I SAB/Wa 53/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2012 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...],[...],[...] ozn. hip. [...], działka nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz J. R. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia sprawy dotyczącej odszkodowania za nieruchomość położoną w W., w rejonie ulic [...], [...], [...], oznaczoną dawniej numerem [...] o pow. [...] m², oznaczoną numerem hipotecznym [...]. Skarżący wniósł o wyznaczenie organowi terminu dla załatwienia sprawy, rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2012 r. wystąpił o odszkodowanie za szereg nieruchomości [...], w tym i za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] z dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...]. Pismem z dnia 2 listopada 2012 r. ponowił wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Z uwagi na bezczynność Prezydenta, skarżący wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem w trybie art. 37 Kpa. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Wojewoda wyznaczył Prezydentowi termin 3 miesięcy na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie informując, że pismem z dnia 2 lutego 2016 r. strony zostały poinformowane o przyczynach niedotrzymania terminu oraz przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Stosownie do treści art. 149 § 1, 3 i § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa", sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu i stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 Ppsa (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania decyzji kończącej postępowanie administracyjne. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należało, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta, a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę stan prowadzonego w sprawie postępowania odszkodowawczego, wyznaczony termin czteromiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem dającym realną możliwość wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Prezydent W. nie zastosował się do terminów załatwienia sprawy przepisanych art. 35 Kpa, jak również do terminu wyznaczonego przez Wojewodę postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Z przedstawionych sądowi akt administracyjnych wynika, że od daty otrzymania wniosku, tj. od 29 czerwca 2012 r. czynności mające na celu ustalenie stanu sprawy organ podejmował w 2012 r. występując w dniu 13 lipca 2012 r. o akta własnościowe nieruchomości, w dniu 1 października 2012 r. o akta lokalizacyjne, i w dniu 18 grudnia 2012 r. o nadesłanie zaświadczenia z księgi wieczystej. Kolejne czynności podjęte zostały przez organ dopiero w dniu 2 lutego 2016 r. (pismo skierowane do [...] o nadesłanie informacji z ewidencji gruntów dla celów służbowych, do Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie kopii Ogólnego planu zabudowania [...], zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia [...] sierpnia 1931 r. oraz kopii dokumentów z akt przedmiotowej nieruchomości i Biura Odbudowy [...]). Nie można pominąć tego, że dopiero pismem z tej samej daty organ wystąpił do pełnomocnika skarżącego z informacją o stanie prowadzonego w sprawie postępowania i przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy, prośbą o dostarczenie dowodu własności, wskazującego, że J. R. był przeddekretowym właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a także z informacją, że przewidywany termin wydania decyzji to 30 czerwca 2016 r. Z powyższego wynika, że przez okres przeszło trzech lat organ, nie wiadomo z jakich obiektywnych przyczyn, nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpoznania sprawy, co więcej, czynności podjęte w dniu 2 lutego 2016 r., a więc dopiero w dacie sporządzenia odpowiedzi na skargę, uznać należy za wynik złożenia przez skarżącego skargi na bezczynność. Sąd wskazuje, że stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów sprzed wielu lat. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i art. 8 Kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W ocenie Sądu, postępowanie Prezydenta niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 Kpa. Przy czym bezczynność organu w ramach postępowania o ustalenie odszkodowania może prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do słusznego odszkodowania, które powinno być wypłacone w rozsądnym terminie. Ponadto może prowadzić do naruszenia art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Jak wskazuje Europejski Trybunał Praw Człowieka w swoim orzecznictwie, ekwiwalentność odszkodowania może zostać zaburzona poprzez nieuzasadnione opóźnienie w jego wypłacie (vide Almeida Garrett, Mascarenhas Falcão i inni przeciwko Portugali, nr 29813/96 and 30229/96, § 54, ECHR 2000-I). Jednocześnie nieuzasadnione opóźnienie w wypłacie odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości prowadzi do zwiększenia szkody majątkowej osób, którym przejęto nieruchomości, stawiając ich w pozycji niepewności prawnej (vide Akkus v. Turkey, 9 July 1997, § 29, Reports 1997-V). Ponadto art. 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej stanowi, że nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w ustawie, za słusznym odszkodowaniem za jej utratę wypłaconym we właściwym terminie. Dlatego ocena bezczynności w ramach postępowań odszkodowawczych ma szczególny wymiar, który Sąd zawsze musi mieć na uwadze. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uznał również, że w realiach niniejszej sprawy, stwierdzenie, iż bezczynność organu miała charakter kwalifikowany w wystarczający sposób zdyscyplinuje organ do załatwienia sprawy w terminie wyznaczonym przez Sąd. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 3 i § 1a Ppsa orzekł, jak w pkt 1 i 2 wyroku. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach, w pkt 3 wyroku, były przepisy art. 200 oraz art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800), na podstawie których Sąd zasądził na rzecz skarżącego zwrot wpisu sądowego w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 240 zł.