I SAB/Wa 57/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], nr hip. [...] - w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydenta [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. [...] wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], nr hip. [...], zarzucając organowi, że przez okres ponad 10 lat – od września 2007 r. sprawa nie została załatwiona wydaniem decyzji odszkodowawczej. Skarżący wnieśli o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie Prezydenta [...] do załatwienia wniosku odszkodowawczego w terminie 2 miesięcy, wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 10000 zł, zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej po 2000 zł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Przyznał, że prowadzone jest postępowania – z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli, tj. F. i J. małż. M. oraz F.M. i jego żony M.M. – postępowanie o przyznanie odszkodowania za grunt ww. nieruchomości zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121). Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego [...] I Wydział Cywilny z dnia [...] czerwca 1997 r., sygn. akt [...] stwierdzające, ze spadek po F.M. (dawnym współwłaścicielu przedmiotowej nieruchomości) zmarłym w dniu [...] maja 1946 r. na podstawie ustawy nabyli żona M.M. w 1/4 części oraz synowie: J.M., H.M., M.M., F.M. w częściach po 3/16 każde z nich. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku złożyła T.W., która nie wchodzi w kręg spadkobierców. Natomiast ze znajdującego się w aktach sprawy pisma z dnia [...] ipca 1948 r. skierowanego i podpisanego przez M.M. i J.M. (syna F.M.) wynika, że w dacie pisma sprawa o uznanie za zmarłego F.M. toczy się w Sądzie Grodzkim w [...] pod nr [...]. M.M. i J.M. zobowiązali się w następstwie dostarczyć Zarządowi Miejskiemu [...] stwierdzenie ich spraw do spadku po F.M. Organ podał, że konieczne jest zbadanie, czy postępowanie spadkowe po F.M. nie zostało przeprowadzone przez M.M. i J.M. przed wydaniem postanowienia z dnia [...] czerwca 1997 r., sygn. akt [...]. W tym celu pismami z dnia [...] lutego 2018 r. wystąpiono do Archiwum Państwowego [...] Ekspozytury w [...] i Sądu Rejonowego [...] I Wydziału Cywilnego, z prośba o dokumenty dotyczące zmarłego F.M., w szczególności aktu uznania go za zmarłego, postanowienia spadkowego. Ponadto pismem z dnia [...] lutego 2018 r. zwrócono się do stron postępowania o przedstawienie aktu urodzenia M.M. z uwagi na rozbieżność jej imienia: w zaświadczeniu hipotecznym "M.", zaś w postanowieniu spadkowym po F.M. z dnia [...] czerwca 1997 r., sygn. akt [...] - "M.". Z tych względów nie było możliwym rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie określonym w art 35 § 3 k.p.a., o czym strona została poinformowana również pismem z dnia [...] lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Uprzednie złożenie przez skarżących zażalenia do Wojewody [...] wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Jak wynika z akt sprawy wniosek z dnia [...] września 2007 r. o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie został dotychczas rozpoznany. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ dopuścił się bezczynności. Okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia niedotrzymania kodeksowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarga na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania zasługuje na uwzględnienie, co skutkowało zobowiązaniem Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin ten, w ocenie Sądu, jest wystarczający i daje organowi realną możliwość załatwienia sprawy. Jednocześnie, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Od daty wszczęcia postępowania, tj. 18 września 2007 r. do dnia wyrokowania w zakresie bezczynności organu w tej sprawie upłynęło ponad 10 lat. Tak długi okres niezałatwienia sprawy w sposób oczywisty świadczy o rażącym naruszeniu prawa skarżących do załatwienia sprawy administracyjnej w terminach określonych w przepisach kpa. Oceny tej nie zmienia skomplikowany i historyczny charakter sprawy oraz znana Sądowi z urzędu ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości dekretowe. Odnosząc się do wniosku o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie i w tej części skargę oddalił. W ocenie Sądu, orzeczenie o rażącym naruszeniu prawa jest obecnie wystarczającą sankcją mającą na celu zdyscyplinowanie i zmobilizowanie organu do wydania decyzji. Mimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki Sąd nie stwierdził potrzeby przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Suma pieniężna z art. 154 § 7 p.p.s.a ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. W ocenie Sadu ten środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, a przy tym gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, tym bardziej biorąc pod uwagę specyfikę postępowań dotyczących gruntów warszawskich. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a, w pkt 3 sentencji wyroku – na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.