I SAB/Wa 54/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i [...], hip. [...], dz. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 27 grudnia 2017 r. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] hip. [...], dz. [...] . Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Prezydent [...] ustanowił prawo użytkowania wieczystego do działek ewidencyjnych nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 na rzecz J. M. oraz odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego do pozostałej części gruntu o pow. [...] m2, pochodzącego z hip. [...] M- dz. [...], stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...]. Pismem z 23 lipca 2015 r. J. M. złożył do Prezydenta [...] wniosek o przyznanie odszkodowania za działkę nr [...] o pow. [...] m2. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, inicjator postępowania wniósł 5 maja 2017 r. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia, wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Następnie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie 14 dni, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenia organowi grzywny oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że opóźnienie w rozpoznawaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) oraz reorganizacja urzędu. Poniósł ponadto, że gromadzone są dokumenty dotyczące realizacji inwestycji na przedmiotowej działce oraz dokumenty lokalizacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi J. M. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za działkę nr [...] o pow. [...] m2. Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem praw (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek z dnia 23 lipca 2015 r. (data wpływu do organu 29 lipca 2015 r.) o przyznanie odszkodowania nie został przezeń rozpoznany. Tym samym zainicjowane nim postępowania winno ulec zakończeniu najpóźniej 29 września 2015 r. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Pierwsze czynności w sprawie podjął 1 października 2015 r. i było to żądanie od jednostki organizacyjnej Urzędu Miasta [...] przesłania akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Następnie 18 maja 2017 r. zwrócił się do Urzędu Dzielnicy [...] o przesłanie akt lokalizacyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości oraz do Archiwum Państwowego o nadesłanie kopii fragmentu Ogólnego Planu Zabudowania z [...] sierpnia 1931 r. z naniesionymi granicami dawnej nieruchomości hipotecznej. Takie działanie organu implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ta natomiast w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka w rozpoznaniu sprawy przyznania odszkodowania wynosi blisko 3 lata, a podstawowym czynnikiem ją powodującym było niepodejmowanie w niej przez blisko 2 lata, jakichkolwiek czynności procesowych. Brak zaś podejmowanie przez niemal dwa lata jakichkolwiek czynności w zawisłej przed organem w sprawie oznacza, że jej sposób procedowania w sposób oczywisty i drastyczny pozostaje w sprzeczności z zasadami ogólnymi postępowania wyrażonymi w przepisach art. art.: 7 , 8 i 2 k.p.a., jak też narusza w sposób rażący dyspozycję normy prawnej z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Podnoszony z kolei w odpowiedzi na skargę argument zmian organizacyjnych w komórce organizacyjnej obsługującej organ (Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych), nie jest okolicznością, która mogłaby usprawiedliwiać brak jego aktywności w sprawie w latach te zmiany poprzedzających. Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienie przesłanek uprawniających do ustalenia odszkodowania. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem, w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania– będzie termin trzech miesięcy. Mimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o wymierzenie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. organowi z tytułu zaistniałej zwłoki sankcji w postaci grzywny j i w tym zakresie skargę oddalił. Przewidziana wyżej wymienionym przepisem grzywna jest bowiem dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który w powinien być stosowanym przede wszystkim w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że zaistniały w sprawie stan bezczynności jest konsekwencja intencjonalnego unikania podejmowania przezeń decyzji, a nie li tylko samym faktem niedochowania wyznaczonych ustawą terminów. Tak będzie m.in. wówczas, gdy komplet materiału dowodowego niezbędnego do załatwienie sprawy administracyjnej pozostaje w gestii organu, a ten mimo to nie podejmuje w niej aktu. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie – wbrew temu co sugeruje skarżący - nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w pkt 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 ppsa. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.