I SAB/Wa 572/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. C., M. C., I. B., E. K., M. R. i P. R. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2009 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...] – w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz W. C., M. C., I. B., E. K., M. R. i P. R. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] maja 2017 r. W. C. i M. C. , I. B. , E. K., M.R. i P. R.wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...], w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wskazanym uprzednio wnioskiem z dnia [...] maja 2009 r., który wpłynął do organu w dniu [...] maja 2009 r., m.in. W. C. wystąpił o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], położoną przy ul. [...], hip. Jak wynika z akt administracyjnych pierwszą czynność w sprawie organ podjął w dniu 19 czerwca 2009 r., wystąpił wówczas do Archiwum [...] o udzielenie informacji, dotyczących przeznaczenia terenu w Ogólnym Planie Zabudowania [...], zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych. Przy czym już przy piśmie z [...] czerwca 2009 r. otrzymał akta dotyczące nieruchomości. Podejmując kolejne działania w postępowaniu 2 listopada 2009 r. Prezydent wystąpił o dokumenty, niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, do innej jednostki organizacyjnej urzędu oraz do Sądu Rejonowego dla [...]. Przy czym odpowiedzi na kierowane wystąpienia otrzymał w listopadzie i grudniu 2009 r. Następnie [...] grudnia 2009 r. organ zwrócił się o nadesłanie: informacji na temat wejścia na teren przedmiotowej nieruchomości pierwszego powojennego inwestora, decyzji lokalizacyjnej dotyczącej tego terenu oraz dokumentów pozwalających na ustalenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką. W odpowiedzi uzyskał informację, że nie odnaleziono żądanych materiałów. Kolejne działania w postępowaniu Prezydent [...] podjął w dniu [...] marca 2010 r., kiedy to wystąpił do Zarządu Dróg Miejskich w W. o udzielenie informacji na podstawie jakich decyzji i w jakiej dacie przedmiotowe nieruchomości zostały zajęte pod budowę [...]. Odpowiedz na to wystąpienie otrzymał w dniu [...] lipca 2010 r. W. C., M.C., I. B., E. K., M.R. i P. R. w dniu [...] lutego 2016 r. wystąpili z zażaleniem do Wojewody [...] na niezałatwienie niniejszej sprawy o odszkodowanie w terminie. Po przesłaniu akt sprawy, co nastąpiło po dwukrotnym wezwaniu Prezydenta, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] wniesione zażalenie uznał za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do trzech miesięcy od dnia otrzymania postanowienia. Powyższe orzeczenie zostało doręczone Prezydentowi [...] w dniu [...] czerwca 2016 r. We wniesionej skardze skarżący wnieśli o wyznaczenie terminu załatwienia sprawy. Uzasadnili, że pomimo uzupełnienia wszelkich dokumentów niezbędnych do rozpoznania sprawy, decyzja w sprawie nie została wydana, co stanowi oczywiste naruszenie terminów określonych w art. 35 § 3 kpa. Ponadto termin wyznaczony przez Wojewodę [...] na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia upłynął bezskutecznie. Organ nie informował strony o przyczynach zwłoki, ani nie wskazał terminu załatwienia sprawy. Doszło zatem do nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu. Przy czym organ od co najmniej 1 października 2014 r. pozostaje w bezczynności. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że z treści art. 7 i art. 77 § 1 kpa wynika obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Opóźnienia w rozpatrywaniu spraw wynikają też z dużej ilości wpływającej korespondencji. Przy czym o kolejności rozpatrzenia wniosków nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg - tym bardziej, że wniosek ten jest relatywnie nowy, w stosunku od innych wniosków oczekujących na rozpatrzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 ppsa., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności, wskazanych w art. 3 § 2 ppsa. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, przez zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że niniejsza skarga na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...]. Wniosek ten wpłynął do organu administracji w dniu [...] maja 2009 r. W tej dacie bowiem został zmieniony przez wnoszących wniosek z dnia [...] marca 2009 r. Od tej przedostatniej daty rozpoczął więc bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Tymczasem, pomimo upływu blisko 9 lat, od wpływu wniosku, organ administracji nie zakończył postępowania nim zainicjowanego i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego - co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania, w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, termin wyznaczony dla załatwienia wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego sprawy oraz wydania merytorycznego orzeczenia. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy od dnia otrzymania wniosku do dnia wyrokowania Prezydent nie wydał rozstrzygnięcia, a prowadząc postepowanie przez okres blisko 9 lat nie zakończył sprawy. Przy czym, jak wynika z akt przesłanych do Sądu, od marca 2010 r. organ właściwie nie podejmował żadnych czynności, mających na celu rozstrzygnięcie sprawy. Z powyższych względów nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza - w ocenie Sądu - nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Z kolei zaakceptowanie przez Sąd prowadzenia postępowania, które miało miejsce w niniejszej sprawie, powodowałoby obejście jednej z naczelnych zasad kpa., tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w przepisie art. 12 kpa. Przy czym pamiętać należy, że przepisy art. 35 i art. 36 kpa, nie mogą być interpretowane w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 kpa, art. 7 Konstytucji RP). To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. A contrario - nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, niezmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności stopień naruszenia prawa, powstały w związku z brakiem właściwych działań organu w sprawie - gdyż za takie należy uznać prowadzenie postępowania przez blisko dekadę - Sąd uznał, że bezczynność, której dopuścił się organ, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na ocenę tę wpływ miała także okoliczność, że organ zaniechał obowiązku informacyjnego, do czego był obowiązany na mocy art. 36 § 1 kpa. Odnosząc się natomiast do wyjaśnień organu, zawartych w odpowiedzi a skargę, wskazać należy, że nie mogły wpłynąć na ocenę Sądu. Stwierdzenie Prezydenta [...], że wniosek z 2009 r. "jest relatywnie nowy", jest w opinii Sądu - w okolicznościach niniejszej sprawy - niedopuszczalne. Organ w istocie podjął przez tak długi okres jedynie kilka czynności, których celem było rozpoznanie sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 związku art. 205 § 2 ppsa.