I SAB/Wa 543/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. J. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 1990 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W., oznaczoną zgodnie ze stanem działów [...] wykazu hipotecznego księgi wieczystej pod nazwą ,, [...]’’ inw. nr [...] – w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 4. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz H. J. sumę pieniężną w kwocie 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz H. J. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. H. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] lutego 1990 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], oznaczoną zgodnie ze stanem działów [...] wykazu hipotecznego księgi wieczystej pod nazwą "[...]" inw. Nr [...]. Prezydentowi [...] zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1-3, art. 36, art. 77 Kpa. W skardze wniosła o: 1) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; 2) zobowiązanie organu do zakończenia postępowania w zakreślonym przez Sąd terminie; 3) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł; 5) zasądzanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. W uzasadnieniu skarżąca podała, że wniosek z [...] lutego 1990 r. o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość nie został rozpatrzony, pomimo: kierowanych do organu od 1994 r. kolejnych pism o zwrot nieruchomości i o wypłatę odszkodowania, wniesienia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, uznania przez Wojewodę [...] wniesionego zażalenia za uzasadnione i wyznaczeniu Prezydentowi [...] terminu na wydanie rozstrzygnięcia. Postępowanie o odszkodowanie trwa już przeszło [...] lat. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie z wniosku z [...] kwietnia 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako "[...]" inw. [...], objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), przed Prezydentem [...] prowadzone jest postępowanie, zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 poz. 2147 ze zm.) – zwanej dalej "ugn". Z uwagi na wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 Kpa obowiązek wyczerpującego zabrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie z art. 35 Kpa. Istotnym w sprawie pozostaje to, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m. in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować li tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, iż wniosek skarżącej jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 sierpnia 2017 r. sygn. akt l SAB/Wa 526/16 w tej sytuacji wystarczającą sankcją dla organu jest uznanie, że jego bezczynność w załatwieniu sprawy miała charakter rażący. Nałożenie na organ obowiązku zapłacenia grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bowiem zasadniczym środkiem dyscyplinującym ten organ do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Przepisy Ppsa dają Sądowi kompetencję do oceny zasadności zarówno nałożenia sankcji finansowej, jak i miarkowania jej wysokości, co uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. W odniesieniu do nich nie można pominąć także faktu znanego Sądowi z urzędu, że Prezydent [...] prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie dekretu, a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku, że nakładanie na organ przez Sąd w każdej tego typu sprawie sankcji finansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałoby roli wskazanej w przepisie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd w pierwszej kolejności zobligowany był do oceny, czy przedmiotem skargi wniesionej w piśmie z [...] sierpnia 2016 r. jest bezczynność Prezydenta [...], czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ. Jeżeli chodzi o to zagadnienie Sąd zauważa, że w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że w zakresie postaci niedziałania organu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa wskazanych w piśmie inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym, Sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną przez skarżącego. Ostateczną decyzję dotyczącą tego, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu, czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje Sąd i daje temu wyraz w wyroku wydanym po zamknięciu rozprawy (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, LEX nr 1219576). Nie budzi wątpliwości Sądu to, że w niniejszej sprawie Prezydent [...] w sposób przewlekły prowadzi postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje przepis art. 35 § 3 Kpa (termin dwóch miesięcy) został w niniejszej sprawie znacznie przekroczony. Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych znajduje się wniosek H. J. z 12 lutego 1990 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, [...] pn. "[...]" inw. Nr [...], który obecnie winien być rozpoznany na podstawie art. 215 ugn. Jak wynika z akt sprawy do chwili obecnej decyzja w sprawie nie została wydana. Sąd zauważył, że H. J. wielokrotnie podtrzymywała wniosek o odszkodowanie (pisma z: [...] grudnia 1993 r., [...] marca 1994 r., [...] maja 1994 r., [...] lutego 1996 r., [...] lutego 1997 r., [...] września 1997 r., [...] października 2015 r.). Sąd stwierdził, że istniejąca w sprawie przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez organ miała charakter rażącego naruszenia prawa. Rozpoznając sprawę Sąd wziął pod uwagę ponad [...]-letni okres rozpatrywania wniosku z [...] lutego 1990 r., jak również duże przerwy pomiędzy podejmowanymi przez organ czynnościami i aktami w sprawie. Z akt sprawy wynika, że kolejne organy pierwszoinstancyjne podejmowały w sprawie czynności i akty w latach: 1994, 1995, 1996, 1997, 2001, 2002. Nie można pominąć i tego, że zalegający od wielu lat wniosek o odszkodowanie, zażalenie z [...] lutego 2016 r. na niezałatwienie sprawy w terminie, a nawet postanowienie Wojewody [...] z [...] maja 2016 r. wyznaczające dodatkowy termin dla Prezydenta [...] na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie nie były żadnym argumentem dla organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania. Wobec tego Sąd uznał również za zasadne wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 2.000 zł oraz przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł. Na wysokość orzeczonych sankcji finansowych miały wpływ takie okoliczności jak to, że wniosek o odszkodowanie zalega w aktach administracyjnych ponad [...] lat, organ, pomimo wielokrotnie ponawianych pism H. J. i wydania przez Wojewodę [...] postanowienia w trybie art. 37 § 2 Kpa, nie wydał w sprawie żadnego aktu, ani nawet nie realizował obowiązku z art. 36 § 1 Kpa. Z drugiej strony Sąd miał na uwadze także to, że sprawy o odszkodowania za przejęcie tzw. nieruchomości [...] są sprawami skomplikowanymi, ponieważ opierają się na przesłankach odnoszących się do okoliczności o odległej perspektywie czasowej, a przez to trudnych do wyjaśnienia. Analizując przebieg postępowania Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku odszkodowawczego w terminie 4 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczenie organowi terminu w powyższym wymiarze jest celowe, z uwagi na znaną Sądowi z urzędu dużą ilość spraw odszkodowawczych toczących się przed organem oraz stan prowadzonego w sprawie postępowania, w szczególności zważywszy na skierowany do organu w piśmie H. J. z [...] grudnia 2015 r. wniosek o wystąpienie do Sądu Rejonowego [...] o ustanowienie kuratora dla nieobecnego J. M. (przeddekretowego współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa" orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 Ppsa orzeczono w punkcie 3 i 4 wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 5 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).