I SAB/Wa 578/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] – w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 8 listopada 2016 r. A. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul .[...], ozn. hip. nr [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), dalej jako "dekret warszawski". Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. H. D. - dawna właścicielka przedmiotowej nieruchomości - złożyła w dniu 14 czerwca 1948r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 7 ust. 1 ww. dekretu. Wniosek ten został rozpatrzony odmownie orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] maja 1950 r. nr [...]. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Budownictwa z dnia [...] października 1950 r. nr [...]. Następnie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast – po rozpoznaniu wniosku K. K. i H. K. - decyzją z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...] stwierdził w części nieważność ww. decyzji Ministerstwa Budownictwa , zaś co do części orzekł, że została ona wydana z naruszeniem prawa. W związku z tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] - działając w trybie odwoławczym - decyzją z dnia [...] maja1999r. nr [...] uchyliło orzeczenie Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] maja 1950 r. nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zatem wniosek byłej właścicielki nieruchomości z dnia 14 czerwca 1948 r. podlegał ponownemu rozpoznaniu przez organ I instancji. Po rozpatrzeniu tego wniosku Burmistrz Gminy [...] decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] odmówił K. K. i H. K. (spadkobierczyniom dawnego właściciela hipotecznego) ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], wchodzącego obecnie w skład działek: nr [...] i nr [...] - z obrębu [...]. W uzasadnieniu decyzji podał, że użytkowanie wieczyste ww. gruntu na rzecz spadkobierczyń byłej właścicielki gruntu, nie może być ustanowione z uwagi na istniejącą na gruncie powojenną zabudowę (powstałą ze środków Skarbu Państwa) oraz brak możliwości przywrócenia granic hipoteki nr [...]. Po rozpoznaniu odwołania K. K. i H. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 2003 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji tj. Prezydentowi [...]. Należy dodać, iż odnośnie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. nr [...] toczyło się również postępowanie o ustalenie odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1559/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 23 grudnia 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul .[...], ozn. hip. nr [...]. Pismem z dnia 29 września 2016 r. A. S. - działając na podstawie art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego - wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul .[...], ozn. hip. nr [...]. Następnie pismem z dnia 8 listopada 2016 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego – zarzucając mu naruszenie art. 35 § 3 kpa w zw. z art. 12 § 1 kpa, zgodnie z którymi sprawa powinna być załatwiona w ciągu miesiąca, podczas gdy postępowanie toczy się już od 68 lat oraz art. 36 kpa poprzez niewskazanie przyczyn bezczynności oraz niewyznaczenie nowego terminu zakończenia postępowania. Skarżąca wniosła o: 1) stwierdzenie, iż w przedmiotowym postępowaniu zachodzi bezczynność organu; 2) stwierdzenie, że bezczynność ta ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) wyznaczenie organowi dodatkowego, miesięcznego terminu na załatwienie sprawy, od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem; 4) zasądzenie kosztów postępowania. Do akt sprawy nie została dołączona odpowiedź na skargę Prezydenta [...] w niniejszej sprawie - dołączona odpowiedź na skargę dotyczy wniosku o przyznanie odszkodowania . Do dnia 27 marca 2018 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżąca bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożyła zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, iż zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem - jak wynika z akt sprawy - wniosek z 14 czerwca 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul .[...], ozn. hip. nr [...] nie został dotychczas ostatecznie rozpoznany. Co prawda w sprawie były wydawane decyzje, ale ostatnią decyzją z dnia [...] października 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] października 2002 r. odmawiającą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Prezydentowi [...]. Wobec powyższego należało ponownie rozpoznać wniosek dekretowy. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wskazanego wniosku Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa - ponieważ Prezydent [...] nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa. Nie do zaakceptowania jest w demokratycznym państwie prawa sytuacja, w której postępowanie prowadzone jest przez organ administracji przez kilkanaście lat i nadal nie jest zakończone - i to biorąc pod uwagę jedynie okres od wydania ostatniej decyzji w sprawie. Art. 149 p.p.s.a. nie wskazuje kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny, określając organowi termin do wykonania wyroku. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin czteromiesięczny na rozpoznanie przedmiotowego wniosku będzie adekwatny i realny. Sąd zasądził też na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i §1a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.