I SAB/Wa 525/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2016 r. sprawy ze skargi K. M. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nr [...] dawniej ul. [...] ozn. hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W złożonej do tutejszego Sądu skardze K. M., reprezentowany przez A. H., zaskarżył bezczynność Prezydenta [...] w sprawie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. Nr [...]. Strona wniosła o zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania orzeczenia w terminie 14 dni, stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania oraz wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wynika z akt sprawy wniosek o odszkodowanie za w/w nieruchomości został złożony do organu w dniu [...] marca 2015 r. Pismem z dnia [...] 8 września 2015 r. organ poinformował pełnomocnika, że z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji, rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie nastąpi w terminie do dnia 31 stycznia 2016 r. W tym samym dniu Prezydent zwrócił się również do podległych jednostek organizacyjnych Biura Geodezji i Katastru oraz Wydziału Archiwum o przesłanie map nieruchomości i danych z ewidencji gruntów oraz dokumentacji związanej z inwestycjami prowadzonymi na spornej nieruchomości. W dniu [...] października 2015 r. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...], uwzględnił zażalenie Skarżącego złożone w przedmiocie bezczynności Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku odszkodowawczego, wyznaczając organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2015 r. Akta sprawy zwrócono Prezydentowi w październiku 2015 r. W dniu [...] listopada 2015 r. organ otrzymał z Archiwum Państwowego w W. dokumentację budowlaną związaną ze sporną nieruchomością. Z kolei w dniu [...] listopada 2015 r. Archiwum Państwowe przesłało Prezydentowi fragmenty Ogólnego planu zabudowania miasta [...] z 1931r. Pismem z dnia [...] maja 2016 r. Prezydent [...] poinformował pełnomocnika Skarżącego, że rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie nastąpi w terminie do dnia 31 sierpnia 2016 r., z uwagi na konieczność uzupełnienia dokumentacji sprawy. Jak wynika z akt sprawy termin wyznaczony przez Wojewodę nie został dotrzymany i do dnia rozpoznania skargi oczekiwana przez Skarżącego decyzja nie została wydana. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że w sprawie koniecznym stało się ustalenie przesłanek z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli ustalenie daty utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością przez jej byłych właścicieli. W tym celu zwrócono się o potrzebne dane meldunkowe tychże osób. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 35 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej - k.p.a.), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.) W myśl art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.) Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Takie brzmienie, powyższy przepis, uzyskał z dniem 17 maja 2011 r. w wyniku jego nowelizacji dokonanej ustawą z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. nr 34, poz. 173). Konstrukcja tego przepisu wyróżnia dwie odrębne od siebie instytucje, a mianowicie skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania. Należy podkreślić, że w poprzednim stanie prawnym w orzecznictwie sądów administracyjnych bezczynność organu była utożsamiana zarówno z niepodjęciem w ustalonym terminie przez organ żadnych czynności w sprawie, jak i z nie zakończeniem w terminie postępowania mimo podejmowania czynności w postępowaniu. Obecnie, od nowelizacji ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjmuje się, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, w którym wykonywane są czynności w dużym odstępstwie czasu bądź wykonywane czynności są pozorne powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70) ewentualnie, w którym następuje mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Analiza powyższego prowadzi do stwierdzenie, że pojęcia przewlekłości postępowania jest pojęciem szerszym aniżeli bezczynność. Sąd w związku z jednoznacznym stanowiskiem Skarżącego potraktował niniejszą skargę, jako skargę na bezczynność. Ocena przebiegu postępowania w sprawie niniejszej prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, że Prezydent [...], nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki. Tym samym żądanie skargi wydania przez Organ decyzji w sprawie uznać należało za uzasadnione, a wskazany w treści wyroku termin – za realny do jego dotrzymania. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność (aczkolwiek naganna), nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, gdyż organ w podejmował działania zmierzające do zakończenia postepowania. Ponadto, Sąd zauważa, że realia prowadzenia dużej liczby analogicznych postępowań przez organ czynią praktycznie niemożliwym dotrzymanie terminów ustawowych ich zakończenia. Jakkolwiek, nie wpływa to na sam obowiązek respektowania przez organ obowiązujących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak w znacznym zakresie determinuje ocenę, że zaistniała bezczynność organu w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku Strony o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Sąd uznał, iż nie zasługiwało ono na uwzględnienie. Zdaniem Sądu zastosowanie środka dyscyplinująco-represyjnego powinno mieć miejsce w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektował obowiązków wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu taka sytuacja nie miała miejsca w przytoczonym stanie faktycznym o czym świadczy data złożenia wniosku strony oraz dotychczasowy przebieg postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji oraz na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w pkt 3 w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.