I SAB/Wa 576/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent stażysta Anna Ziółkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2016 r. sprawy ze skargi Z. K., D. F., H. S., W. S., W. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku Z. K., D. F., H. S., W. S., W. S. z dnia 29 października 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] nr hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących Z. K., D. F., H. S., W. S., W. S. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z. K., W. S., H. S., D. F. oraz W. S. pismem z dnia 18 marca 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] nr hip. [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Z. K., W. S., H. S., D. F. oraz W. S. złożyli do Prezydenta [...] wniosek z dnia 29 października 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] nr hip. [...]. Z. K., W. S., H. S., D. F. oraz W. S. pismem z dnia 3 lutego 2015 r. wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta [...] w terminie sprawy o ustalenie odszkodowania. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione oraz wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy w ciągu trzech miesięcy od dania otrzymania postanowienia. Prezydent otrzymał postanowienie w dniu 17 kwietnia 2015 r. W skardze na bezczynność skarżący wskazali, że organ nie zachowując zakreślonego przez Wojewodę terminu nie podjął merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie 2 miesięcy oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji merytorycznej. Pismem z dnia 8 czerwca 2016 r. pełnomocnik stron został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez dostarczenie adresu zamieszkania L. W. oraz aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym w dniu [...] czerwca 2009 r. A. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent nie rozpoznał wniosku z dnia 29 października 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] nr hip. [...] oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie z dnia 29 października 2013r. należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Sąd wyznaczając wskazany termin miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o odszkodowanie z dnia 29 października 2013r. wpłynął do Prezydenta w dniu 6 listopada 2013 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pierwszą czynnością jaką podjął organ, po otrzymaniu wniosku, było zwrócenie się pismem z dnia 24 listopada 2014 r. do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] w Dzielnicy [...] o przesłanie mapy z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości i granicami działek oraz wydruku informacji z ewidencji gruntów. Pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r. organ poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że obecnie trwa analiza zebranej dokumentacji, a z uwagi na duża ilość spraw z zakresu odszkodowań oraz skomplikowany charakter niniejszego postępowania nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie określonym w przepisach k.p.a. Jednocześnie organ wskazał, że termin wydania decyzji to 31 lipca 2015 r. Następnie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. uznał zażalenie na niezałatwienie w sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy, w ciągu trzech miesięcy od dania otrzymania postanowienia. Prezydent otrzymał postanowienie w dniu 17 kwietnia 2015 r. Pismem z dnia 8 czerwca 2015 r. organ poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę do wydania decyzji merytorycznej kończącej przedmiotowe postępowanie. Kolejną czynność w sprawie organ podjął dopiero w dniu 8 czerwca 2016 r., a więc po upływie rocznej bezczynności, kiedy poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że po ponownej analizie akt przedmiotowego postępowania uznano, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do wdania decyzji. Jednocześnie zwrócił się o nadesłanie adresu zamieszkania L. S. lub dokumentacji potwierdzającej następstwo prawne po spadkobierczyni A. S. oraz aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym w dniu [...] czerwca 2009 r. A. S. Jednakże nie sposób nie zauważyć, że powyższą czynność organ podjął dopiero w konsekwencji wniesienia skargi na bezczynność, co wynika z zestawienia daty podjęcia czynności oraz daty wpływu skargi - tj. 25 marca 2016 r. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak podejmowana działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy przez tak długi okres czasu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie przez 12 miesięcy nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).