargę Prezydent W. wniósł o oddalenie skargi i stwierdził, że pełnomocnik strony został poinformowany, iż z uwagi na konieczność pozyskania dokumentów z Archiwum Państwowego W. nie było możliwe wydanie decyzji w terminie wyznaczonym przez wojewodę oraz o przewidywanym terminie zakończenia sprawy do dnia [...] grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływana dalej jako "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarga jest uzasadniona. W myśl art. 149 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zaznaczyć także należy, że zgodnie art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267), powoływana dalej jako "kpa", organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). W przypadku skargi na bezczynność organu, czy przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania administracyjnego, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Wniesienie skargi na "bezczynność władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (vide: wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1983 r., SA/Wr 6/83, GP 1983, nr 24). W orzecznictwie wyrażony został również pogląd, zgodnie z którym organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności nie tylko w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa, ale także wówczas, gdy nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999 r., I SAB 60/99, OSP 2000, nr 6, poz. 87). Wniesienie do sądu administracyjnego skargi zawierającej żądanie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, czy interpretacji lub dokonania czynności, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, opartej na przesłance bezczynności organu nie ogranicza zakresu kontroli sądowej do przesłanki wskazanej w skardze. W sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy zakres kontroli sądowej wyznaczają granice sprawy administracyjnej, w której istnieje obowiązek wydania wymienionych w art. 3 § 2 pkt 8 ppsa decyzji, postanowienia, aktu, interpretacji lub podjęcia czynności (vide: wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 2521/13; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Przepis ten służy zatem ochronie praw podmiotowych jednostki tj. prawa do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie. Strona wnosząc skargę na bezczynność organu administracji zarzuca bowiem w istocie właśnie naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Dopiero więc merytoryczne rozpoznanie skargi przez sąd pozwala ustalić, czy w sprawie doszło do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie, czy też zaistniał stan bezczynności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje, iż w sprawie wystąpiła bezczynność, gdyż organ nie załatwił sprawy w terminie wskazanym w kpa oraz w dodatkowym okresie, wyznaczonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2014 r. Podejmowane przez Prezydenta czynności procesowe nie charakteryzowały się właściwą koncentracją niezbędną w świetle art. 12 kpa. Organ podejmował w sprawie czynności w sposób mało efektywny. Świadczy o tym przede wszystkim odstęp czasowy pomiędzy poszczególnymi jego działaniami i ich koncentracja np. na jesieni 2012 r. oraz w dniu przesłania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Nie można zatem uznać, że organ dochował należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w terminie dodatkowym wyznaczonym przez Wojewodę [...]. Należy podkreślić, że okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów mają znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona przewlekłość miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., czy też nie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała co prawda miejsce z naruszeniem podstawowych zasad postępowania, zwłaszcza wynikających z art. 8, art. 9. art. 12, jak również z naruszeniem art. 35 i art. 36 k.p.a. Jednak nie miała charakteru rażącego. Organ podejmował czynności niezbędne do zakończenia sprawy i mimo, że robił to w sposób mało efektywny i bez dołożenia należytej staranności, to rozmiar naruszeń przepisów w tym zakresie nie miał charakteru na tyle negatywnego dla stron postępowania, aby uznać, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Przy dokonywanej ocenie Sąd uwzględnił, że postępowania prowadzone na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami należą do spraw skomplikowanych, z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuację prawną gruntów [...]. W tym stanie rzeczy należało wyznaczyć organowi dwumiesięczny termin do załatwienia sprawy. Zaś dokonując powyższe Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. Z tych samych względów Sąd nie orzekł o ukaraniu organu grzywną. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.